Η «Ασπίδες» λέει σε στοχευμένα πλοία να αποφύγουν την Ερυθρά Θάλασσα

Εννέα πλοία έκαναν αναστροφή στη νότια Ερυθρά Θάλασσα μέσα σε λίγες ώρες, αφού πιάστηκε στους ασυρμάτους χουθική προειδοποίηση προς πλοία «του σαουδαραβικού εχθρού» (Ahram/AFP). Πρόκειται για τη θαλάσσια αρτηρία από όπου περνά μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού και ελληνόκτητου εμπορίου, και η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «Ασπίδες», με ελληνική διοίκηση, μόλις αναβάθμισε την εκτίμηση κινδύνου. Το πρακτικό μήνυμα προς μια κατηγορία πλοίων δεν είναι «θα σας προστατεύσουμε». Είναι «μην περάσετε».

Η αναβάθμιση ήρθε σε συνέχεια της ανακοίνωσης των Χούθι, στις 20 Ιουλίου, για «ναυτικό εμπάργκο» κατά της Σαουδικής Αραβίας (To Brief). Ο στρατιωτικός τους εκπρόσωπος Yahya Saree το παρουσίασε ως «αποκλεισμό αντί αποκλεισμού», αντίποινα για τη σαουδαραβική πολιορκία περιοχών που ελέγχουν στην Υεμένη (The Journal/AP). Η λέξη που είχε σημασία ήταν η στόχευση. Η προειδοποίηση αφορούσε «πλοία που ανήκουν στον σαουδαραβικό εχθρό», όχι κάθε εμπορικό πλοίο (Straits Times/Reuters).

Τρεις μέρες αργότερα, η απειλή έγινε πράξη. Στις 23 Ιουλίου οι Χούθι ανέλαβαν επίθεση σε δύο σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια, τα Encelia και Layla. Η UKMTO, η βρετανική υπηρεσία που παρακολουθεί τα θαλάσσια περιστατικά, κατέγραψε πλήγμα χωρίς θύματα (CTV/AP).

Τι ακριβώς άλλαξε στην οδηγία

Τα περιθώρια της προειδοποίησης, ωστόσο, δεν είναι μονοσήμαντα. Το πρωτογενές advisory της «Ασπίδες» δεν δημοσιοποιήθηκε, οπότε η ακριβής διατύπωση του «υψηλού» κινδύνου φτάνει σε εμάς μέσα από πρακτορειακές αποδόσεις. Αυτό που συγκλίνει: η αποστολή προειδοποίησε ειδικά τα πλοία με δεσμούς με Ισραήλ, ΗΠΑ ή Σαουδική Αραβία να αποφύγουν τη διέλευση από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν μέχρι να πέσει η απειλή (Boereport/Reuters). Για όσα περάσουν, η σύσταση είναι να μειώσουν το ηλεκτρονικό τους αποτύπωμα, δηλαδή να περιορίσουν τις εκπομπές AIS, το σύστημα με το οποίο ένα πλοίο ανακοινώνει ποιο είναι και πού πηγαίνει (Jerusalem Post/Reuters).

Δεν πρόκειται, όμως, για ομοιόμορφο «κλείσιμο» της ζώνης. Το JMIC, ο διεθνής κόμβος ναυτιλιακής ενημέρωσης που εκτιμά την απειλή στην περιοχή, κρατούσε τη συνολική επικινδυνότητα στο «μέτριο», παρότι σημείωνε ότι οι Χούθι είχαν αναπτύξει πυραύλους και drones στο νότιο στόμιο της Ερυθράς (CNBC). Αυτό που ανέβηκε είναι ο στοχευμένος κίνδυνος για συγκεκριμένα προφίλ πλοίων, όχι για κάθε καράβι στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.

Απειλή που πιάνει, χωρίς νέα μέσα

Στο πεδίο, η απειλή έχει ήδη κόστος. Ιδιωτικές εταιρείες ναυτιλιακής παρακολούθησης εντόπισαν τέσσερα δεξαμενόπλοια με σαουδαραβικά συνδεδεμένο φορτίο, περίπου 3,8 εκατ. βαρέλια, να γυρίζουν πίσω πριν το πέρασμα, ενώ η Kpler μέτρησε την κίνηση στο Μπαμπ ελ-Μαντέμπ πτωτική κατά 34% σε μία μέρα (Treasury). Πλοία φορτωμένα στο Yanbu σταμάτησαν ή άλλαξαν πορεία προς τη Διώρυγα του Σουέζ (Newsmax/Reuters). Ταυτόχρονα, η ίδια δημόσια εικόνα λέει ότι η γενική κυκλοφορία συνεχίστηκε και η UKMTO δεν είχε δει αποφασιστική κατάρρευση διελεύσεων. Η απειλή πέρασε από το πολιτικό μήνυμα στην επιχειρησιακή τριβή, χωρίς ακόμη να στοιχειοθετείται πλήρης αποκλεισμός.

Και εδώ είναι το σημείο που αφορά την Αθήνα. Η εντολή και οι κανόνες εμπλοκής της «Ασπίδες» δεν άλλαξαν. Η ΕΕ επανέλαβε ότι η αποστολή μένει στην αμυντική της εντολή (EEAS). Αυτό που άλλαξε είναι η επικοινωνία κινδύνου, με μια παραδοχή που λέει πολλά: όσοι ζητούν συνοδεία μπορεί να περιμένουν περισσότερο, επειδή τα διαθέσιμα στρατιωτικά μέσα δεν αυξήθηκαν (Shipping Telegraph). Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας μιλούσε ακόμη για ενδεχόμενη διεύρυνση της εντολής, σημάδι ότι αυτό δεν ισχύει ήδη.

Η μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη του κόσμου βλέπει, λοιπόν, την αποστολή που φέρει το όνομά της να διαχειρίζεται αυξημένο κίνδυνο με πεπερασμένα μέσα. Όταν μια αμυντική ναυτική αποστολή καταλήγει να συμβουλεύει πλοία να μην περάσουν, ο διάδρομος δεν έκλεισε από βλήματα. Έκλεισε, για μια κατηγορία πλοίων, από την ίδια την αδυναμία εγγύησης ασφαλούς διέλευσης.