Η ασύμμετρη φθορά του αμερικανικού στόλου στο Ορμούζ

Την ώρα που η Wall Street γιόρτασε χθες ρεκόρ κλεισίματος και το Brent υποχώρησε στα 94,29 δολάρια λόγω ενδείξεων προσέγγισης ΗΠΑ-Ιράν (To Brief), στο στενό του Ορμούζ ο πόλεμος φθοράς συνεχίζεται. Και η αριθμητική του δεν είναι υπέρ της Ουάσιγκτον.

Η ασυμμετρία αρχίζει από το κόστος του εξοπλισμού. Ένας αμερικανικός αναχαιτιστής SM-3 κοστίζει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια. Ένα ιρανικό drone Shahed, μερικές χιλιάδες.

Στο πεδίο, οι αριθμοί είναι ακόμη πιο εύγλωττοι. Η ροή πετρελαίου από το Ορμούζ έχει πέσει στα 14,6 εκατ. βαρέλια/ημέρα από 20,7 ένα τρίμηνο πριν, απώλεια 30% (IER/EIA). Περίπου 20.000 ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι σε 2.000 πλοία, ενώ στα τέλη Μαΐου πέρασαν μόνο λίγα VLCC μετά από μακρά αναμονή (MarineLink).

Η γεωγραφία τα εξηγεί όλα. Το στενό έχει 21 ναυτικά μίλια στο πιο στενό σημείο του, με εμπορικές λωρίδες μόλις 2 μιλίων ανά κατεύθυνση κολλημένες στις ιρανικές ακτές. Σε αυτό το πεδίο, μικρά ταχύπλοα, παράκτιοι πύραυλοι, drones και νάρκες αποκτούν δυσανάλογη ισχύ απέναντι σε στόλο σχεδιασμένο για ανοιχτή θάλασσα (Britannica, LSEG).

Η μηχανική της φθοράς

Η ιρανική στρατηγική δεν είναι να κερδίσει ναυμαχία. Είναι «sea denial by attrition»: κάνει τη διέλευση αβέβαιη, ακριβή και πολιτικά φορτισμένη χωρίς επίσημο κλείσιμο. Ακόμη και η υπόνοια ναρκοθέτησης αρκεί για εκκαθαρίσεις, αναδρομολογήσεις και αύξηση ασφαλίστρων (CIMSEC). Ένα μεμονωμένο περιστατικό «external explosion», όπως αυτό σε δεξαμενόπλοιο ελληνικών συμφερόντων ανοικτά του Ομάν αυτή την εβδομάδα, αρκεί να αναζωπυρώσει το war-risk premium σε ολόκληρη τη γραμμή (Reuters/Internazionale, Insurance Journal).

Η Ουάσιγκτον έχει συντριπτική στρατιωτική υπεροχή, αλλά της λείπει ξεκάθαρο endgame. Η CENTCOM περιγράφει τις επιχειρήσεις ως αυτοάμυνα και «προστασία ναυσιπλοΐας» (CENTCOM). Είναι νίκη το να περνούν μερικά convoy; Να εξαφανιστεί κάθε ιρανικό veto; Να καταστραφεί η ικανότητα παρενόχλησης; Δημόσια απάντηση δεν υπάρχει.

Το αδιέξοδο φαίνεται καθαρά στις συνοδείες πλοίων. Όταν δημοσιεύματα μίλησαν για επανεκκίνηση escorts μετά τα πλήγματα στο Μπαντάρ Αμπάς, η CENTCOM έσπευσε να διευκρινίσει ότι πρόκειται για συντονισμό, όχι ένοπλη συνοδεία. Η κατάθεση του ναυάρχου Daryl Caudle στο Κογκρέσο παραδέχεται ότι συνεχείς escorts σε contested strait υπερβαίνουν την ικανότητα του Ναυτικού (Washington Examiner). Το Κογκρέσο διστάζει επειδή, σύμφωνα με ανάλυση του CSIS, ο πόλεμος του προηγούμενου χρόνου εξάντλησε σημαντικά αποθέματα Patriot, THAAD, SM-3 και SM-6, με χρόνους αναπλήρωσης που μετριούνται σε χρόνια, όχι μήνες (CSIS). Κάθε φθηνός Shahed που αναχαιτίζεται έχει κόστος που η αμερικανική βιομηχανία δεν αναπληρώνει με τον ρυθμό που το Ιράν παράγει drones.

Η σκιά του Βιετνάμ

Η αναλογία που κάνουν αμερικανοί αναλυτές δεν είναι κυριολεκτική. Δεν υπάρχει χερσαία κατοχή, δεν υπάρχει ζούγκλα. Είναι στρατηγική: ασαφής νίκη, σταδιακή εμπλοκή, φθορά νομιμοποίησης. Η υπεροχή πυρός δεν μεταφράζεται σε πολιτικό αποτέλεσμα όταν ο αντίπαλος αναπληρώνει φθηνά μέσα και επιλέγει πότε κλιμακώνει (Brookings). Κάθε αμερικανική συνοδεία ανοίγει σκάλα κλιμάκωσης: αν η Ουάσιγκτον δεν απαντήσει σε παρενόχληση, χάνει αποτροπή. Αν απαντήσει, πλησιάζει ευρύτερο πόλεμο. Το πρόσφατο ψήφισμα War Powers απέτυχε για μία ψήφο, δείχνοντας πολιτική αμφισβήτηση εν λειτουργία (NPR/KRVS).

Η αντίφαση γίνεται πιο ορατή στο ελληνικό κομμάτι. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε στις 27 Μαΐου ότι η Ελλάδα είναι «έτοιμη να συμβάλει» στην ελευθερία ναυσιπλοΐας «όταν το περιβάλλον το επιτρέψει» (ΥΠΕΞ), διπλωματική γλώσσα που σημαίνει πολιτική ετοιμότητα χωρίς απόφαση αποστολής. Στο νερό η πραγματικότητα είναι σκληρότερη. Ελληνόκτητο VLCC χρειάστηκε αμερικανική διευκόλυνση για να εξέλθει του στενού, ενώ δεύτερο δεξαμενόπλοιο ελληνικών συμφερόντων δέχτηκε «external explosion» ανοικτά του Ομάν (Newsbomb, Paraskhnio).

Εδώ συγκρούεται η ψευδαίσθηση της αγοράς με τη φυσική φθορά στο πεδίο. Η Wall Street τιμολογεί διπλωματική αποκλιμάκωση, αλλά οι ναύλοι των VLCC γύρω στα 100.000 δολάρια την ημέρα και η διατήρηση του war-risk premium δείχνουν ότι το δομικό ρίσκο παραμένει άθικτο (Lloyd's List). Τα αμερικανικά αποθέματα αργού υποχώρησαν σχεδόν 8 εκατ. βαρέλια σε μία εβδομάδα (Kpler). Ο πόλεμος φθοράς δεν χρειάζεται σπεκτακουλέρ επιθέσεις για να κοστίζει.

Η Ουάσιγκτον αδυνατεί να αποσυρθεί χωρίς να χάσει αξιοπιστία στον Κόλπο, ενώ μια κλιμάκωση θα εξαντλούσε αποθέματα που δεν διαθέτει. Την ίδια στιγμή, οποιαδήποτε εκεχειρία προϋποθέτει τη σιωπηλή αποδοχή ότι το Ιράν έχει τον τελικό λόγο στα 21 ναυτικά μίλια του στενού. Η μεγαλύτερη ναυτική δύναμη του κόσμου ανακαλύπτει ότι σε έναν λαιμό μπουκαλιού, η υπεροχή στο ανοιχτό πέλαγος δεν μεταφράζεται σε έλεγχο.