Τράπεζες: Η S&P αναβαθμίζει τις προοπτικές, αλλά το στεγαστικό σας μένει ακριβό

Η Standard & Poor’s αναβάθμισε τις προοπτικές (outlook) των ελληνικών τραπεζών σε «θετικές», μια κίνηση που οι αγορές υποδέχθηκαν με ικανοποίηση. Για τον μέσο δανειολήπτη, όμως, υπάρχει μια ηχηρή αντίφαση: Ενώ οι τράπεζες είναι πιο υγιείς από ποτέ, το κόστος δανεισμού για τα νοικοκυριά παραμένει δυσβάσταχτο και η πρόσβαση σε τραπεζικό χρήμα περιορισμένη.

Η ουσία της είδησης δεν κρύβεται στην τεχνική ορολογία της S&P, αλλά στο χάσμα μεταξύ της χρηματιστηριακής ευημερίας και της πραγματικής οικονομίας.

Το «θαύμα» των κόκκινων δανείων και η κρυφή αλήθεια

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί: Τα «κόκκινα» δάνεια (NPLs) κατέρρευσαν από το εφιαλτικό 49,2% του 2017 στο μόλις 3,6% τον Ιούνιο του 2025 (Bank of Greece). Πρακτικά, οι ισολογισμοί των τραπεζών καθάρισαν.

Ωστόσο, τα χρέη δεν εξαφανίστηκαν. Απλώς μετακινήθηκαν. Περίπου €94 δισ. κόκκινων δανείων έχουν φύγει από τις τράπεζες αλλά παραμένουν στην οικονομία, στα χέρια των εταιρειών διαχείρισης (servicers) (Scope Ratings). Αυτό το τεράστιο ιδιωτικό χρέος λειτουργεί ως «βαρίδι», εμποδίζοντας χιλιάδες πολίτες και επιχειρήσεις να δανειστούν ξανά, ανεξάρτητα από το τι λέει η S&P.

Γιατί δεν πέφτουν τα επιτόκια;

Το παράδοξο είναι ορατό σε όποιον πληρώνει δόση. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έχει ξεκινήσει κύκλο μείωσης επιτοκίων (από το 4,5% στο 2,15%), αλλά η μείωση αυτή δεν φτάνει ολόκληρη στον Έλληνα δανειολήπτη.

Το πρόβλημα είναι το spread (η διαφορά επιτοκίου). Οι ελληνικές τράπεζες διατηρούν υψηλά περιθώρια κέρδους στα δάνεια, επικαλούμενες το ρίσκο της χώρας και το πληθωριστικό περιβάλλον. Αποτέλεσμα; Ενώ τα επιχειρηματικά δάνεια αυξήθηκαν κατά 9,9%, κυρίως λόγω των επιδοτούμενων προγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF) για μεγάλες εταιρείες, τα στεγαστικά δάνεια είναι ουσιαστικά παγωμένα με οριακή αύξηση μόλις 0,4% (Bank of Greece Data).

Οι τράπεζες δανείζουν εκεί που νιώθουν ασφάλεια (κράτος και μεγάλους ομίλους) και αποφεύγουν τα νοικοκυριά.

Ποιος κερδίζει τελικά;

Η αναβάθμιση της S&P και η προοπτική ένταξης στο χρηματιστήριο των "Ανεπτυγμένων Αγορών" (MSCI) ωφελεί κυρίως τους μετόχους. Διεθνείς κολοσσοί όπως η Fairfax και η UniCredit, που ελέγχουν μεγάλα μερίδια των ελληνικών τραπεζών, βλέπουν την αξία των τοποθετήσεών τους να εκτοξεύεται και εισπράττουν μερίσματα.

Για τον καταθέτη, η ανταμοιβή είναι πενιχρή: τα επιτόκια καταθέσεων παραμένουν καθηλωμένα κοντά στο 0,30%, την ώρα που ο πληθωρισμός τρέχει με 2,9%. Πρακτικά, τα χρήματα στην τράπεζα χάνουν αξία κάθε μήνα.

Το ερώτημα που μένει είναι σαφές: Αν η εξυγίανση των τραπεζών ολοκληρώθηκε, πότε θα ξεκινήσει η χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας χωρίς αστερίσκους; Μέχρι τότε, η αναβάθμιση αφορά τους δείκτες, όχι τις τσέπες μας.