Η αμερικανική απειλή για τη Γροιλανδία στέλνει τη Δανία σε πρόωρες εκλογές

Η Γροιλανδία κρύβει στο υπέδαφός της το 25% των παγκόσμιων αποθεμάτων σπάνιων γαιών — τα ορυκτά χωρίς τα οποία δεν κατασκευάζονται μαχητικά αεροσκάφη, πύραυλοι ή ημιαγωγοί. Σήμερα τα ελέγχει σχεδόν μονοπωλιακά η Κίνα. Όταν ο Τραμπ απαίτησε πρόσβαση σε αυτά — με απειλή δασμών 10% που θα έφταναν στο 25% σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες (CSIS) — δεν ζητούσε έδαφος. Ζητούσε το κλειδί του τεχνολογικού ανταγωνισμού με το Πεκίνο. Και χωρίς να το σχεδιάσει, ανέστησε πολιτικά τη Μέτε Φρεντέρικσεν: από 17% τον Δεκέμβριο στο 22%, αρκετά για να προκηρύξει πρόωρες εκλογές στη συντομότερη προεκλογική εκστρατεία δανικής δεκαετίας (Berlingske).

Ο μηχανισμός της συσπείρωσης

Η αμερικανική πίεση πέτυχε το αντίθετο από αυτό που επιδίωκε. Ολόκληρο το δανικό κοινοβούλιο, από αριστερά ως δεξιά, στάθηκε πίσω από την κυβέρνηση. Ο εταίρος της Φρεντέρικσεν στον συνασπισμό, Λαρς Λέκε Ράσμουσεν, εκτοξεύτηκε από 2,4% στο 8,1% (Berlingske). Κι όταν το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αφαίρεσε από τον Τραμπ το νομικό δικαίωμα επιβολής ευρέων δασμών μέσω IEEPA (CSIS), η Φρεντέρικσεν κατάλαβε ότι το παράθυρο ήταν ανοιχτό: η απειλή παρέμενε ρητορικά ισχυρή, αλλά νομικά αδύναμη. Κινήθηκε αμέσως.

50 δισεκατομμύρια δολάρια σε μια δεκαετία

Δύο μέρες πριν από τις κάλπες, η κυβέρνηση παρουσίασε τον αμυντικό σχεδιασμό «2035»: 339,5 δισ. δανικές κορόνες (50 δισ. δολάρια), εκ των οποίων 88 δισ. αποκλειστικά για αρκτικές υποδομές — 16 επιπλέον F-35, νέο στρατηγείο στο Νουκ (Forsvarsministeriet). Ο αμυντικός προϋπολογισμός φτάνει το 3,5% του ΑΕΠ. Ο υπουργός Οικονομικών παραδέχτηκε: «Όταν πληρωθούν οι λογαριασμοί, το ταμείο είναι σχεδόν άδειο». Η άμυνα θα απορροφά σχεδόν διπλάσια κονδύλια από υγεία, παιδεία και κλίμα μαζί (The Danish Dream).

Ταυτόχρονα, το ευρωπαϊκό ταμείο SAFE ενέκρινε 110 δισ. ευρώ σε αμυντικές δεσμεύσεις, με υποχρέωση το 65% του εξοπλισμού να είναι ευρωπαϊκής κατασκευής (Euronews). Η κρίση της Γροιλανδίας δεν δημιούργησε αυτά τα σχέδια — υπήρχαν στα συρτάρια από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τους έδωσε όμως την πολιτική νομιμοποίηση που κανένας διπλωματικός μαραθώνιος δεν θα πετύχαινε.

Η Αρκτική έπαψε να είναι περιβαλλοντικό καταφύγιο. Με τους πάγους να υποχωρούν, τα ορυκτά να γίνονται προσβάσιμα και τρεις μεγάλες δυνάμεις — ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία — να διεκδικούν θέση, μετατράπηκε σε αρένα ανταγωνισμού ισχύος. Η Δανία απλώς πληρώνει το εισιτήριο για να καθίσει στο τραπέζι.