Ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά: μια ημερομηνία ξεχωρίζει ποιος γλιτώνει

Στις 19 Αυγούστου έκλεισε ένα παράθυρο. Όσα έργα πράσινης ενέργειας δεν είχαν ως τότε ολοκληρώσει τον φάκελο αδειοδότησής τους παίζουν πλέον με νέους, αυστηρότερους κανόνες για το πού επιτρέπεται να μπουν ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά. Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, ο εθνικός χάρτης που ορίζει πού χωράει κάθε τέτοιο έργο, ισχύει από σήμερα και αντικαθιστά εκείνο του 2008 (ΥΠΕΝ). Το σχέδιό του το είχαμε δει τον Μάιο, όταν μπήκε σε διαβούλευση (To Brief). Το τελικό κείμενο κρατά τους σκληρούς κόφτες, αλλά μετακίνησε αθόρυβα την ημερομηνία που ξεχωρίζει τους «παλιούς» επενδυτές από τους «νέους».

Τι απαγορεύεται πλέον

Νέα φωτοβολταϊκά δεν μπαίνουν πια σε περιοχές Natura 2000 (το ευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων οικοτόπων), σε δάση, υγροτόπους, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους ή ακτές κολύμβησης (Newsit). Τα χερσαία αιολικά αποκλείονται από την Αττική, τη μητροπολιτική Θεσσαλονίκη και, κυρίως, από κάθε υψόμετρο πάνω από τα 1.200 μέτρα, εκεί δηλαδή όπου φυσάει πιο σταθερά (in.gr).

Πάνω απ' όλα μπαίνει ένα ταβάνι: κάθε Περιφερειακή Ενότητα (ο παλιός «νομός») μπορεί να καλυφθεί το πολύ κατά 1,5% της έκτασής της από νέα φωτοβολταϊκά χωρίς περιβαλλοντική άδεια. Μόλις εξαντληθεί το όριο, ο νομός «κλείνει» για νέα ηλιακά πάρκα. Αυτό ίσχυε ήδη στο σχέδιο του Μαΐου και δεν άλλαξε.

Η ημερομηνία που μετακινήθηκε

Στο σχέδιο διαβούλευσης του Μαΐου, η προστασία ήταν καθαρή: γλίτωναν τους νέους κόφτες όσα έργα είχαν κατοχυρώσει «πληρότητα φακέλου» έως τις 20 Μαΐου 2026, την ημέρα που άνοιξε η διαβούλευση (Athina 9.84). Σύμφωνα με την περιγραφή του τελικού κειμένου, η ίδια εξαίρεση αφορά πλέον όσα έργα συμπλήρωσαν την πληρότητα έως την έγκριση του πλαισίου, δηλαδή περίπου έως τις 19 Αυγούστου (EnergyGame, Enikos).

Πληρότητα φακέλου είναι ένα τυπικό στάδιο: η διοίκηση έκρινε ότι η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων έχει τα απαιτούμενα χαρτιά για να εξεταστεί. Το έργο μπαίνει στην ουρά, δεν παίρνει ακόμη άδεια. Η μετακίνηση της ημερομηνίας άνοιξε ένα πρόσθετο παράθυρο τριών περίπου μηνών: όποιο έργο πρόλαβε να περάσει αυτό το κατώφλι μέσα στο καλοκαίρι μένει στο παλιό, ελαστικότερο καθεστώς. Αυτή η κίνηση χαράζει τη γραμμή ανάμεσα σε όποιον κρατά μια ώριμη θέση αξίας και σε όποιον ξαναρχίζει από την αρχή.

Αγορά δύο ταχυτήτων

Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που κόβεται στα δύο. Σύμφωνα με το Euro2day, γύρω από τη διαβούλευση οι φορείς περιέγραφαν ένα συνολικό pipeline περίπου 110 GW αιτήσεων, προσεγγιστικά μεγέθη με επικαλύψεις και όχι καθαρό μητρώο. Από αυτά, γύρω στα 78 GW θεωρούνταν ουσιαστικά προστατευμένα (λειτουργούν ήδη, έχουν σύνδεση ή περιβαλλοντικούς όρους), ενώ περίπου 37 GW έμεναν εκτεθειμένα επειδή κρατούσαν μόνο μια βεβαίωση παραγωγού (Euro2day). Κερδισμένοι είναι όσοι έχουν ώριμο φάκελο και καλή θέση στο δίκτυο, καθώς η σπανιότητα ανεβάζει την αξία των ώριμων θέσεων. Χαμένοι, όσοι έμειναν με νεότερες αιτήσεις και μόνο ένα «χαρτί», τη βεβαίωση παραγωγού, χωρίς ώριμη αδειοδότηση (Capital).

Για τον λογαριασμό του καταναλωτή, καμία από αυτές τις αλλαγές δεν έχει άμεση τεκμηριωμένη επίπτωση. Το πραγματικό εμπόδιο έγινε το δίκτυο και η αποθήκευση, όχι η χωροθέτηση: το 2025 η χώρα πέταξε ενέργεια ίση με το 6,6% της πράσινης παραγωγής της, και τον Απρίλιο του 2026 οι περικοπές έφτασαν σχεδόν ένα στα πέντε (18,4%) της μηνιαίας παραγωγής (Green Tank).

Υπάρχει και το νομικό βάρος. Η απόφαση του ΔΕΕ στις υποθέσεις C-27/25 και C-356/25 ξεκαθαρίζει ότι χωρίς ρητούς στόχους διατήρησης ανά περιοχή Natura δεν στέκει καμία περιβαλλοντική εκτίμηση, και η Ελλάδα έχει εκκρεμότητες σε 239 τέτοιες περιοχές (ΔΕΕ, Ευρωκοινοβούλιο). Άρα το πλήρες κείμενο του πλαισίου θα κριθεί και στα δικαστήρια.

Και εδώ είναι το κενό. Δύο έγγραφα λείπουν ακόμη από τη δημόσια εικόνα: το πλήρες ΦΕΚ με τα ακριβή άρθρα και ένας αριθμός για το πόσα έργα, πόσα μεγαβάτ και σε ποιες περιοχές μπήκαν στο καλοκαιρινό παράθυρο. Ξέρουμε ότι μια ημερομηνία μετακινήθηκε προς όφελος των ώριμων επενδυτών. Δεν ξέρουμε ακόμη πόσο ακριβώς κόστισε αυτή η μετακίνηση σε όλους τους υπόλοιπους.