Αρμάδα πέντε ευρωπαϊκών χωρών στην Κύπρο μετά την επίθεση στις βρετανικές βάσεις

Λίγες ώρες μετά την έκτακτη απογείωση ελληνικών F-16 Viper από την Πάφο για αναχαίτιση ύποπτου drone, η εικόνα στην Ανατολική Μεσόγειο άλλαξε κλίμακα. Γαλλικές, ελληνικές, ισπανικές, ιταλικές και ολλανδικές φρεγάτες πλέουν προς τα κυπριακά ύδατα. Το αεροπλανοφόρο Charles de Gaulle ανακατευθύνθηκε από τη Βαλτική. Η ισπανική Cristóbal Colón αναμένεται γύρω στις 10 Μαρτίου (Euronews). Κανένας θεσμός δεν ενεργοποιήθηκε: ούτε το ΝΑΤΟ (η Κύπρος δεν είναι μέλος), ούτε η ρήτρα αμοιβαίας άμυνας της ΕΕ, ούτε κάποια αμερικανική εντολή. Πέντε χώρες αποφάσισαν μόνες τους, σε διμερή βάση, να θωρακίσουν ένα νησί 1,2 εκατομμυρίων ανθρώπων που επαναλαμβάνει: «δεν συμμετέχουμε σε κανέναν πόλεμο» (Defense News).

Αυτή η κινητοποίηση δεν έχει προηγούμενο, ακριβώς επειδή συμβαίνει έξω από κάθε θεσμικό πλαίσιο — χωρίς το ΝΑΤΟ, χωρίς τυπική ενεργοποίηση της ΕΕ, μακριά από τον απρόβλεπτο Τραμπ. Κάθε χώρα πληρώνει τη δική της αποστολή, ελέγχει τα δικά της πλοία, αποφασίζει τους δικούς της κανόνες εμπλοκής. Ο Ιταλός υπουργός Άμυνας Κροσέτο το έθεσε χωρίς περιστροφές: «Μέσα στην ΕΕ, βγάζει νόημα να στείλουμε μήνυμα στήριξης στην Κύπρο» (Euronews). Τρεις μήνες μετά τη Σύνοδο του Μονάχου, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες μιλούσαν για στρατηγική αυτονομία, η Κύπρος γίνεται το πρώτο τεστ στην πράξη (War on the Rocks).

Η Ελλάδα άνοιξε τον δρόμο. Η φρεγάτα Κίμων (Belharra), με ραντάρ που καλύπτει εκατοντάδες χιλιόμετρα και αντιβαλλιστικές ικανότητες, αποτελεί πρακτική λύση σε πρόβλημα που η Βρετανία δεν έλυσε: το σύστημα αεράμυνας Sky Sabre της RAF Ακρωτηρίου δεν σταμάτησε το drone Shahed που χτύπησε τον διάδρομο στις 2 Μαρτίου (Cyprus Mail). Δίπλα της, η Ψαρά φέρνει το ελληνικής κατασκευής σύστημα Κένταυρος, δοκιμασμένο κατά drones στην Ερυθρά Θάλασσα. Η ενεργοποίηση του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος μετά από τρεις δεκαετίες μετατρέπει την Ελλάδα από σιωπηλό σύμμαχο σε ηγέτη της ευρωπαϊκής απάντησης (To Brief).

Στο έδαφος όμως, η γεωπολιτική θωράκιση μεταφράζεται σε σειρήνες τα μεσάνυχτα και εκκενώσεις. Κάτοικοι του χωριού Ακρωτήρι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους, ψευδείς συναγερμοί ξυπνούν ολόκληρες κοινότητες, πτήσεις εκτρέπονται χωρίς προειδοποίηση (AP). Ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης ζήτησε δημόσια από τη Βρετανία διαβεβαίωση ότι οι βάσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν για επιθετικές επιχειρήσεις — και δεν την πήρε (Cyprus Mail). Η ελληνική βοήθεια ζητήθηκε. Η βρετανική επιβλήθηκε.

Η Τουρκία παρακολουθεί σιωπηλά. Ο Φιντάν δήλωσε ότι οι κίνδυνοι για τη Βόρεια Κύπρο είναι «περιορισμένοι», δείχνοντας αυτοπεποίθηση για την τουρκική στρατιωτική παρουσία στο νησί. Καμία στρατιωτική κλιμάκωση, καμία αντίδραση. Η σιωπή αυτή μπορεί να διαβαστεί ως στρατηγική υπομονή: η Άγκυρα βλέπει ότι η Ευρώπη χρειάζεται αντι-drone τεχνολογία, ναυτική δύναμη στη Μεσόγειο, στρατηγικό βάθος — και η Τουρκία τα διαθέτει. Όσο οι Ευρωπαίοι αυτοσχεδιάζουν χωρίς κοινή διοίκηση, η Άγκυρα μπορεί να περιμένει.

Η τελευταία φορά που ξένη στρατιωτική δύναμη χτύπησε κυπριακό έδαφος ήταν το 1974. Μισό αιώνα αργότερα, η Κυπριακή Δημοκρατία εξακολουθεί να μην ελέγχει τον εναέριο χώρο της. Οι πέντε ευρωπαϊκοί στόλοι που φτάνουν αυτές τις μέρες το επιβεβαιώνουν: η φιλική στρατιωτική παρουσία καλύπτει ένα δομικό κενό ασφαλείας που κανένα «σύμφωνο στήριξης» δεν μπορεί μόνιμα να γεμίσει.