Αποθέματα 50 ημερών: Η Ευρώπη ετοιμάζεται για πρωτοφανές δελτίο στα καύσιμα

Πενήντα ημέρες. Τόσο αρκούν τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου που αποδέσμευσε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά (House of Saud). Η αντίστροφη μέτρηση λήγει γύρω στις 5 Μαΐου. Κι ενώ το ρολόι τρέχει, ο Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκεσεν δήλωσε στους Financial Times ότι η Κομισιόν «εξετάζει όλες τις πιθανότητες», συμπεριλαμβανομένου δελτίου σε ντίζελ και αεροπορικά καύσιμα (Euronews). Δελτίο καυσίμων σε καιρό ειρήνης, για πρώτη φορά στην ιστορία της ΕΕ.

Τα νούμερα πίσω από την κρίση αποκαλύπτουν μια οικονομία πολέμου, όπου ο πόνος κατανέμεται άνισα. Οι πετρελαϊκές εταιρείες αναμένεται να αποκομίσουν €24 δισ. σε υπερκέρδη από Ευρωπαίους οδηγούς φέτος, σύμφωνα με την Transport & Environment, δηλαδή περίπου €81 εκατ. επιπλέον κέρδη κάθε ημέρα (Euronews). Ο φόρος υπερκερδών που εφάρμοσε η ΕΕ το 2022 απέφερε €28 δισ. Ο μηχανισμός υπάρχει. Κανείς δεν τον επανενεργοποιεί (Bloomberg Law).

Στην Ελλάδα, η αντίφαση γίνεται ακόμα πιο κοφτερή. Το κράτος εισπράττει €4,6 δισ. ετησίως σε ΕΦΚ και ΦΠΑ καυσίμων (dimokratia.gr). Ο ΕΦΚ είναι σταθερός (€0,71/λίτρο), αλλά ο ΦΠΑ 24% υπολογίζεται επί της τελικής τιμής: όσο ακριβαίνει η βενζίνη, τόσο αυξάνονται αυτόματα τα κρατικά έσοδα. Το πακέτο στήριξης (Fuel Pass, επιδότηση diesel) ανέρχεται σε €300 εκατ. (Greek Reporter). Αναλογία εισπράξεων προς επιστροφών: περίπου 15 προς 1.

Γι' αυτό η κυβέρνηση δεν θέλει δελτίο. Δελτίο σημαίνει μείωση όγκου πωλήσεων, άρα μείωση ΕΦΚ, άρα τρύπα στον προϋπολογισμό. Επέλεξε αντ' αυτού πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των πρατηρίων (τελευταίος κρίκος της αλυσίδας), αφήνοντας ανέγγιχτα τα υπερκέρδη στη διύλιση, όπου το Ελληνικό Δημόσιο είναι ταυτόχρονα ρυθμιστής και μέτοχος κατά 35,5% μέσω HCAP. Η Ρουμανία, αντίθετα, επέβαλε ήδη windfall levy στους παραγωγούς (NewsBase).

Κάτω από αυτή τη λογιστική κρύβεται μια κατανομή πόνου. Ενεργειακή φτώχεια 19% (δεύτερη χειρότερη στην ΕΕ). Νησιά εξαρτημένα αποκλειστικά από diesel, όπου η επιδότηση των 20 λεπτών απορροφήθηκε σχεδόν πλήρως από τις διεθνείς τιμές. Αγρότες χωρίς ειδικό μέτρο για αγροτικό πετρέλαιο. Και ο Γιόργκεσεν προειδοποιεί: «Ακόμα κι αν αποκατασταθεί η ειρήνη αύριο, δεν θα επιστρέψουμε στην κανονικότητα στο ορατό μέλλον» (Energy Connects). Τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ βρίσκονται στο 28% της χωρητικότητας, ενόψει ενός χειμώνα που κανείς δεν σχεδιάζει ακόμα.