Ανταλλαγή 314 αιχμαλώτων: Το «κόκκινο τηλέφωνο» ΗΠΑ-Ρωσίας χτυπά ξανά ερήμην της ΕΕ

Η ανταλλαγή 314 αιχμαλώτων (157 από κάθε πλευρά) που συμφωνήθηκε στο Άμπου Ντάμπι δεν είναι απλώς μια ανθρωπιστική ανάσα. Είναι η πρώτη απτή απόδειξη ότι η αρχιτεκτονική ασφαλείας της Ευρώπης ξαναγράφεται — και η Ευρώπη δεν κρατάει το στυλό. Για την Ελλάδα, που βασίζει την αποτρεπτική της ισχύ σε συμμαχικά πλαίσια (ΕΕ, ΝΑΤΟ), η περιθωριοποίηση των Βρυξελλών είναι καμπανάκι κινδύνου.

Το τέλος της «ουδετερότητας»

Η είδηση δεν είναι μόνο η επιστροφή των στρατιωτών. Είναι η δήλωση Ζελένσκι ότι ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων θα γίνει πιθανότατα στις ΗΠΑ. Η μεταφορά της διαδικασίας από το «ουδέτερο» Άμπου Ντάμπι σε αμερικανικό έδαφος επισημοποιεί την πραγματικότητα: η Ευρώπη είναι θεατής και η Ρωσία διαπραγματεύεται απευθείας με τον «επόπτη» του συστήματος, την Ουάσιγκτον.

Για τον Ζελένσκι, αυτό είναι κίνηση επιβίωσης: προσπαθεί να δεσμεύσει προσωπικά την κυβέρνηση Τραμπ στη συμφωνία. Για τη Μόσχα, είναι νίκη γοήτρου: συνομιλεί ως ίσος προς ίσο με την υπερδύναμη, παρακάμπτοντας τους Ευρωπαίους «μεσάζοντες» (Euronews).

Το «κόκκινο τηλέφωνο» ξαναχτυπά

Πιο σημαντική από την ανταλλαγή είναι η αθόρυβη επανεκκίνηση του στρατιωτικού διαλόγου υψηλού επιπέδου μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας (General Grynkewich - General Gerasimov). Αυτό το κανάλι είχε νεκρώσει από το φθινόπωρο του 2021 (Defense News).

Τεχνικά, αυτό εξυπηρετεί την αποφυγή ατυχημάτων (deconfliction). Στρατηγικά, όμως, δείχνει ότι ΗΠΑ και Ρωσία χαράζουν τις κόκκινες γραμμές τους ερήμην των υπολοίπων. Όταν οι υπερδυνάμεις μιλούν απευθείας για «ζώνες επιρροής», τα μικρότερα κράτη στην περιφέρεια —όπως η Ελλάδα— πρέπει να ανησυχούν για τα τετελεσμένα.

Ο «Αρνητικός Χώρος» και η Ελληνική Ανησυχία

Τι λείπει από το τραπέζι; Η δικαιοσύνη. Τα εντάλματα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και η τύχη των 20.000 απαχθέντων παιδιών έχουν εξαφανιστεί από την ατζέντα χάριν του «ρεαλισμού».

Για την Αθήνα, η ανησυχία είναι θεσμική. Η Ελλάδα επενδύει στο Διεθνές Δίκαιο και στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη (άρθρο 42.7 της Συνθήκης της ΕΕ). Αν η λύση στην Ουκρανία προέλθει από ένα ωμό διμερές παζάρι ΗΠΑ-Ρωσίας που αγνοεί το Διεθνές Δίκαιο και την ΕΕ, το προηγούμενο που δημιουργείται είναι επικίνδυνο. Η αποδυνάμωση της ευρωπαϊκής γεωπολιτικής ταυτότητας αφήνει την Ελλάδα πιο εκτεθειμένη σε περιφερειακούς «ταραξίες» που προτιμούν τη γλώσσα της ισχύος από τη γλώσσα των συνθηκών.

Το διακύβευμα δεν είναι πλέον ποιος θα κερδίσει στο Ντονμπάς, αλλά ποιος αποφασίζει για την ασφάλεια της ηπείρου μας. Και αυτή τη στιγμή, η απόφαση λαμβάνεται στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού.