Η Chevron παίρνει το 70% στο Ιόνιο, η γεώτρηση όμως περιμένει

Το κράτος ολοκλήρωσε τις εγκρίσεις για την είσοδο της Chevron στο Block 10. Ο αμερικανικός όμιλος αποκτά το 70% και τον επιχειρησιακό έλεγχο της θαλάσσιας έκτασης ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου, ενώ η HELLENiQ ENERGY κρατά το 30% (ΥΠΕΝ). Η κυβέρνηση μιλά για ενεργειακή διπλωματία και για μια Ελλάδα που «ισχυροποιεί τη θέση της στον ενεργειακό χάρτη». Πίσω από την ανακοίνωση, όμως, το επόμενο πρακτικό βήμα δεν είναι το τρυπάνι στη θάλασσα.

Όταν πριν δύο εβδομάδες οι δύο εταιρείες κατέθεσαν το κοινό αίτημα (To Brief), το ζητούμενο ήταν ακριβώς αυτό που ξεκαθαρίζεται τώρα. Το επόμενο βήμα είναι μια 18μηνη παράταση για επεξεργασία δεδομένων, όχι η γεώτρηση. Αυτό που έγινε στις 15 Ιουνίου είναι μια εταιρική και διοικητική μεταβίβαση. Τρεις φορείς (το ΥΠΕΝ, η ΕΔΕΥΕΠ και το Υπουργείο Εξωτερικών για τον έλεγχο της ξένης επένδυσης) ενέκριναν την είσοδο της Chevron στη σύμβαση μίσθωσης, αγοράζοντας ποσοστό από τη HELLENiQ, που μέχρι τότε κατείχε το 100% του οικοπέδου (Government). Ο ρόλος του operator σημαίνει ότι η Chevron πλέον «τρέχει» το πρόγραμμα: τις μελέτες, την τεχνική αξιολόγηση, την προετοιμασία των επόμενων σταδίων.

Γιατί δεν ακολουθεί γεώτρηση

Στο Block 10 έχουν ολοκληρωθεί η πρώτη και η δεύτερη ερευνητική φάση. Η τρίτη φάση, εκείνη που περιλαμβάνει την ερευνητική γεώτρηση, παραμένει ανοιχτή απόφαση. Γι' αυτό η ΕΔΕΥΕΠ αξιολογεί αίτημα για παράταση της δεύτερης φάσης. Η αρχική ανακοίνωση του ΥΠΕΝ έκανε λόγο για 18 μήνες, αν και ορισμένα ρεπορτάζ αναφέρουν 15 (ProtoThema). Σκοπός είναι η νέα κοινοπραξία να ξαναδουλέψει από κοινού τα σεισμικά δεδομένα 2D και 3D του 2022 και 2023. Με απλά λόγια, η Chevron αγοράζει χρόνο και το δικαίωμα να επιλέξει αν θα προχωρήσει, χωρίς να δεσμεύεται ήδη σε μια ακριβή υπεράκτια γεώτρηση.

Αυτό λέει πολλά για τους πραγματικούς ρυθμούς του ελληνικού upstream. Αν το οικόπεδο ήταν ώριμο με καθαρό επενδυτικό σενάριο, η κοινοπραξία θα προχωρούσε κατευθείαν. Αντ' αυτού ζητά επιπλέον χρόνο για επανεξέταση. Το πραγματικό drilling case σήμερα βρίσκεται αλλού: στο Block 2 του βορειοδυτικού Ιονίου, όπου η κοινοπραξία ExxonMobil, Energean και HELLENiQ έχει ήδη υπογράψει σύμβαση γεώτρησης με τη Stena Drilling για τον στόχο «Ασωπός-1», με ορίζοντα τον Φεβρουάριο του 2027 (ΥΠΕΝ). Το Block 10 είναι ενδιάμεσο asset, πιο ώριμο από τις τέσσερις νέες παραχωρήσεις νότια της Κρήτης, αλλά ακόμη στο κατώφλι της απόφασης.

Ποιος κερδίζει σήμερα

Το όφελος για το Δημόσιο παραμένει υποθετικό. Έσοδα από φόρους και royalties υπάρχουν μόνο αν περάσουμε από δεδομένα σε γεώτρηση, από γεώτρηση σε ανακάλυψη και από ανακάλυψη σε παραγωγή. Αν κάποτε φτάσουμε στην παραγωγή, για αντίστοιχες ελληνικές συμβάσεις έχει αναφερθεί συνολικό κρατικό όφελος γύρω στο 38%-41% των καθαρών κερδών, αλλά αυτό αφορά σενάριο παραγωγής, όχι τη σημερινή μεταβίβαση (ProtoThema). Το τίμημα της συναλλαγής Chevron-HELLENiQ δεν δημοσιοποιήθηκε, ούτε εμφανίζεται κάποια δεσμευτική ρήτρα για ελληνικούς προμηθευτές ή προσλήψεις (HELLENiQ ENERGY). Υλικά, σήμερα κερδίζει η Chevron, που αποκτά έλεγχο σε acreage με υπάρχοντα δεδομένα, και η HELLENiQ, που κρατά το upside μοιράζοντας ρίσκο και μελλοντικό capex με supermajor.

Πέρα από τα ποσοστά, υπάρχει ένα στεγνό επιχειρηματικό ρίσκο που η κάλυψη συχνά αγνοεί. Το οικόπεδο βρίσκεται ανοιχτά μιας περιοχής συνδεδεμένης με τη θαλάσσια χελώνα Caretta caretta, για την οποία η Ελλάδα έχει ήδη καταδικαστεί από το Δικαστήριο της ΕΕ στην υπόθεση C-504/14 για ανεπαρκή προστασία οικοτόπου (CURIA). Δεν υπάρχει αυτόματο νομικό veto, αλλά κάθε σεισμική έρευνα ή γεώτρηση που μπορεί να επηρεάσει περιοχή Natura 2000 απαιτεί Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση πριν την άδεια (European Commission). Στην Ελλάδα οι περιβαλλοντικές οργανώσεις έχουν δικαίωμα προσφυγής με δυνατότητα αναστολής (EU e-Justice). Μια ανεπαρκώς τεκμηριωμένη μελέτη δεν είναι οικολογικό ζήτημα για τον επενδυτή. Είναι καθυστέρηση και κόστος.

Η ουσία, λοιπόν, βρίσκεται στην απόσταση ανάμεσα στην ανακοίνωση και στο τρυπάνι. Η αμερικανική σφραγίδα μπήκε. Το αν θα γίνει πραγματική δραστηριότητα πεδίου κρίνεται μετά από μήνες ανάλυσης δεδομένων, και αφού περάσει ένα περιβαλλοντικό φίλτρο που η ίδια η χώρα έχει ήδη αποτύχει να περάσει στο παρελθόν.