Αστρονομία και Διάστημα: Ανακαλύψεις για τον Κρόνο και νέες φωτογραφίες από τη NASA

10 ώρες, 33 λεπτά και 38 δευτερόλεπτα. Τόσο διαρκεί μια μέρα στον Κρόνο, η δεύτερη πιο σύντομη στο ηλιακό σύστημα. Φαίνεται απλό νούμερο, αλλά χρειάστηκαν δύο δεκαετίες σύγχυσης και δύο διαστημικά τηλεσκόπια για να φτάσουμε σε αυτό. Χθες γράψαμε ότι «δύο τηλεσκόπια μάς έδειξαν τον Κρόνο όπως δεν τον είχαμε δει ποτέ» (To Brief). Σήμερα ξέρουμε τι ακριβώς αποκάλυψαν.

Το πρόβλημα ξεκίνησε το 2004, όταν ο δορυφόρος Cassini της NASA έφτασε στον Κρόνο και μέτρησε ταχύτητα περιστροφής 6-7 λεπτά διαφορετική από αυτήν που είχαν καταγράψει τα Voyager το 1981. Σε στερεούς πλανήτες σαν τη Γη, μετράμε τη μέρα εύκολα: η επιφάνεια γυρνάει, τη βλέπουμε. Στους αέριους γίγαντες, χωρίς στερεό έδαφος, οι επιστήμονες στηρίζονται στο μαγνητικό πεδίο ως «ρολόι» του πυρήνα. Και αυτό ακριβώς το ρολόι φαινόταν χαλασμένο στον Κρόνο.

Το σέλας που ξεγέλασε τα όργανα

Ο Κρόνος δεν άλλαξε ποτέ ταχύτητα. Αυτό που άλλαξε ήταν οι άνεμοι στην ανώτερη ατμόσφαιρά του, οι οποίοι παραμόρφωναν τα ηλεκτρικά σήματα του μαγνητικού πεδίου. Η απάντηση ήρθε από ερευνητές του Πανεπιστημίου Northumbria, που δημοσίευσαν τα ευρήματά τους στις 26 Μαρτίου στο Journal of Geophysical Research: Space Physics, αξιοποιώντας δεδομένα του James Webb Space Telescope δέκα φορές πιο ακριβή από οτιδήποτε είχαμε πριν.

Ο μηχανισμός λειτουργεί σαν πλανητική αντλία θερμότητας, όπως την περιέγραψε ο καθηγητής Tom Stallard. Το σέλας (aurora) του Κρόνου θερμαίνει τοπικά την ατμόσφαιρα. Η θερμότητα γεννά ανέμους. Οι άνεμοι παράγουν ηλεκτρικά ρεύματα που ανατροφοδοτούν το σέλας, και ο κύκλος ξαναρχίζει. Στη Γη, το βόρειο σέλας ανάβει και σβήνει ανάλογα με τον ηλιακό άνεμο. Στον Κρόνο, αυτό το σύστημα τρέφει μόνο του τον εαυτό του, μόνιμα κλειδωμένο σε αυτοσυντήρηση. Αυτοί οι αυτοτροφοδοτούμενοι άνεμοι ήταν που μπέρδευαν τον Cassini, κάνοντας τον πλανήτη να «φαίνεται» ότι αλλάζει ρυθμό.

Τελευταίες ματιές πριν τη μακρά νύχτα

Ο Κρόνος μόλις πέρασε την ισημερία του και ο βόρειος πόλος βυθίζεται σε σκοτάδι που θα διαρκέσει περίπου 15 χρόνια. Το περίφημο εξάγωνο, η τεράστια γεωμετρική καταιγίδα που μαγνητίζει τους αστρονόμους από το 1981, θα εξαφανιστεί σταδιακά από τα μάτια μας μέχρι τη δεκαετία του 2040. Οι εικόνες του JWST από τον Νοέμβριο 2024 είναι πιθανώς οι τελευταίες υψηλής ανάλυσης που θα δούμε για πολύ καιρό.

Το 2028, η NASA θα εκτοξεύσει το Dragonfly, ένα πυρηνικά τροφοδοτούμενο drone μεγέθους αυτοκινήτου, με προορισμό τον Τιτάνα, το μεγαλύτερο φεγγάρι του Κρόνου. Θα φτάσει το 2034. Ο βόρειος πόλος θα παραμένει βυθισμένος στο σκοτάδι, αλλά εκεί κάτω, στην παγωμένη επιφάνεια του Τιτάνα, ένα drone θα πετάει πάνω από λίμνες υγρού μεθανίου.