Το άλλοθι της τεχνητής νοημοσύνης: Το κερδοφόρο ψέμα πίσω από 245.000 απολύσεις

Οι CEOs κατηγορούν την τεχνητή νοημοσύνη για τις απολύσεις. Τα δεδομένα λένε κάτι εντελώς διαφορετικό, και ο λόγος που το κάνουν είναι πιο κυνικός απ' όσο φαίνεται.

Από τις 245.000 απολύσεις στον τομέα τεχνολογίας το 2025, μόνο το 4,5% αποδόθηκε πραγματικά στην AI (Digital Journal). Αυτό δεν εμπόδισε τους Jack Dorsey (Block), Mark Zuckerberg (Meta) και δεκάδες άλλους να παρουσιάσουν τις περικοπές ως «μετασχηματισμό μέσω AI». Η Block απέλυσε 4.000 εργαζόμενους ενώ ήταν κερδοφόρα. Η μετοχή της εκτινάχθηκε 25%.

Και εδώ κρύβεται η πραγματική κινητήρια δύναμη. Το 59% των εταιρειών παραδέχεται ότι υπερτονίζει τον ρόλο της AI στις απολύσεις επειδή «παίζει καλύτερα» με τους επενδυτές (AwesomeAgents). Η Meta, για παράδειγμα, έκοψε 15.000 θέσεις με μέσο κόστος $350.000 η καθεμία. Αυτό σημαίνει περίπου $5 δισ. λιγότερα έξοδα τον χρόνο. Στο χρηματιστήριο όμως, οι επενδυτές δεν βλέπουν απλώς την εξοικονόμηση. Την πολλαπλασιάζουν, γιατί μια εταιρεία αξίζει όσο τα μελλοντικά της κέρδη. Έτσι, μια ανακοίνωση απολύσεων μπορεί μόνη της να προσθέσει $100 δισ. στην αξία μιας εταιρείας. Όχι επειδή κάτι άλλαξε στο προϊόν, αλλά επειδή άλλαξε η αφήγηση.

Όταν υποχρεούνται να πουν την αλήθεια

Από τις 162 εταιρείες που υπέβαλαν δηλώσεις απολύσεων στη Νέα Υόρκη (NY WARN Act), μηδέν τσέκαρε το κουτί «τεχνολογική καινοτομία» ως αιτία (SoftwareSeni). Μηδέν. Οι ίδιες εταιρείες που δημοσίως κατηγορούν την AI, νομικά αναφέρουν «οικονομικές συνθήκες».

Η Klarna δείχνει τι συμβαίνει όταν το αφήγημα συναντά την πραγματικότητα. Απέλυσε 700 υπαλλήλους εξυπηρέτησης πελατών, βάζοντας στη θέση τους ένα chatbot της OpenAI. Σε λιγότερο από ένα χρόνο, η ικανοποίηση πελατών κατέρρευσε στις περιπτώσεις που χρειάζονταν κρίση: απάτες, διακοπές λογαριασμών, οικονομικές διαφορές. Η εταιρεία ξαναπροσλαμβάνει, αυτή τη φορά με ελαστικές συμβάσεις μέσω πλατφόρμας, χωρίς παροχές. Το 55% των εταιρειών που δοκίμασαν παρόμοια στρατηγική το μετάνιωσε.

Κι ενώ οι εταιρείες παρουσιάζουν την AI ως μηχανή αποδοτικότητας, η OpenAI, που φτιάχνει τα ίδια τα εργαλεία, προβλέπει $115 δισ. σωρευτικές ζημιές μέχρι το 2029 και τρέχει προς IPO επειδή τα ιδιωτικά κεφάλαια δεν αρκούν. Ακόμα και ο Sam Altman παραδέχτηκε ότι οι επιχειρήσεις κάνουν «AI washing», υπερτονίζοντας τη τεχνολογία αντί να ομολογήσουν ότι απλώς υπερπροσέλαβαν στην πανδημία.

Ο εργαζόμενος που χάνει τη δουλειά του δεν ενδιαφέρεται αν η αιτία λέγεται «τεχνητή νοημοσύνη» ή «αναδιάρθρωση». Τα δεδομένα όμως δείχνουν ξεκάθαρα: η μεγαλύτερη απειλή για τις θέσεις εργασίας δεν είναι κάποιος αλγόριθμος. Είναι ένα αφήγημα που ανεβάζει μετοχές.