Ασπίδα 38 χωρών στον Ορμούζ: Η ελληνική υπογραφή και η επιχειρησιακή σιωπή

Τρεις διαφορετικές απαντήσεις βρίσκονται πάνω στο τραπέζι για την κρίση Ιράν-Ορμούζ, και καμία δεν συμφωνεί με την άλλη. Ο Ντόναλντ Τραμπ προτείνει χρονικά δεσμευτική αναστολή του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος («20 years is enough»), το Ισραήλ απαιτεί φυσική αφαίρεση εμπλουτισμένου ουρανίου, και η Ευρώπη στήνει αμυντική ναυτική ασπίδα. Ανάμεσά τους, 38 χώρες (μαζί και η Ελλάδα) μόλις υπέγραψαν κοινή δήλωση για πολυεθνική αποστολή στο Στενό — χωρίς όμως κανείς να ξέρει τι ακριβώς θα κάνει η καθεμία.

Τρεις παίκτες, τρεις διαφορετικές παρτίδες

Η νέα μετατόπιση από την Ουάσιγκτον δεν είναι στρατιωτικό σχέδιο, είναι όρος διαπραγμάτευσης. Στις 15 Μαΐου ο Τραμπ άφησε ανοιχτή μια επαληθεύσιμη, χρονικά οριοθετημένη αναστολή του ιρανικού πυρηνικού, διατηρώντας την απειλή βίας στο βάθος (Politico, WHTC). Στο πεδίο, το Κογκρέσο δεν του έδωσε νέα εξουσιοδότηση: η Βουλή ισοψήφισε σε war powers resolution και η Γερουσία απέρριψε οριακά αντίστοιχη προσπάθεια (CBS News, Al-Monitor). Μετάφραση: ο Τραμπ διαπραγματεύεται από θέση πίεσης, όχι ετοιμότητας πολέμου.

Η Τεχεράνη έχει αντίθετη ανάγνωση. Ο πρόεδρος Πεζεσκιάν μιλά για «σταθερότητα στον Ορμούζ» και απαιτεί πρακτική άρση κυρώσεων (President.ir), ενώ ο ΥΠΕΞ Αραγτσί δηλώνει ότι η μεταφορά εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός Ιράν δεν είναι στην ατζέντα (PressTV). Παράλληλα, το IRGC Navy απειλεί με «αποφασιστική απάντηση» σε κάθε επίθεση κατά ιρανικών πλοίων (PressTV). Δύο φωνές, μία στρατηγική: διαπραγμάτευση χωρίς παράδοση.

Το Ισραήλ παίζει για κλείδωμα κλιμάκωσης. Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει όσο το ουράνιο παραμένει στο ιρανικό έδαφος (CBS), και Ισραηλινοί αξιωματούχοι πιέζουν για αποστολή ειδικών δυνάμεων εναντίον του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου (Axios). Όμως ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Εγιάλ Ζαμίρ προειδοποίησε τη Βουλή των Αντιπροσώπων για φθορά εφέδρων και ανάγκη περισσότερων στρατιωτών (Times of Israel). Η ισραηλινή απαίτηση είναι μέγιστη, η στρατιωτική βάση της εξαντλημένη.

Η ελληνική θέση: υπογραφή στη δήλωση, σιωπή στο επιχειρησιακό

Η ευρωπαϊκή απάντηση κινείται σε άλλο επίπεδο. Η κοινή δήλωση UK-Γαλλίας της 12ης Μαΐου περιγράφει αυστηρά αμυντική πολυεθνική αποστολή για εμπορική ναυσιπλοΐα, αποναρκοθέτηση και deconfliction, με δράση μόνο σε «permissive environment» (gov.uk). Ο Μακρόν διευκρίνισε ότι το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle δεν στάλθηκε για να ανοίξει βίαια τον Ορμούζ, αλλά για μείωση χρόνου αντίδρασης (Asharq Al-Awsat). Ο Μερτς πιέζει τον Τραμπ ενόψει G7 να κλειδώσει τρεις όρους: επιστροφή του Ιράν στις διαπραγματεύσεις, άνοιγμα του Ορμούζ, καμία πυρηνική δυνατότητα (Dawn).

Εδώ μπαίνει η Ελλάδα, και εδώ αρχίζει η αμφισημία. Η Αθήνα υπέγραψε τη δήλωση των 38 — δέσμευση πιο συγκεκριμένη από γενική αρχή, καθώς στηρίζει αποστολή που μπορεί να περιλαμβάνει συνοδείες, αποναρκοθέτηση και reassurance. Αλλά δεν τεκμηριώνεται δημόσια κανένα νέο αίτημα ή προσφορά ελληνικού πλοίου, ναρκαλιευτικού ή προσωπικού. Η Ιταλία ανακοίνωσε ναρκαλιευτικά (Newsbeast). Η Ελλάδα δεν ανακοίνωσε τίποτα. Ο Μητσοτάκης μίλησε στη Βουλή για «επικίνδυνο προηγούμενο» χωρίς ξεχωριστή ενημέρωση Βουλής ή ΚΥΣΕΑ (Enikos). Για τους Patriot, το status παραμένει: τεκμηριωμένη παρουσία στη Σαουδική, καμία επιβεβαιωμένη ανάπτυξη στο Κατάρ (To Brief).

Το αρνητικό κενό: τι λείπει από την παρτίδα

Η πιο αποκαλυπτική φωνή έρχεται από τους σιωπηλούς. Το Ομάν, που διαμεσολαβεί στις έμμεσες συνομιλίες, επιμένει τεχνικά σε «ασφαλή διέλευση» και σεβασμό κυριαρχίας (Bernama). Το Κατάρ προειδοποιεί ότι η χρήση του Ορμούζ ως pressure card εκθέτει ταυτόχρονα ενέργεια, τρόφιμα και εφοδιαστικές αλυσίδες (The Peninsula). Το GCC ζητά διεθνή προστασία ενεργειακών ροών (Qatar Tribune). Κανείς όμως δεν αναλαμβάνει την περιφερειακή εγγύηση, και κανείς δεν ζητά πλήρη διαμεσολάβηση ΟΗΕ ή IAEA-first track.

Εκεί ακριβώς είναι το διακύβευμα. Όσο πυρηνικά, ναυσιπλοΐα και στρατιωτική αποτροπή ανακατεύονται σε ad hoc παζάρι τριών αντιφατικών παικτών, ένα λάθος ανάγνωσης αρκεί για να μετατρέψει την προφύλαξη σε σύγκρουση — και τις τιμές καυσίμων από κάτι που παρακολουθείς σε κάτι που πληρώνεις.