Αμερικανικό πλήγμα στο δεξαμενόπλοιο του Χαργκ

Την ώρα που η Ευρώπη σχεδιάζει ήδη την αποναρκοθέτηση του Ορμούζ (To Brief), μια δορυφορική εικόνα δείχνει γιατί η λήξη του συναγερμού αργεί. Στις 2 Ιουνίου, εικόνα Sentinel-1 αποτύπωσε ένα πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο δεμένο ή πολύ κοντά στον τερματικό του Χαργκ, του νησιού απ' όπου περνά το 90%-94% των ιρανικών εξαγωγών αργού (Iran International). Για πρώτη φορά σε σχεδόν τέσσερις εβδομάδες, ένα VLCC φάνηκε να πλησιάζει το λιμάνι που η Ουάσιγκτον κρατά αποκλεισμένο από τα μέσα Απριλίου. Το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει το πλοίο, αλλά τι αποδεικνύει η παρουσία του.

Ο αμερικανικός αποκλεισμός στηρίζεται πρώτα στον εντοπισμό. Οι ΗΠΑ παρακολουθούν κάθε πλοίο με AIS (τον πομπό θέσης), ραντάρ, δορυφόρους και οπτική επιβεβαίωση, ακριβώς επειδή το AIS μπορεί να σβήσει ή να εκπέμψει ψεύτικη θέση (Cyprus Mail). Ακολουθεί η ναυτική πίεση: προειδοποιήσεις στον ασύρματο, συντονισμός με την εμπορική ναυτιλία και, αν αγνοηθούν, αναχαίτιση, εκτροπή ή ακινητοποίηση. Το NAVCENT έχει προειδοποιήσει ότι όποιο πλοίο αγνοεί τις οδηγίες μπορεί να θεωρηθεί άμεση απειλή (gCaptain).

Το δεύτερο μπλόκο είναι αόρατο και χτυπά το πορτοφόλι. Κυρώσεις OFAC, τράπεζες που σταματούν πληρωμές και ασφαλιστές που κόβουν την κάλυψη μόλις ένα ταξίδι συνδεθεί με ιρανικό φορτίο (Swedish Club). Γι' αυτό το να «περάσει» ένα πλοίο δεν σημαίνει εξαγωγή. Χρειάζεται ολόκληρη ακολουθία: άφιξη, φόρτωση με αλλαγή βυθίσματος, αναχώρηση, ασφαλής έξοδος από τη ζώνη και, τελικά, πληρωμή χωρίς κυρώσεις.

Οι εικόνες ραντάρ (SAR) καταγράφουν μόνο τον όγκο του πλοίου στην προβλήτα. Το αν οι δεξαμενές του γέμισαν αργό παραμένει τυφλό σημείο. Την ίδια ημέρα, μάλιστα, το CENTCOM ανακοίνωσε ότι το πλοίο, το M/T Lexie, ήταν άδειο και ότι το χτύπησε στο μηχανοστάσιο καθώς κατευθυνόταν προς το Χαργκ, αφού αγνόησε οδηγίες επί 24 ώρες (CENTCOM, China.org/Xinhua).

Το «ποντίκι» και οι τακτικές διαφυγής

Απέναντι σε αυτή την αλυσίδα στέκεται ο «σκιώδης στόλος»: πλοία που σβήνουν τον πομπό σε κρίσιμα σημεία, αλλάζουν σημαία και όνομα, κρύβονται πίσω από εταιρείες-βιτρίνες σε Χονγκ Κονγκ ή ΗΑΕ και μεταφορτώνουν φορτία από πλοίο σε πλοίο για να θολώσουν την προέλευση (UANI). Το Lexie ταυτοποιείται ακριβώς ως τέτοιο: ψεύτικη σημαία Μποτσουάνας, αμερικανικές κυρώσεις από το 2025 (Maritime Executive). Τον Μάιο, ένα δεξαμενόπλοιο LPG κατάφερε να φορτώσει στο Χαργκ αφού είχε εξαφανιστεί από το AIS κοντά στην Ινδία, απόδειξη ότι ο αποκλεισμός δεν είναι ερμητικός, χωρίς όμως να σημαίνει επανεκκίνηση των φορτώσεων αργού (Iran International). Το πραγματικό κρύψιμο αρχίζει μετά την αναχώρηση, όχι στο λιμάνι.

Γιατί ρισκάρει η Τεχεράνη; Επειδή ο χρόνος δουλεύει εναντίον της. Πριν το μπλόκο, το Χαργκ έβγαζε 1,6-1,85 εκατ. βαρέλια αργού την ημέρα (EnergyNow/Reuters). Μετά τις 13 Απριλίου οι φορτώσεις κατέρρευσαν από 2,1 εκατ. σε 640.000 βαρέλια/ημέρα, και η απώλεια εσόδων μπορεί να φτάσει τα 200-250 εκατ. δολάρια την ημέρα μόλις εξαντληθούν τα αποθέματα (Kpler). Τον Μάιο, κατά την UANI, δεν πέρασε ούτε ένα φορτίο αργού τη γραμμή αποκλεισμού, με περίπου 80 εκατ. βαρέλια εγκλωβισμένα σε 69 δεξαμενόπλοια (UANI).

Αυτή η οικονομική ασφυξία δεν είναι ο τελικός στόχος των ΗΠΑ, αλλά το διαπραγματευτικό τους νόμισμα. Το Reuters αναφέρει ότι η Τεχεράνη ζητά άρση του αποκλεισμού και πρόσβαση σε δισ. εσόδων, ενώ η Ουάσιγκτον δένει κάθε ελάφρυνση με το πυρηνικό πρόγραμμα (Internazionale/Reuters). Ο Ρούμπιο ήταν κατηγορηματικός ότι καμία χαλάρωση δεν προσφέρθηκε απλώς για το άνοιγμα του Ορμούζ (Reuters/WHTC).

Η πραγματική απειλή για την Τεχεράνη δεν είναι το τι απέγινε το Lexie. Είναι οι 12 με 22 ημέρες που απομένουν πριν γεμίσουν οι χερσαίες δεξαμενές της (Kpler). Όταν αυτό το χρονόμετρο μηδενίσει, τα αντλιοστάσια θα πρέπει να κλείσουν.