Άρθρο 86: Ποιος θα αποφασίζει για τη δίωξη υπουργών;

Όταν το 92,34% των μελών της Ένωσης Δικαστών και Εισαγγελέων ψηφίζει υπέρ της κατάργησης ενός συνταγματικού άρθρου, το μήνυμα είναι σπάνια διφορούμενο. Στο εσωτερικό δημοψήφισμα της Ένωσης, με 1.253 συμμετοχές, η συντριπτική πλειοψηφία ζήτησε να φύγει η δίωξη υπουργών από τη Βουλή και να περάσει εξ ολοκλήρου στην τακτική Δικαιοσύνη (Topontiki, To Brief). Η Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος μπήκε σήμερα στην ενότητα του κράτους δικαίου με πρώτο θέμα ακριβώς αυτό, το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών, και επεξεργάζεται δύο εκ διαμέτρου αντίθετες προτάσεις (News247).

Οι δύο προτάσεις μοιάζουν συγγενικές, αλλά διαφέρουν στο μόνο σημείο που μετράει: ποιος δίνει το τελικό «ναι» στη δίωξη.

Τι αλλάζει η ΝΔ και τι κρατά

Σήμερα το άρθρο 86 κρατά τη Βουλή στην αφετηρία κάθε ποινικής διαδικασίας κατά υπουργού. Χωρίς απόφαση της Ολομέλειας, με ονομαστική ψηφοφορία και απόλυτη πλειοψηφία, δεν ασκείται δίωξη (Σύνταγμα). Η πρόταση της ΝΔ μετακινεί τη δουλειά της έρευνας στους δικαστές: προκαταρκτική, προανάκριση και ανάκριση περνούν σε Εισαγγελέα Εφετών, και η πρόταση για δίωξη έρχεται από ανώτατο δικαστικό όργανο. Καταργείται μάλιστα η υποχρέωση να διαβιβάζονται «αμελλητί» τα στοιχεία στη Βουλή (Newsbeast).

Το κρίσιμο όμως μένει: η τελική άσκηση δίωξης παραμένει απόφαση της Βουλής. Η ΝΔ αλλάζει το ποιος ερευνά πρώτος, όχι το ποιος αποφασίζει στο τέλος (Fortune). Η πολιτική πλειοψηφία διατηρεί το δικαίωμα να επιτρέψει ή να μπλοκάρει την ποινική ενεργοποίηση.

Το ΠΑΣΟΚ ζητά κάτι ποιοτικά διαφορετικό: καμία ανάμιξη της Βουλής σε κανένα στάδιο. Της δίωξης θα επιλαμβάνεται ειδικό συμβούλιο δικαστών και, αν υπάρξει παραπομπή, η δίκη θα γίνεται ενώπιον Ειδικού Δικαστηρίου (Iefimerida). Καμία ψήφος συναδέλφων βουλευτών δεν μεσολαβεί.

Η διαφορά για τον πολίτη είναι απτή. Στις υποθέσεις που ερευνά η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, όπως οι αγροτικές επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, μόλις προκύψει πιθανή υπουργική ευθύνη το σκέλος αυτό κόβεται και στέλνεται στη Βουλή (To Vima). Με τη ΝΔ, αυτό συνεχίζεται: χρειάζονται 151 βουλευτές για να προχωρήσει η δίωξη. Με το ΠΑΣΟΚ, όχι.

Η αριθμητική πίσω από τη σύγκρουση

Η σημερινή Βουλή δεν γράφει το νέο κείμενο, αλλά αποφασίζει ποια άρθρα είναι αναθεωρητέα. Αν ένα άρθρο πάρει τώρα 180 ψήφους, η επόμενη Βουλή το αλλάζει με 151. Αν πάρει 151 έως 179, η επόμενη χρειάζεται 180. Κάτω από 151, δεν προχωρά καθόλου (ERT, Το Βήμα).

Η ΝΔ διαθέτει 156 βουλευτές: φτάνει μόνη της το κατώφλι των 151, αλλά όχι το κρίσιμο 180 (CNN). Εδώ μπαίνει το ΠΑΣΟΚ. Με 32 έδρες, είναι ο αριθμητικά αυτονόητος εταίρος, αφού μαζί φτάνουν τους 188.

Είναι όμως δύσκολος σύμμαχος. Έχει δηλώσει ότι δεν δίνει «λευκή επιταγή» 180 στην προτείνουσα Βουλή, ιδίως όταν διαφωνεί με το ίδιο το περιεχόμενο της κυβερνητικής πρότασης (pasok.gr). ΣΥΡΙΖΑ και ΚΚΕ ζητούν επίσης απεξάρτηση της δίωξης από την πλειοψηφία, αλλά αρνούνται συναίνεση στην κυβερνητική αναθεώρηση (News247). Έτσι το άρθρο 86 μπορεί να περάσει τώρα με τους ψήφους της ΝΔ, αλλά χωρίς το ΠΑΣΟΚ δύσκολα κλειδώνει τη διευκόλυνση για την επόμενη Βουλή.

Το διακύβευμα δεν σταματά στα ελληνικά σύνορα. Η Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι έχει ήδη περιγράψει ότι το άρθρο 86 αναγκάζει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να «σπάει» τις έρευνές της (Greek Herald), ενώ η έκθεση της Κομισιόν για το κράτος δικαίου επιμένει σε αργή Δικαιοσύνη και αδύναμο ιστορικό σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου (European Commission).

Με τους δικαστές να ζητούν πλήρη αποσύνδεση και τις Βρυξέλλες να παρακολουθούν, η ΝΔ επιμένει να κρατά το τελευταίο «ναι» στα χέρια της εκάστοτε πλειοψηφίας. Αυτό ακριβώς που οι δικαστές, με ποσοστό άνω του 92%, ζητούν να φύγει.