Ανώτατο Δικαστήριο ΗΠΑ: προσωρινή νίκη Τραμπ στην επιστολική ψήφο

Στις 24 Αυγούστου το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ, με 6 ψήφους έναντι 3, ανέστειλε τη δικαστική εντολή που εμπόδιζε ένα εκτελεστικό διάταγμα του Ντόναλντ Τραμπ να περιορίσει την επιστολική ψήφο, δηλαδή την ψήφο που στέλνεται με το ταχυδρομείο και με την οποία ψηφίζουν δεκάδες εκατομμύρια Αμερικανοί. Το διάταγμα βάζει ομοσπονδιακές υπηρεσίες να ελέγχουν ποιος δικαιούται ψηφοδέλτιο και πώς αυτό διακινείται, και 23 πολιτείες μαζί με την Ουάσιγκτον το είχαν προσβάλει (απόφαση). Και όμως, το δικαστήριο δεν έκρινε αν οι περιορισμοί είναι νόμιμοι, και στην κάλπη τίποτα δεν έχει ακόμη αλλάξει.

Η πλειοψηφία στάθηκε σε ένα στενό σημείο: οι πολιτείες προσέφυγαν πρόωρα, γιατί το ίδιο το διάταγμα δεν προκαλεί βλάβη προτού οι υπηρεσίες πάρουν συγκεκριμένα εφαρμοστικά μέτρα (SCOTUSblog). «Το ίδιο το διάταγμα δεν βλάπτει τις πολιτείες», έγραψε σε ανυπόγραφη γνώμη, τονίζοντας ρητά ότι κάθε μελλοντικό βήμα εφαρμογής μπορεί να προσβληθεί ξανά. Οι τρεις φιλελεύθεροι δικαστές διαφώνησαν έντονα· η Ketanji Brown Jackson κατηγόρησε τους συναδέλφους της ότι έσπευσαν να «διορθώσουν» το κατώτερο δικαστήριο πριν καν κριθεί η ουσία (AP). Την αναστολή ακριβώς αυτής της εντολής είχε ζητήσει από τον Ιούλιο ο ανώτατος δικαστικός εκπρόσωπος της κυβέρνησης ενώπιον του Δικαστηρίου (Solicitor General), ο D. John Sauer (To Brief, SCOTUSblog).

Η απόφαση αφορούσε μόνο τη μία υπόθεση, εκείνη των πολιτειών. Μια χωριστή, πανεθνική δικαστική εντολή εξακολουθεί να εμποδίζει το ταχυδρομείο (USPS) να εφαρμόσει τον νέο κανόνα. Στις 11 Αυγούστου η δικαστής Indira Talwani το μπλόκαρε πανεθνικά για τις εκλογές του 2026 (ACLU), ενώ την 1η Ιουλίου ο δικαστής Emmet Sullivan είχε κρίνει ότι το ταχυδρομείο δεν μπορεί να αρνείται τη διακίνηση ψηφοδελτίων ως «μη συμμορφούμενων», μια εντολή δεμένη με δικαστικό συμβιβασμό του 2021 που δεσμεύει την USPS ως το 2028 (CNN, Al Jazeera). Πρακτικά, σήμερα δεν μπορεί να απορριφθεί ένα ψηφοδέλτιο επειδή μια πολιτεία δεν παρέδωσε λίστα ψηφοφόρων, επειδή ο ψηφοφόρος λείπει από ταχυδρομικό κατάλογο, ή επειδή ο φάκελος δεν φέρει τον νέο μοναδικό γραμμωτό κώδικα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται το διάταγμα 14399, που ο Τραμπ υπέγραψε στις 31 Μαρτίου. Αναθέτει στο Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας και στην Κοινωνική Ασφάλιση να συντάξουν «Καταλόγους Ιθαγένειας» ανά πολιτεία, και στο ταχυδρομείο να διακινεί ψηφοδέλτια μόνο με ειδικούς φακέλους, μοναδικούς γραμμωτούς κώδικες και εγκεκριμένες λίστες συμμετεχόντων (Λευκός Οίκος). Δεν στηρίζεται σε νέο νόμο του Κογκρέσου· η κυβέρνηση επικαλείται υπάρχουσες διατάξεις, όπως τον νόμο HAVA (Help America Vote Act), τον ομοσπονδιακό νόμο του 2002 για την οργάνωση των εκλογών (CRS).

Το αμερικανικό Σύνταγμα αναθέτει τους κανόνες των ομοσπονδιακών εκλογών πρώτα στις πολιτείες και ύστερα στο Κογκρέσο· ο πρόεδρος δεν έχει αυτόνομη εξουσία να τους ξαναγράψει (Cornell Law). Οι πολιτείες, με πιο ορατό πρόσωπο τον γενικό εισαγγελέα της Καλιφόρνια Rob Bonta, λένε ότι ο Τραμπ κάνει με διάταγμα αυτό που μόνο το Κογκρέσο μπορεί με νόμο. Η κυβέρνηση απαντά ότι απλώς κατευθύνει ομοσπονδιακές υπηρεσίες μέσα στα όρια ισχυόντων νόμων και ότι τα δικαστήρια πρέπει να περιμένουν συγκεκριμένη πράξη εφαρμογής προτού κρίνουν, το ίδιο ακριβώς επιχείρημα «περί πρόωρου» που κέρδισε το 6-3.

Γι' αυτό ο χρόνος μετράει τόσο. Το 2024 σχεδόν το 31% των Αμερικανών, πάνω από 48 εκατομμύρια ψήφοι, ήρθε δι' αλληλογραφίας, με έντονη χρήση από τους άνω των 65 και περίπου 905 χιλιάδες ψήφους από στρατιωτικούς και απόδημους (States United). Το πρώτο πρακτικό ορόσημο είναι η 4η Σεπτεμβρίου, όταν η Βόρεια Καρολίνα αρχίζει να στέλνει ψηφοδέλτια για τις εκλογές της 3ης Νοεμβρίου, αρχικά σε στρατιωτικούς και απόδημους· στις 19 Σεπτεμβρίου τρέχει και η ομοσπονδιακή προθεσμία των 45 ημερών για τους ίδιους ψηφοφόρους (Twin Cities/AP). Μετά από αυτές τις ημερομηνίες, μια καθυστερημένη δικαστική απόφαση δεν συναντά κανόνες σε χαρτί αλλά ζωντανά ψηφοδέλτια, εκτυπώσεις και προθεσμίες επιστροφής.

Τα ίδια τα στοιχεία κόβουν τη θέση της κυβέρνησης στα δύο. Υπάρχουν πραγματικά διοικητικά προβλήματα στην επιστολική ψήφο, από καθυστερημένη παράδοση ως λάθη υπογραφής. Απόδειξη μαζικής νοθείας όμως δεν υπάρχει: η Brookings, εξετάζοντας τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις, βρήκε περίπου τέσσερις περιπτώσεις απάτης ανά 10 εκατομμύρια ψήφους (Brookings). Και η ασυμμετρία δεν είναι θεωρητική: στο Κάνσας, νόμος που απαιτούσε απόδειξη ιθαγένειας ανέστειλε ή ακύρωσε πάνω από 30.000 εγγραφές, τη στιγμή που το δικαστικό αρχείο 14 ετών είχε καταγράψει 39 μη πολίτες (KCUR).

Για την Ελλάδα και την ΕΕ δεν υπάρχει άμεση οικονομική σύνδεση· ο δίαυλος είναι θεσμικός, γιατί κάθε ρωγμή στη διατλαντική εμπιστοσύνη διαβάζεται στην Ευρώπη ως αβεβαιότητα για τη σταθερότητα του βασικού δυτικού εταίρου (Liberal).

Ο Τραμπ κέρδισε χρόνο και διοικητικό χώρο: μπορεί να προετοιμάζεται, να συγκεντρώνει δεδομένα και να συνεχίζει τη δικαστική μάχη. Δεν κέρδισε, ακόμη, την εξουσία να απορρίψει ούτε ένα ψηφοδέλτιο. Για να την αποκτήσει πριν τις εκλογές, οι δύο χωριστές εντολές πρέπει να αρθούν, να στενέψουν ή να ανατραπούν κατ' έφεση, ενώ η ίδια η USPS έχει παραδεχθεί ότι δεν θα εφαρμόσει τον κανόνα για το 2026 αν αυτό δεν συμβεί (Democracy Docket, Guardian). Η κρίσιμη αναμέτρηση, δηλαδή, δεν έγινε στις 24 Αυγούστου· θα κριθεί σε δικαστικές αίθουσες πριν η Βόρεια Καρολίνα στείλει τα πρώτα ψηφοδέλτια στις 4 Σεπτεμβρίου.