Η Χαμάς εξέλεξε ηγέτη τον διαπραγματευτή αλ-Χάγια

Η Χαμάς έβαλε στην κορυφή της τον άνθρωπο που ήδη μιλούσε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Στις 20 Ιουλίου 2026 η οργάνωση ανακοίνωσε την εκλογή του Χαλίλ αλ-Χάγια ως επικεφαλής του πολιτικού της γραφείου, την πρώτη μόνιμη πλήρωση της θέσης μετά τον θάνατο του Γιαχία Σινουάρ τον Οκτώβριο του 2024 (NDTV/AFP). Με απλά λόγια, ο ίδιος άνθρωπος που χειριζόταν τις έμμεσες συνομιλίες μέσω Κατάρ και Αιγύπτου συγκεντρώνει τώρα και την πολιτική νομιμοποίηση της οργάνωσης.

Εδώ είναι το παράδοξο της επιλογής. Ο αλ-Χάγια είναι ταυτόχρονα ο πιο ορατός διαπραγματευτής της Χαμάς στον πόλεμο και το στέλεχος που ισραηλινές και δυτικές αναγνώσεις τοποθετούν στο πιο κοντινό στο Ιράν στρατόπεδο (Ynet, New York Times). Δεν είναι σύμβολο κρίσης, είναι παλιός μηχανισμός. Γεννημένος στη Γάζα το 1960, αναπληρωτής επικεφαλής του περιφερειακού γραφείου στον θύλακα από το 2017, ήταν ο άνθρωπος που διαπραγματεύτηκε τις ανακωχές του 2012 και 2014 και ηγήθηκε των συνομιλιών για ομήρους και κρατουμένους μετά το 2023 (ECFR, Al Jazeera).

Γάζα εναντίον διασποράς

Το πραγματικό διακύβευμα της εσωτερικής ψηφοφορίας ήταν γεωγραφικό. Απέναντι στον αλ-Χάγια στεκόταν ο Χάλεντ Μασάλ, ιστορικός ηγέτης της εξωτερικής πτέρυγας, με στενότερους δεσμούς προς Κατάρ και Τουρκία και εικόνα πιο ανεξάρτητου από την Τεχεράνη, φήμη που κρατά από την παλιά ρήξη της Χαμάς με το συριακό καθεστώς (The Guardian, Asharq Al-Awsat). Πόσο στενή ήταν η κούρσα; Διαρροή του γραφείου του Al Jazeera Arabic, όπως τη μετέφερε το Middle East Eye, μιλά για νίκη με 35 ψήφους έναντι 34 σε δεύτερο γύρο, αφού ο πρώτος δεν έδωσε πλειοψηφία (Middle East Eye). Ο αριθμός παραμένει ανεπιβεβαίωτος, καθώς πηγή της Χαμάς στο AFP μίλησε αντίθετα για «συντριπτική πλειοψηφία». Οριακή ή όχι, η αναμέτρηση αποτύπωσε δύο διαφορετικές κατευθύνσεις μέσα στην οργάνωση.

Και η ζυγαριά έγειρε προς την Τεχεράνη. Η Χαμάς δεν πέρασε το κέντρο βάρους της στη διπλωματική πτέρυγα της Ντόχα, αλλά στον υποψήφιο της συνέχειας, κοντά στον κύκλο Σινουάρ και στο στρατιωτικό σκέλος, τον άνθρωπο που ισραηλινή κάλυψη περιγράφει ευθέως ως «ανώτερο σύμμαχο του Ιράν» (Ynet). Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι η οργάνωση δεν στρίβει προς μια πιο αραβοκεντρική, πιο ευέλικτη γραμμή, αλλά κρατά ενεργό τον δεσμό της με το ιρανικό στρατόπεδο. Ο αλ-Χάγια διαβάζεται ως συμβατός με τον «Άξονα της Αντίστασης», το χαλαρό δίκτυο ένοπλων οργανώσεων που στηρίζει η Τεχεράνη για να πιέζει το Ισραήλ και να περιορίζει την αμερικανική επιρροή στην περιοχή (MEI).

Υπάρχει ένα όριο σε αυτή την ανάγνωση, και είναι σημαντικό. Η Χαμάς δεν είναι η Χεζμπολάχ. Διατηρεί μεγαλύτερη αυτονομία, αραβικούς διαύλους και μια σχέση με το Ιράν που βασίζεται σε στρατηγική σύγκλιση, όχι σε πλήρη υποταγή (MEI). Ο ίδιος ο αλ-Χάγια έχει αποδείξει πραγματισμό στις διαπραγματεύσεις, με λειτουργικούς διαύλους προς Κάιρο και Ντόχα (Al Jazeera). Το κέρδος του Ιράν δεν είναι έλεγχος της Χαμάς, αλλά κάτι πιο μετρημένο: ο παλαιστινιακός ένοπλος πόλος δεν χάνεται από την περιφερειακή του εξίσωση.

Τι σημαίνει για τις συνομιλίες

Οι συνομιλίες Ισραήλ-Χαμάς είναι «έμμεσες». Τα δύο μέρη δεν κάθονται στο ίδιο τραπέζι, και οι προτάσεις περνούν μέσω Κατάρ και Αιγύπτου, με τις ΗΠΑ να δίνουν το πλαίσιο. Η ανάδειξη του ίδιου του διαπραγματευτή στην κορυφή λύνει ένα χρόνιο πρόβλημα, το «άλλος μιλά, άλλος αποφασίζει». Καθαρότερο κανάλι, όμως, δεν σημαίνει ευκολότερη συμφωνία. Ανάλυση του Reuters που αναπαρήγαγε το Al-Monitor διαβάζει τη νίκη του ως μήνυμα προσήλωσης στην ένοπλη γραμμή και απόρριψης του αφοπλισμού (Al-Monitor/Reuters). Το αδιέξοδο μένει το ίδιο: όσο η Χαμάς επιμένει σε τέλος πολέμου χωρίς παράδοση όπλων και το Ισραήλ σε αφοπλισμό, η εκεχειρία και η ανθρωπιστική βοήθεια μένουν όμηροι. Το σχέδιο για τεχνοκρατική παλαιστινιακή διοίκηση, που η ίδια η Χαμάς έχει πει ότι δέχεται (To Brief), σκοντάφτει ακριβώς εκεί.

Η ίδια αυτή σκλήρυνση της γραμμής εξηγεί γιατί η εκλογή αφορά και την Αθήνα. Ο πυρήνας της μεσολάβησης παραμένει Κατάρ-Αίγυπτος-ΗΠΑ, όχι η Ελλάδα (France 24). Το ελληνικό διακύβευμα μένει διπλωματικό και αφορά την ασφάλεια. Με ανοιχτές τις υποθέσεις για ύποπτα δίκτυα της Χαμάς σε Ελλάδα και Κύπρο, η Αθήνα καλείται να προστατεύσει ισραηλινούς και εβραϊκούς μη στρατιωτικούς στόχους χωρίς να υπερβάλλει, και ταυτόχρονα να κρατήσει καθαρά ανθρωπιστικά και νομικά όρια απέναντι σε έναν στενό της εταίρο, το Ισραήλ.

Η εκλογή αλ-Χάγια δεν αλλάζει τον χάρτη, τον κάνει πιο ευκρινή. Αν κλείσει συμφωνία για τη Γάζα, θα περάσει από αυτόν. Αν δεν κλείσει, θα είναι επειδή τα όπλα και ο έλεγχος της επόμενης μέρας μένουν αγεφύρωτα, όποιος κι αν υπογράφει.