Αμυντικές συμφωνίες Τουρκίας-Αιγύπτου και αιγυπτιακά μαχητικά στην Ανατολία

Στις 13 Ιουλίου 2026, ο Αιγύπτιος υπουργός Άμυνας Ashraf Salem Zaher υπέγραψε στην Άγκυρα όχι μία αλλά δύο ξεχωριστές αμυντικές συμφωνίες: μία με τον Τούρκο ομόλογό του Yaşar Güler για στρατιωτική συνεργασία, και μία δεύτερη με τον επικεφαλής της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας Haluk Görgün για κοινή ανάπτυξη οπλικών δυνατοτήτων (Hürriyet Daily News, Middle East Monitor). Για την Ελλάδα το θέμα είναι απτό: το Κάιρο ήταν επί χρόνια το ασφαλές αντίβαρο απέναντι στην Άγκυρα, ο εταίρος που υπέγραψε το 2020 την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών. Η εποχή που η Αίγυπτος λειτουργούσε αποκλειστικά ως αντιτουρκικό ανάχωμα τελειώνει.

Οι υπογραφές δεν ήρθαν από το πουθενά. Είχαν προηγηθεί ασκήσεις που είχαν ήδη προβληματίσει την Αθήνα (To Brief), αλλά τώρα η συνεργασία περνά ένα κατώφλι: από κοινή εκπαίδευση σε δεσμευτικά κείμενα και συμπαραγωγή όπλων. Λίγες ημέρες πριν την Άγκυρα, αιγυπτιακά μαχητικά πετούσαν πάνω από την Ανατολία στην άσκηση Anatolian Eagle 2026, δίπλα σε τουρκικά και αζερικά αεροσκάφη. Στην ίδια άσκηση συμμετείχε και ένα νατοϊκό αεροσκάφος έγκαιρης προειδοποίησης, δηλαδή ιπτάμενο ραντάρ που συντονίζει αερομαχίες, σημάδι ότι η αιγυπτιακή Αεροπορία δοκιμάζει διαδικασίες συμβατές με το ΝΑΤΟ. Από τον Σεπτέμβριο του 2025, όταν επανήλθε η πρώτη κοινή ναυτική άσκηση έπειτα από δεκατρία χρόνια, Άγκυρα και Κάιρο έχουν μοιραστεί τουλάχιστον τέσσερα διαφορετικά πεδία εκπαίδευσης (Al-Monitor).

Η στρατηγική των πολλαπλών ταμπλό

Θα ήταν λάθος να διαβαστεί αυτό ως «αλλαγή στρατοπέδου». Η Αίγυπτος δεν εγκαταλείπει κανέναν. Στις 9 Ιουνίου 2026 παρέμενε μέσα στο Φόρουμ Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου, το σχήμα ενεργειακής συνεργασίας που μοιράζεται με Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ (Cyprus Mail). Τον Απρίλιο είχε υπογράψει με τη Λευκωσία στρατηγική εταιρική σχέση, με ετήσια σύνοδο κορυφής και Κοινή Στρατιωτική Επιτροπή (Philenews). Ο Αιγύπτιος πρέσβης στην Κύπρο περιέγραψε την τουρκική τροχιά ως «παράλληλη», όχι στραμμένη κατά Αθήνας ή Λευκωσίας (Politis).

Αυτή είναι η λογική του Καΐρου: κρατά όλα τα τραπέζια ανοιχτά επειδή κάθε ένα του δίνει διαφορετικό είδος ισχύος. Από την Τουρκία παίρνει φθηνότερα και λιγότερο πολιτικά δεσμευμένα οπλικά συστήματα, συμπαραγωγή μέσα στο έδαφός του, πιθανό εξαγωγικό ρόλο. Αμυντική κάλυψη αναφέρει πακέτο συνεργασίας ύψους 350 εκατ. δολαρίων, με περίπου 220 εκατ. σε βιομηχανικές επενδύσεις εντός Αιγύπτου και γραμμές παραγωγής πυρομαχικών 155 χιλιοστών (Defaiya). Από Ελλάδα και Ισραήλ κρατά την ενεργειακή αρχιτεκτονική. Το διμερές εμπόριο με την Τουρκία έφτασε τα 6,8 δισ. δολάρια το 2025, με στόχο τα 15 δισ. (Zawya). Η αμυντική προσέγγιση πατά πάνω σε αυτή την οικονομική αλληλεξάρτηση.

Το κενό ανατολικά του 28ου μεσημβρινού

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό διακύβευμα για την Αθήνα, και δεν είναι νομικό. Η ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία του 2020 ήταν εξαρχής μερική. Σταμάτησε στον 28ο μεσημβρινό και άφησε ανοιχτό ακριβώς το δύσκολο τμήμα προς Ρόδο, Κάρπαθο και Καστελλόριζο (Greek MFA). Η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη δεν είναι πλήρης κυριαρχία στη θάλασσα, είναι κυριαρχικά δικαιώματα σε πόρους. Και όταν οι ακτές είναι αντικείμενες, όπως των ελληνικών νησιών και της αιγυπτιακής ακτής, η οριοθέτηση πρέπει να γίνει με συμφωνία, όχι με μονομερή χάρτη (UNCLOS). Αυτό ακριβώς κάνει τη μερική συμφωνία δομικά ευάλωτη: το πιο αμφισβητούμενο τμήμα έμεινε αχάρτιστο, ανοιχτό σε μελλοντικό παζάρι όπου η Αίγυπτος μπορεί να διεκδικήσει μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση.

Το 2025 η Αθήνα μιλούσε πια για «δυνητικά όρια» ανατολικότερα, ένδειξη ότι το πεδίο μένει διαπραγματευτικά ανοιχτό (Capital). Όσο το Κάιρο παίζει σε πολλά ταμπλό, αυτή η εκκρεμότητα γίνεται εργαλείο: μπορεί να κρατά την οριοθέτηση ως ανοιχτό χαρτί έναντι και της Αθήνας και της Άγκυρας (Parapolitika). Δημόσια αντίδραση δεν ήρθε από την Ουάσιγκτον ή το Τελ Αβίβ, που σιώπησαν επίσημα. Ήρθε από ισραηλινούς αναλυτές που φοβούνται τη σύμπραξη δύο μεγάλων στρατών σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα drones (The New Arab).

Η ελληνική στρατηγική στηριζόταν σε μια βολική βεβαιότητα: ότι η Αίγυπτος θα είναι πάντα το αντιτουρκικό ανάχωμα. Αυτή η βεβαιότητα αποσύρθηκε. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν το Κάιρο «προδίδει» την Αθήνα, αλλά αν η Αθήνα έχει σχέδιο για τα νησιά ανατολικά του 28ου, τώρα που ο πιο κρίσιμος εταίρος της κάθεται και στο τουρκικό τραπέζι.