Αντάρτες Χούθι κατέλαβαν το λιμάνι Μόκα της Υεμένης

Οι αγορές έκλεισαν, γιατροί εγκατέλειψαν ένα νοσοκομείο και οικογένειες πήραν τον δρόμο προς το Άντεν: στις 10 Σεπτεμβρίου οι Χούθι, οι ιρανικής στήριξης αντάρτες που ελέγχουν τη βόρεια Υεμένη, κατέλαβαν τη Μόκα (AP). Η πόλη, ιστορικό λιμάνι του καφέ στη δυτική ακτή της χώρας, βρίσκεται περίπου 75 χιλιόμετρα βόρεια του Μπαμπ ελ Μαντέμπ (The National). Το στενό αυτό συνδέει την Ερυθρά Θάλασσα με τον Κόλπο του Άντεν. Είναι η νότια πύλη προς το Σουέζ.

Ο πόλεμος στην Υεμένη έμοιαζε παγωμένος μετά την άτυπη αποκλιμάκωση που ακολούθησε την ανακωχή του 2022, όμως τις τελευταίες εβδομάδες ξανάναψε βίαια· η κατάληψη της Μόκα είναι η μεγαλύτερη εδαφική προέλαση των Χούθι έκτοτε (To Brief). Το λιμάνι λειτουργούσε ως βάση διοίκησης και εφοδιασμού για τις δυνάμεις της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, και η απώλειά του τις ανάγκασε να αναδιπλωθούν στην Ντουμπάμπ, περίπου 46 χιλιόμετρα νοτιότερα, κοντά στην προσέγγιση του στενού (The National). Ο αντιπρόεδρος του Προεδρικού Συμβουλίου Ταρέκ Σάλεχ μίλησε για «αναδιάταξη» σε ασφαλή τοποθεσία, όμως κάτοικοι περιγράφουν μαχητές των Χούθι σε όλη την πόλη (Reuters, AP).

Γιατί το μέτωπο τραβάει νότια

Το ίδιο το λιμάνι δεν έχει τη χωρητικότητα να αλλάξει τη ναυτική ισχύ των Χούθι· το στοίχημα είναι η γεωγραφία. Κυβερνητικές πηγές εκτιμούν ότι ο έλεγχος της Ντουμπάμπ και του απέναντι νησιού Περίμ είναι κρίσιμος για τον έλεγχο του περάσματος (Reuters).

Όμως η κατάληψη ενός λιμανιού δεν ισοδυναμεί με κλείσιμο του στενού. Το Περίμ, ηφαιστειακό νησί που χωρίζει το πέρασμα σε δύο διαύλους, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι έπεσε: το Euronews χαρακτηρίζει ανεπιβεβαίωτες τις αναφορές για αποβίβαση ανταρτών εκεί (Euronews), ενώ πληροφορίες του CNN δείχνουν την κυβέρνηση να το υπερασπίζεται (Moneycontrol). Η αναφορά για κατάληψη της Ζουκάρ, βορειότερα, στηρίζεται μέχρι στιγμής σε μία μόνο στρατιωτική πηγή του AFP (AFP).

Τους τελευταίους μήνες, η πίεση στο στενό του Ορμούζ είχε στρέψει την προσοχή στη «δεύτερη πόρτα» της Σαουδικής Αραβίας: τον αγωγό Petroline, που μεταφέρει αργό από τα ανατολικά κοιτάσματα στο Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας ώστε να παρακάμπτει το Ορμούζ (IEA). Φορτίο όμως που φεύγει από το Γιανμπού για την Ασία πρέπει να κατέβει νότια, μέσα από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ (gCaptain), και κατά εκτίμηση του Horn Review το 70-75% των φορτώσεων ακολουθεί αυτή τη διαδρομή, εντός εμβέλειας των ανταρτών (Horn Review). Οι ίδιοι που πιέζουν το ένα ενεργειακό πέρασμα πλησιάζουν τώρα σε ένα δεύτερο.

Αυτό παραμένει δυνητική πίεση, όχι τετελεσμένο: δεν έχει καταγραφεί πλήγμα στον αγωγό ούτε απώλεια φορτώσεων, και το πετρέλαιο για τη Μεσόγειο φεύγει από το Γιανμπού βόρεια, μέσω Σουέζ, μακριά από τους Χούθι. Οι αγορές πάντως έχουν ήδη αντιδράσει: μετά τις επιθέσεις των Χούθι σε σαουδαραβικές πόλεις και ενεργειακές υποδομές νωρίτερα την εβδομάδα, το αργό Brent, ο δείκτης τιμών πετρελαίου της Βόρειας Θάλασσας, άγγιξε τα 100 δολάρια (To Brief).

Για την Ελλάδα δεν επιβεβαιώθηκε νέα εμπλοκή μετά την πτώση της Μόκα: το επιχειρησιακό στρατηγείο της ευρωπαϊκής ναυτικής επιχείρησης Ασπίδες βρίσκεται στην Ελλάδα και μια ελληνική μονάδα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot είναι αναπτυγμένη στη Σαουδική Αραβία, ενώ στις 8 Σεπτεμβρίου, πριν την κατάληψη, η Αθήνα είχε συνυπογράψει με 18 ναυτιλιακά κράτη κοινή έκκληση για την ασφάλεια στη θάλασσα (Danish Maritime Authority).

Το Μπαμπ ελ Μαντέμπ δεν έκλεισε. Η Μόκα έπεσε, αλλά η Ντουμπάμπ και το Περίμ δεν έχουν επιβεβαιωθεί, και καμία μετρημένη πτώση διελεύσεων δεν έχει καταγραφεί. Οι Χούθι, πάντως, το δηλώνουν ανοιχτά: το κέντρο θαλάσσιων επιχειρήσεών τους ανακοίνωσε ότι η ναυσιπλοΐα είναι «ασφαλής για όλους» εκτός από τα σαουδαραβικά πλοία (Reuters). Αυτό δεν είναι εγγύηση ασφάλειας, είναι επιλογή στόχων. Δεν χρειάζεται να κλείσουν το στενό. Αρκεί να πείσουν ότι μπορούν, και να διαλέγουν ποιανού τα πλοία πληρώνουν το τίμημα.