Αβραμόπουλος: η Κομισιόν ενέκρινε, το Βέλγιο ερευνά ξέπλυμα

Η βελγική Δικαιοσύνη φέρεται να εξέδωσε ευρωπαϊκό ένταλμα για τον Δημήτρη Αβραμόπουλο στο πλαίσιο του Qatargate και ζητά την άρση της ασυλίας του. Ο πρώην Επίτροπος αρνείται κάθε εμπλοκή και επικαλείται ένα ισχυρό χαρτί: η σχέση του με τη ΜΚΟ Fight Impunity ήταν θεσμικά εγκεκριμένη από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η ιστορία ζει στην απόσταση ανάμεσα σε αυτό που εγκρίνει ένας διοικητικός μηχανισμός και σε αυτό που ερευνά ένας εισαγγελέας.

Το επίμαχο νούμερο είναι 60.000 ευρώ τον χρόνο, δηλαδή περίπου 5.000 ευρώ τον μήνα, που φέρεται να εισέπραξε ο Αβραμόπουλος για ρόλο σε τιμητική δομή της Fight Impunity (Euractiv, Politico). Η αμοιβή έγινε σημείο τριβής ακριβώς επειδή ο τίτλος παρουσιαζόταν ως «τιμητικός», αλλά συνοδευόταν από πληρωμή.

Πρώτα μια διευκρίνιση που τα ελληνικά πρωτοσέλιδα συχνά προσπερνούν: «ευρωπαϊκό ένταλμα» δεν σημαίνει ένταλμα που εκδίδουν «οι Βρυξέλλες». Το εκδίδει δικαστική αρχή κράτους-μέλους και εκτελείται από άλλο, βάσει της Απόφασης-Πλαισίου 2002/584 (EUR-Lex). Αν η πληροφορία ισχύει, η κίνηση είναι βελγική και η Ελλάδα μπαίνει ως κράτος εκτέλεσης. Το πλήρες κείμενο του εντάλματος δεν έχει δημοσιοποιηθεί, οπότε οι ακριβείς κατηγορίες παραμένουν ρεπορταζιακές, όχι επίσημα δικαστικά δεδομένα.

Τι ακριβώς ενέκρινε η Κομισιόν

Η έγκριση που επικαλείται ο Αβραμόπουλος είναι πραγματική, αλλά στενή. Ως πρώην Επίτροπος όφειλε να γνωστοποιήσει νέες δραστηριότητες εντός διετίας, βάσει του άρθρου 245 της Συνθήκης και του Κώδικα Δεοντολογίας των Επιτρόπων (EUR-Lex). Δήλωσε τον ρόλο, η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη της επιτροπής δεοντολογίας της και έδωσε άδεια υπό όρους: η δραστηριότητα επιτρεπόταν μόνο όπως περιγράφηκε, χωρίς άσκηση πίεσης προς την Κομισιόν (Politico).

Το κρίσιμο είναι τι ΔΕΝ έκανε αυτή η έγκριση. Δεν ήταν ποινική ανάκριση, ούτε ενδελεχής έλεγχος προέλευσης των χρημάτων, ούτε αξιολόγηση του αν η ΜΚΟ λειτουργούσε ως δίαυλος ξένης επιρροής. Ο Κώδικας Δεοντολογίας απαντά στο ερώτημα «επιτρέπεται έτσι όπως δηλώθηκε;». Οι Βέλγοι εισαγγελείς απαντούν σε άλλο: «τι ήταν στην πραγματικότητα και πώς χρησιμοποιήθηκε;». Η μία κρίση δεν δεσμεύει την άλλη.

Και εδώ το βάρος γέρνει. Ο ιδρυτής της Fight Impunity, ο πρώην Ιταλός ευρωβουλευτής Αντόνιο Παντσέρι, υπέγραψε το 2023 συμφωνία με τις βελγικές αρχές, παραδεχόμενος συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, διαφθορά και ξέπλυμα, με πληροφορίες για δίκτυο επιρροής υπέρ Κατάρ και Μαρόκου (Reuters). Το μοτίβο που περιγράφουν οι εισαγγελείς είναι η «νομιμοποίηση επιρροής»: η ΜΚΟ, με υψηλού κύρους ονόματα όπως ο Αβραμόπουλος, η Federica Mogherini και πρώην Επίτροποι, έδινε ένα νόμιμο προσωπείο στο lobbying (Euronews). Η συμμετοχή σε κατάλογο δεν αποδεικνύει ενοχή. Δυσκολεύει όμως την εκδοχή της «αβλαβούς, αμιγώς συμβολικής σχέσης».

Πού ακουμπά αυτό σε πραγματικές αποφάσεις; Στις βίζες. Την 1η Δεκεμβρίου 2022 η επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου, γνωστή ως LIBE, στήριξε την απαλλαγή Κατάρ και Κουβέιτ από βίζα σύντομης παραμονής (European Parliament). Μόλις έσκασε το σκάνδαλο, το Ευρωκοινοβούλιο πάγωσε τον φάκελο (Reuters). Ένα ζωντανό νομοθετικό όφελος για το Κατάρ βρισκόταν πάνω στο τραπέζι την ίδια στιγμή που οι αρχές ερευνούσαν δίκτυο επιρροής υπέρ του.

Πέρα από το πρόσωπο, η υπόθεση φωτίζει ένα κενό που το Qatargate δεν έκλεισε. Η επιρροή στην ΕΕ περνά και από ΜΚΟ, δεξαμενές σκέψης και πρώην αξιωματούχους που κουβαλούν πρόσβαση και κύρος, όχι μόνο από επίσημους λομπίστες (Transparency Register). Η Επιτροπή πρότεινε διαθεσμικό όργανο δεοντολογίας, κυρίως όμως για κοινά πρότυπα και συντονισμό, χωρίς ισχυρές ανακριτικές αρμοδιότητες (European Commission).

Όλα αυτά καταλήγουν σε ένα πρακτικό εμπόδιο που προσγειώνει την ευρωπαϊκή ιστορία στην ελληνική Βουλή. Ως εν ενεργεία βουλευτής, ο Αβραμόπουλος καλύπτεται από τη βουλευτική ασυλία του άρθρου 62 του Συντάγματος (Ελληνική Βουλή). Η δήλωσή του ότι δεν θα την επικαλεστεί έχει πολιτικό βάρος, νομικά όμως δεν αρκεί: η άρση απαιτεί τυπική απόφαση της Ολομέλειας. Με άλλα λόγια, η πίεση μετακινείται από το πρόσωπο στη ΝΔ, που θα κληθεί να ψηφίσει. Και το ερώτημα δεν θα είναι αν ο Αβραμόπουλος δηλώνει αθώος, αλλά αν η κοινοβουλευτική πλειοψηφία κινηθεί το ίδιο γρήγορα όταν η έρευνα αγγίζει δικό της ιστορικό στέλεχος.