Ανδρουλάκης στη ΔΕΘ: επτά νόμοι σε έξι μήνες

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης παρουσίασε το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου, από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, ένα πλήρες κυβερνητικό πρόγραμμα: επτά νομοθετικές παρεμβάσεις που δεσμεύεται να περάσει «στους πρώτους έξι μήνες» μιας κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ, με στόχο, όπως είπε, την πρώτη θέση στις εκλογές. Μία εβδομάδα νωρίτερα ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ανοίξει τον χορό των εξαγγελιών της ΔΕΘ με το δικό του πακέτο (To Brief)· τώρα η αξιωματική αντιπολίτευση απαντά με σχέδιο διακυβέρνησης, και το ερώτημα για τον πολίτη είναι απλό: τι από αυτά είναι δέσμευση με ημερομηνία και τι στόχος για το τέλος της τετραετίας.

Η πιο παρεξηγήσιμη λέξη είναι το «εξάμηνο». Ο Ανδρουλάκης δεν υποσχέθηκε ότι μέσα σε έξι μήνες θα έχουν πληρωθεί οι παροχές, αλλά ότι θα έχουν νομοθετηθεί: η ακριβής διατύπωση ήταν «στους πρώτους έξι μήνες της θητείας μας, θα προχωρήσουμε σε εμβληματικές νομοθετικές παρεμβάσεις» (ΕΡΤ, ΠΑΣΟΚ). Οι πληρωμές και τα αποτελέσματα εκτείνονται από το 2027 ως το 2030.

Εκεί κρύβεται και το στοίχημα. Στην τρίωρη συνέντευξη Τύπου της Κυριακής, με 42 ερωτήσεις, ο Ανδρουλάκης όρισε τον εκλογικό πήχη στην πρωτιά και επανέλαβε ότι δεν συνεργάζεται με τη ΝΔ «σε καμία εκδοχή της», ακόμη και με άλλη ηγεσία (ΣΚΑΪ). Ο εκλογικός νόμος δεν απαιτεί πρωτιά για να σχηματιστεί κυβέρνηση: αν αποτύχει η πρώτη διερευνητική εντολή, ακολουθούν το δεύτερο και το τρίτο κόμμα, με τελικό κριτήριο την ψήφο εμπιστοσύνης της Βουλής. Η πρωτιά δίνει μπόνους (20 έδρες στο 25%, έως 50 στο 40%) και πολιτικό προβάδισμα, όχι αυτοδυναμία (Έθνος).

Τρεις υποσχέσεις, τρία διαφορετικά βάρη

Ξεκινήστε από τη 13η σύνταξη, τη μοναδική παροχή με σαφή και κοντινή ημερομηνία: πρώτη φάση το 2027, δεύτερη το 2030, με τα 840 εκατ. ευρώ να συνδέονται με τη φάση του 2030 (ΣΚΑΪ, ΠΑΣΟΚ). Είναι η πρώτη χρονολογημένη εισοδηματική πληρωμή του προγράμματος, το ένα σημείο όπου ο πολίτης μπορεί πράγματι να κρατήσει έτος.

Στο ρεύμα, η υπόσχεση για μείωση της τιμής κατά 20% το 2027 (και 30% ως το τέλος της τετραετίας) περιγράφει στόχο, όχι επιδότηση που θα δει κανείς στον λογαριασμό του. Ο Ανδρουλάκης μίλησε για σταθερά τιμολόγια, μακροχρόνια συμβόλαια και παρέμβαση στα υπερκέρδη, χωρίς τιμή βάσης ή ποσοτικοποίηση του πόσο φέρνει κάθε εργαλείο (Dnews). Το διακριτό στοιχείο είναι ο ενδιάμεσος πήχης του 2027, καθώς η ίδια η κυβέρνηση έχει βάλει στόχο 30% στην τριετία.

Πιο μακρινός είναι ο στόχος των 40.000 κοινωνικών κατοικιών, που θα προκύψουν από αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και ανακαινίσεις, με προτεραιότητα σε νέους, ευάλωτους και δημόσιους λειτουργούς που δυσκολεύονται να στεγαστούν στον τόπο υπηρεσίας τους (CNN Greece, Business Daily). Εδώ λείπουν σχεδόν τα πάντα από την πλευρά του ελέγχου: ετήσιες παραδόσεις, οριστικά κριτήρια, φόρμουλα ενοικίου, αναλυτική χρηματοδότηση. Πρόκειται για δέσμευση τετραετίας, όχι για παραδοτέο του πρώτου εξαμήνου.

Πού ανοίγει η μάχη του λογαριασμού

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ ότι υπόσχεται δισεκατομμύρια χωρίς να λέει από πού θα βρεθούν. Ο υπεύθυνος Οικονομικών του κόμματος Κώστας Τσουκαλάς αντέτεινε ότι μέτρα όπως η προστασία πρώτης κατοικίας ή οι κανόνες για τα δάνεια είναι ρυθμιστικά και δεν επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό όσο μια παροχή (Ναυτεμπορική). Το επιχείρημα στέκει, αλλά δεν χρηματοδοτεί τις εισοδηματικές δεσμεύσεις, που θέλουν πραγματικές πιστώσεις: ως πηγή αναφέρθηκε η φορολόγηση υπερκερδών, χωρίς συντελεστή και ετήσια απόδοση, και τα έκτακτα έσοδα δεν πληρώνουν μόνιμες δαπάνες. Στο ίδιο μοτίβο, ο Άδωνις Γεωργιάδης απάντησε ότι οι προτάσεις για Υγεία και Παιδεία «εφαρμόζονται ήδη», κάτι που ισχύει ως προς την επικάλυψη εργαλείων, όχι ως προς την πραγματική κάλυψη (Dnews).

Ο Ανδρουλάκης απάντησε ότι το πρόγραμμα είναι κοστολογημένο και προσφέρθηκε να το καταθέσει στο Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, την ανεξάρτητη αρχή που παρακολουθεί τα δημόσια οικονομικά. Το άρθρο 48 του ν. 5045/2023 της δίνει αρμοδιότητα να κοστολογεί κομματικές προτάσεις κατόπιν αιτήματος (ΦΕΚ ν. 5045/2023, Insider), όμως προσφορά δεν είναι κατάθεση, και κατάθεση δεν είναι έγκριση. Δεν επιβεβαιώθηκε ότι το πρόγραμμα υποβλήθηκε.

Και ο δημοσιονομικός χώρος είναι στενός: η ευρωπαϊκή σύσταση περιορίζει την αύξηση των καθαρών δαπανών σε 3,1% το 2027 και 3,0% το 2028, όριο στην εξέλιξη των δαπανών και όχι διαθέσιμο ταμείο για νέες παροχές (Συμβούλιο ΕΕ).

Δύο άγνωστοι κρίνουν αν το πρόγραμμα ελέγχεται. Ο πρώτος είναι λογιστικός: δεν έχει δημοσιοποιηθεί ενιαίος πίνακας με κόστος, δικαιούχους, έτος έναρξης και πηγή χρηματοδότησης ανά μέτρο, και χωρίς αυτόν ούτε η κατηγορία Μαρινάκη ούτε η απάντηση Τσουκαλά ελέγχονται ανεξάρτητα. Ο δεύτερος είναι κοινοβουλευτικός: αν η πρωτιά δεν φέρει αυτοδυναμία και η ΝΔ αποκλείεται ρητά, πόσοι βουλευτές και ποιοι θα ψηφίσουν τους επτά νόμους; Ο Ανδρουλάκης έδωσε ημερομηνία για τη νομοθέτηση. Δεν έχει δώσει ακόμη ούτε τον λογαριασμό ούτε την πλειοψηφία που θα τον περάσει.