Από το Άμπου Ντάμπι στην Τεχεράνη: η ανεπιβεβαίωτη πτήση με τα 3 δισ. δολάρια που φέρεται να αγόρασε παύση πυρών στο Ισραήλ

Όσο η σύγκρουση στον Κόλπο σκληραίνει, με τα ιρανικά αντίποινα να φτάνουν πλέον μέχρι την έρημο της Ιορδανίας (To Brief), ένα διπλωματικό κανάλι δουλεύει παράλληλα με τα πυρά. Δημοσιεύματα από ισραηλινά και ιρανικά μέσα μετέδωσαν ότι τρία δισεκατομμύρια δολάρια παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων ταξίδεψαν με ιδιωτικό αεροσκάφος από το Άμπου Ντάμπι στην Τεχεράνη, μέσω καταριανής διαμεσολάβησης, με αντάλλαγμα την παύση των ιρανικών επιθέσεων στο Ισραήλ. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ιστορίας δεν είναι τα χρήματα. Είναι ότι κανείς δεν τα επιβεβαιώνει: ούτε η Ουάσιγκτον, ούτε τα Εμιράτα, ούτε η Ντόχα, ούτε καν η Τεχεράνη. Ακόμη και το ιρανικό πρακτορείο που αναπαρήγαγε τον ισχυρισμό σημείωσε ότι δεν υπάρχει καμία επίσημη επιβεβαίωση (WANA).

Για να καταλάβει κανείς τι παίζεται, πρέπει πρώτα να ξέρει τι σημαίνει «παγωμένα κεφάλαια». Δεν είναι μετρητά σε αμερικανικό θησαυροφυλάκιο. Είναι έσοδα από ιρανικό πετρέλαιο, εγκλωβισμένα σε λογαριασμούς τρίτων χωρών, που δεν μετακινούνται χωρίς αμερικανική άδεια λόγω κυρώσεων. Το μόνο δημόσια τεκμηριωμένο μοντέλο αποδέσμευσης είναι αυτό του 2023. Τότε, περίπου 6 δισ. δολάρια μεταφέρθηκαν από τη Νότια Κορέα σε δεσμευμένους λογαριασμούς στο Κατάρ, με χρήση αποκλειστικά για ανθρωπιστικές αγορές μέσω εγκεκριμένων προμηθευτών, ποτέ ως ελεύθερο χρήμα στην ιρανική κυβέρνηση (State Department). Την εποπτεία τέτοιων κινήσεων την κρατά η OFAC, η υπηρεσία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών που εφαρμόζει τις κυρώσεις. Και αυτό το σχήμα «ξαναπάγωσε» μέσα σε εβδομάδες μετά την 7η Οκτωβρίου, αποδεικνύοντας πόσο εύκολα αναιρείται (Treasury OFAC).

Άρα η ασφαλής ανάγνωση είναι η εξής: αν όντως υπάρχει χρήμα στο τραπέζι, το πιθανότερο δεν είναι βαλίτσες σε αεροπλάνο, αλλά ελεγχόμενοι, ανακλητοί λογαριασμοί. Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν θα ξεπαγώσει ιρανικά κεφάλαια πριν κλειστεί συμφωνία (Al-Monitor), ενώ η Τεχεράνη δημοσίως ζητά πολύ μεγαλύτερα ποσά, της τάξης των 24 δισ. (RFE/RL). Τα 3 δισ. μοιάζουν περισσότερο με προκαταβολή εμπιστοσύνης παρά με τελική εξόφληση.

Το τρίγωνο, όχι το δίπολο

Το νόημα της κίνησης δεν είναι «λεφτά για ειρήνη» σε διμερές σχήμα. Είναι τριγωνικό. Οικονομική χειρονομία προς το Ιράν, ιρανική αυτοσυγκράτηση απέναντι στο Ισραήλ και, στο τρίτο σκέλος, αμερικανική προσπάθεια να μη φουντώσει ο Λίβανος. Οι ΗΠΑ έχουν ήδη στήσει ξεχωριστό κανάλι Ισραήλ-Λιβάνου, με «πιλοτικές ζώνες» υπό λιβανικό στρατό και απομάκρυνση της Χεζμπολάχ νότια του ποταμού Λιτάνι (State Department).

Το πρόβλημα είναι ότι το πιο εκρηκτικό κομμάτι, η υποτιθέμενη αμερικανική δέσμευση να «φρενάρει» το Ισραήλ στον Λίβανο, δεν επιβεβαιώνεται. Αντίθετα, ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ κράτησε ρητά «ελευθερία δράσης», με τις χερσαίες επιχειρήσεις στον νότο να συνεχίζονται (CBS). Στη Βηρυτό, ο πρόεδρος Τζοζέφ Αούν κατηγόρησε ευθέως την Τεχεράνη ότι χρησιμοποιεί τον Λίβανο ως «διαπραγματευτικό χαρτί» (CNN), ενώ ο πρωθυπουργός Ναουάφ Σαλάμ προειδοποίησε ότι η χώρα δεν πρέπει να γίνει «πεδίο μάχης για λογαριασμό άλλων» (AP/AJC). Το έδαφος του νοτίου Λιβάνου παραμένει το φθηνότερο νόμισμα σε ένα παζάρι που γίνεται αλλού.

Γιατί μας αφορά

Για τον Έλληνα αναγνώστη το διακύβευμα δεν είναι αφηρημένο. Όσο κρατά μια παύση, μειώνεται προσωρινά το κόστος κινδύνου στα Στενά του Ορμούζ, όπου τα ασφάλιστρα πολέμου έφτασαν έως και το 4% της αξίας πλοίου για επταήμερη κάλυψη (The National). Ακόμη και με εκεχειρία, οι χρεώσεις δεν μηδενίζονται: καταγράφηκαν αυξήσεις 30%-50% στην ασφάλιση φορτίου (Ahram Online). Η Αθήνα συνδέει το ζήτημα με το Δίκαιο της Θάλασσας και τη θητεία της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, με τον Γιώργο Γεραπετρίτη να δηλώνει ετοιμότητα συμβολής στην ελεύθερη διέλευση (Capital).

Εδώ κρύβεται η πραγματική αντίφαση. Την ίδια στιγμή που κυκλοφορεί η ιστορία των 3 δισ. ως κίνητρο αποκλιμάκωσης, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών εξετάζει το ακριβώς αντίστροφο: να κατευθύνει ιρανικά κεφάλαια σε αποζημιώσεις συμμάχων του Κόλπου για ζημιές από ιρανικές επιθέσεις (CBS). Τα ίδια δολάρια, δηλαδή, μπορούν να είναι ταυτόχρονα δόλωμα ειρήνης και όπλο τιμωρίας. Το ανοιχτό ερώτημα είναι αν αυτή η «παύση» είναι λειτουργική συμφωνία ή απλώς μια ανάσα που η Ουάσιγκτον κρατά στο χέρι της, έτοιμη να την κλείσει ξανά μόλις αλλάξει ο συσχετισμός δυνάμεων.