«Ανεπτυγμένο» το Χρηματιστήριο Αθηνών, χωρίς μεγάλες μετοχές

Στις 21 Σεπτεμβρίου το Χρηματιστήριο Αθηνών ξαναμπαίνει στην κατηγορία των «ανεπτυγμένων» αγορών, εκεί που κατατάσσονται οι ώριμες αγορές του κόσμου, για πρώτη φορά μετά την κρίση (Bloomberg), χωρίς όμως κανέναν ελληνικό τίτλο στην κορυφαία βαθμίδα. Την αναβάθμιση την αποφάσισε ο FTSE Russell, ο βραχίονας δεικτών του χρηματιστηρίου του Λονδίνου, από τον Οκτώβριο του 2025 (LSEG, To Brief). Το ερώτημα είναι πόσο χρήμα κουβαλά η νέα ταμπέλα, και η απάντηση των στοιχείων είναι: ελάχιστο.

62 ελληνικοί τίτλοι μπαίνουν στο νέο, «ανεπτυγμένο» σύμπαν του FTSE. Κατατάσσονται σε ζώνες ανάλογα με την αποτίμηση της κάθε εταιρείας: 10 ως μεσαία κεφαλαιοποίηση (mid cap), 22 ως μικρή (small cap) και 30 ως πολύ μικρή (micro cap) (Newmoney, Markets Report). Σε καμία δεν χωρά ελληνικός τίτλος αρκετά μεγάλος για την ανώτερη βαθμίδα, το large cap, εκεί όπου κατευθύνεται το κύριο παθητικό χρήμα, δηλαδή τα funds που απλώς αντιγράφουν τον δείκτη. Η χώρα ανεβαίνει κατηγορία· καμία εταιρεία της δεν είναι αρκετά μεγάλη για την κορυφή.

Το δεύτερο ζουμ είναι πιο αποκαλυπτικό. Μέσα στο τεράστιο «ανεπτυγμένο» καλάθι, όλη η Ελλάδα ζυγίζει κάπου ανάμεσα στο 0,05% και το 0,08% (OT). Πρακτικά, ένα διεθνές fund 10 δισ. ευρώ που αντιγράφει τον δείκτη οφείλει να κρατά περίπου 7 εκατ. ευρώ ελληνικών μετοχών, δηλαδή 7 λεπτά για κάθε 100 ευρώ του χαρτοφυλακίου του. Στο προηγούμενο, «αναδυόμενο» καλάθι η Ελλάδα μετρούσε γύρω στο 0,78%· τώρα γίνεται μικρός παίκτης σε ένα πολύ μεγαλύτερο γήπεδο (Fortune Greece).

Γιατί, όμως, 62 τίτλοι δεν μεταφράζονται σε 62 τοποθετήσεις; Διότι οι διεθνείς δείκτες δεν ζυγίζουν πόσο μεγάλη είναι μια εταιρεία «στα χαρτιά», αλλά πόσο από αυτήν μπορεί όντως να αγοραστεί: τη λεγόμενη ελεύθερη διασπορά (το ποσοστό μετοχών που δεν είναι κλειδωμένο σε κράτος, ιδρυτές ή στρατηγικούς μετόχους) και τη ρευστότητα (αν η μετοχή αλλάζει χέρια αρκετά συχνά ώστε ένα fund να χτίσει θέση χωρίς να τινάξει την τιμή). Ο FTSE απαιτεί κατ' ελάχιστον 5% ελεύθερη διασπορά και έναν ελάχιστο ημερήσιο όγκο συναλλαγών (LSEG). Η ετικέτα «ανεπτυγμένη» αφορά το καθεστώς της αγοράς· οι τοποθετήσεις ακολουθούν το βάρος στον δείκτη, όχι το όνομα της χώρας.

Η στενότητα δεν είναι μόνο θέμα μεγέθους εταιρειών, είναι και θέμα ιδιοκτησίας. Οι ξένοι επενδυτές κατέχουν το 69,3% της κεφαλαιοποίησης του ελληνικού χρηματιστηρίου (Skai), ενώ ο τραπεζικός κλάδος από μόνος του πιάνει περίπου το ένα τρίτο της αξίας (Sofokleousin). Γι' αυτό και η άνοδος του «ελληνικού χρηματιστηρίου» είναι σε μεγάλο βαθμό στοίχημα πάνω σε λίγους τραπεζικούς τίτλους: στο πρώτο εξάμηνο ο τραπεζικός δείκτης έτρεξε περίπου τέσσερις μονάδες πιο γρήγορα από τον γενικό (Capital.gr).

Ποιοι κερδίζουν, λοιπόν; Οι λίγες μεγάλες και ρευστές εισηγμένες που μπαίνουν με ουσιαστικό βάρος στα καλάθια, οι ξένοι θεσμικοί που ήδη ελέγχουν την αγορά, και οι ενδιάμεσοι: χρηματιστές, market makers, η ίδια η Euronext Athens. Για τη μικρή εισηγμένη που μένει στο micro cap, ή για το νοικοκυριό, η αναβάθμιση δίνει κύρος, όχι ζήτηση.

Οι εκτιμήσεις των μεγάλων οίκων είναι προβλέψεις μοντέλων, όχι δεδομένα, και το δείχνει η ίδια τους η διαφωνία. Η JPMorgan υπολογίζει ότι η αναγκαστική αναδιάταξη, δηλαδή οι αγορές και πωλήσεις που κάνουν τα funds για να ακολουθήσουν τον νέο δείκτη, αφήνει για την Ελλάδα καθαρή εκροή κάπου ανάμεσα στα 80 και τα 113 εκατ. δολάρια, ανάλογα με την εκδοχή του σημειώματος (Insider.gr, euro2day). Η Goldman Sachs βλέπει ακαθάριστες ροές πάνω από 6,2 δισ. δολάρια, αλλά καθαρή παθητική εκροή γύρω στα 120 εκατ. (OT, BankingNews). Δισεκατομμύρια θα αλλάξουν χέρια προς τις δύο κατευθύνσεις· στις 21 Σεπτεμβρίου αλλάζει η κατηγορία, όχι το μέγεθος, με καθαρή εκροή για την Ελλάδα 80 έως 120 εκατ. δολάρια.