Αλβανία: Πέντε μέρες διαδηλώσεων, επτά αστυνομικοί σε διαθεσιμότητα

Η φοιτητική διαμαρτυρία στην Αλβανία ξεκίνησε από το υπουργείο Παιδείας και έφτασε στο γραφείο του πρωθυπουργού Έντι Ράμα. Από τα Τίρανα πέρασε σε άλλες πόλεις και συνεχίζεται για πέμπτη ημέρα (Euronews). Παράλληλα ερευνάται και η ίδια η αστυνομία. Επτά αστυνομικοί έχουν τεθεί σε διαθεσιμότητα για δύο διαφορετικά περιστατικά (Αστυνομία του Κράτους, Shqiptarja). Ο Διαμεσολαβητής της Αλβανίας, η ανεξάρτητη αρχή που ελέγχει πώς φέρεται το κράτος στους πολίτες, κατέγραψε 26 κρατούμενους με σημάδια βίας (Telegrafi).

Τις πρώτες τρεις ημέρες είχε ξεσπάσει φωτιά στο υπουργείο Παιδείας και ο Ράμα είχε αρνηθεί να παραιτηθεί (To Brief). Στις 16 Οκτωβρίου χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν ξανά έξω από το υπουργείο. Έπεσαν πέτρες, η αστυνομία απάντησε με δακρυγόνα και υδροφόρα, και η ένταση μεταφέρθηκε μπροστά στο πρωθυπουργικό γραφείο (EFE). Την ίδια ημέρα καταγράφηκαν κινητοποιήσεις και σε άλλες πόλεις (Reuters). Στις 17 Οκτωβρίου οι συγκρούσεις έξω από το υπουργείο ξανάρχισαν.

Στον δρόμο βρίσκονται πλέον μαθητές, φοιτητές και άλλοι πολίτες. Τα αιτήματα για την εκπαίδευση συνυπάρχουν πια με την ακρίβεια, τη διαφθορά και την παραίτηση του Ράμα. Μία από τις διοργανώτριες, η Αρβίνα Λλέσι, συνέδεσε τις κινητοποιήσεις με την «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», δηλαδή την παλαιότερη αντίδραση στα σχέδια ανάπτυξης στη Νάρτα και το Ζβέρνετς (RFE/RL). Η σύνδεση δείχνει ότι δύο ρεύματα δυσαρέσκειας για τη διακυβέρνηση συναντιούνται. Δεν σημαίνει ότι έχουν κοινή οργάνωση.

Ο Ράμα βλέπει κάτι άλλο. Υποστήριξε ότι η κλιμάκωση δεν είναι «φοιτητικό φαινόμενο» και μίλησε για «ξένα χέρια» που θέλουν να εμποδίσουν την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Δεν κατονόμασε κανέναν και δεν έδωσε στοιχεία (Reporter.al). Το πιο ορατό πολιτικό κάλεσμα προς τους διαδηλωτές ήρθε πάντως από το εσωτερικό. Ο Σαλί Μπερίσα, αρχηγός του Δημοκρατικού Κόμματος της αντιπολίτευσης, κάλεσε τον κόσμο να ενωθεί μαζί τους (Top Channel).

Δύο υποθέσεις, μία αμφισβήτηση

Η πρώτη υπόθεση αφορά έναν 19χρονο που τραυματίστηκε κοντά στη Βουλή. Για τον χειρισμό του τέθηκαν σε διαθεσιμότητα τέσσερις αστυνομικοί και ένας επικεφαλής τάξης. Τα πλάνα όμως δείχνουν τον νεαρό ήδη τραυματισμένο και όχι ποιος τον τραυμάτισε (Reporter.al).

Η δεύτερη αφορά βίντεο της 16ης Οκτωβρίου, όπου ένας νεαρός σύρεται και χτυπιέται. Μετά τη δημοσιοποίησή του, ο γενικός διευθυντής της αστυνομίας Σκέντερ Χίτα διέταξε άμεση αναστολή καθηκόντων για δύο επιθεωρητές και πειθαρχική έρευνα (Αστυνομία του Κράτους).

Την επόμενη ημέρα μπήκε στην έρευνα και η Αστυνομική Υπηρεσία Εποπτείας, ο φορέας που ελέγχει τη δράση των αστυνομικών. Ανακοίνωσε ότι εξετάζει επιπλέον υλικό και ότι, όπου πιθανολογούνται αδικήματα, ενημερώνεται εισαγγελέας (Shqiptarja). Δεν είναι όλα τα βίντεο εξίσου επαληθευμένα. Σε ένα από αυτά αστυνομικός γεμίζει όπλο και πυροβολεί, αλλά δεν έχει διαπιστωθεί με τι πυρομαχικό (Top Channel). Το Exit, που δημοσίευσε το υλικό, δηλώνει ότι δεν έχει επαληθεύσει πού και πότε τραβήχτηκαν πλάνα που παρουσιάζονται ως εικόνες από κρατητήρια (Exit).

Καμία διαθεσιμότητα δεν ισοδυναμεί με διαπίστωση ενοχής.

Γιατί οι αριθμοί δεν αθροίζονται

Δύο νούμερα κυκλοφορούν μαζί, αλλά μετρούν διαφορετικά πράγματα. Η αλβανική αστυνομία ανακοίνωσε στις 16 Οκτωβρίου 152 συλλήψεις, δηλαδή κρατήσεις με ποινική διαδικασία (CNA). Το Reuters μετέδωσε την επόμενη ημέρα περίπου 500 προσαγωγές. Πρόκειται για ανθρώπους που οδηγήθηκαν σε τμήμα, από τους οποίους οι περισσότεροι αφέθηκαν ελεύθεροι και περίπου 170 παρέμεναν υπό κράτηση (Reuters). Αφορούν άλλη διαδικασία και άλλη χρονική στιγμή, γι' αυτό δεν προστίθενται.

Πιο βαρύ είναι τι βρέθηκε μέσα στα τμήματα. Μόνο στις 15 Οκτωβρίου, ανάμεσα σε 56 συλληφθέντες ήταν 16 ανήλικοι 15 έως 17 ετών (RTSH). Τα κλιμάκια του Διαμεσολαβητή μίλησαν με 214 κρατούμενους και βρήκαν τους 26 με σημάδια βίας. Κατά τα προκαταρκτικά τους ευρήματα, ανήλικοι ανακρίθηκαν χωρίς ψυχολόγο (Telegrafi). Το ερώτημα πώς απέκτησαν τα σημάδια τους οι 26 κρατούμενοι θέλει δική του απάντηση.

Εκεί κρίνεται και η ενταξιακή πορεία. Στις 13 Οκτωβρίου η ΕΕ έκλεισε προσωρινά με την Αλβανία ένα τεχνικό κεφάλαιο, για τη βιομηχανική πολιτική (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Ο ρυθμός των διαπραγματεύσεων όμως εξαρτάται από τα «θεμελιώδη», δηλαδή το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Η Αντιπροσωπεία της ΕΕ έχει ήδη ζητήσει αναλογική αστυνόμευση και διερεύνηση των καταγγελιών (AP).

Η Αθήνα έχει λόγο στην υπόθεση, γιατί κάθε νέα ένταξη χρειάζεται την ομόφωνη έγκριση των κρατών μελών (Συνθήκη ΕΕ, άρθρο 49). Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει συνδέσει δημόσια την ελληνική στήριξη με το κράτος δικαίου και τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας (TheToc). Νέα ελληνική ή ευρωπαϊκή θέση για τα επεισόδια δεν έχει δημοσιοποιηθεί.

Ο Ράμα παρουσιάζει την αναταραχή ως απειλή για την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας. Στις Βρυξέλλες όμως θα κριθούν οι επτά διαθεσιμότητες και οι 26 καταγραφές. Αν καταλήξουν σε πορίσματα με ονόματα, θα δείξουν κράτος που ελέγχει την αστυνομία του· αν σβήσουν σιωπηλά, θα διαβαστούν ως διαχείριση εικόνας.