Ακριβότερα τα σταθερά τιμολόγια ρεύματος τον Αύγουστο

Δύο νοικοκυριά με την ίδια κατανάλωση, 150 κιλοβατώρες τον μήνα, πληρώνουν πολύ διαφορετικό λογαριασμό ρεύματος ανάλογα με το σταθερό, το λεγόμενο «μπλε» πρόγραμμα που θα διαλέξουν, και μάλιστα ανάποδα απ' ό,τι δείχνει η διαφημιζόμενη τιμή. Ένα πρόγραμμα με χρέωση 0,139€ την κιλοβατώρα βγάζει 34,75€ (bestenergydeals), ενώ ένα άλλο με φαινομενικά ακριβότερη κιλοβατώρα, 0,142€, κοστίζει μόλις 24,80€ (bestenergydeals). Η διαφορά δεν βρίσκεται στην ενέργεια, αλλά στο πάγιο: 13,90€ έναντι 3,50€ τον μήνα. Αυτό το ένα παράδειγμα εξηγεί όλη την ιστορία των νέων τιμολογίων του Αυγούστου.

Τα μπλε είναι τα σταθερά τιμολόγια, με κλειδωμένη εμπορική χρέωση για 12 ή 18 μήνες. Αυτά ανέβηκαν τον Αύγουστο, ακολουθώντας τη χονδρική και τα πράσινα. Το εύρος χρέωσης ενέργειας εκτείνεται πλέον από 12,9 έως 36 λεπτά την κιλοβατώρα, όταν τον Ιούλιο το φθηνότερο μπλε ξεκινούσε από 11,9 λεπτά (Newsit). Δίπλα τους, τα «πράσινα» είναι τα ειδικά τιμολόγια που ανακοινώνονται κάθε μήνα και τα «κίτρινα» τα κυμαινόμενα (ProtoThema). Πρόκειται για συνέχεια της ανοδικής πίεσης που είχε ήδη φανεί στα πράσινα τιμολόγια του μήνα (To Brief).

Μια πρώτη διευκρίνιση καθησυχάζει: οι αυξήσεις αφορούν κυρίως νέους πελάτες και νέα συμβόλαια, όχι όσους έχουν ήδη «κλειδώσει» σταθερή τιμή. Σταθερό τιμολόγιο σημαίνει ότι η συμφωνημένη εμπορική χρέωση μένει αμετάβλητη για τη διάρκεια της σύμβασης, όχι ότι παγώνουν φόροι και ρυθμιζόμενες χρεώσεις (Insider).

Γιατί ανεβαίνει κάτι που υποτίθεται είναι «κλειδωμένο»

Το κλειδί βρίσκεται στη χονδρεμπορική αγορά, εκεί όπου καθορίζεται κάθε μέρα η τιμή του ρεύματος. Η μέση τιμή έτρεξε στα 88,98€/MWh τον Μάιο, ανέβηκε στα 92,93€ τον Ιούνιο και έφτασε τα 109,95€ τον Ιούλιο, άνοδος περίπου 18,3% (Sofokleousin). Το σταθερό τιμολόγιο δεν εξαφανίζει αυτό το ρίσκο, το μεταφέρει στον πάροχο, που πρέπει να το ασφαλίσει εκ των προτέρων. Όταν η αγορά περιμένει ακριβότερο ρεύμα, ανεβαίνει το κόστος αυτής της ασφάλισης, άρα οι νέες σταθερές προσφορές βγαίνουν ακριβότερες. Η ΔΕΗ κράτησε το πράσινο οικιακό στα 0,138€/kWh παρά την άνοδο, ενώ τα νέα μπλε της εμφανίστηκαν γύρω στα 0,142–0,145€ (ΟΤ).

Ποιος βγαίνει κερδισμένος από τη δέσμευση; Το μπλε είναι αγορά προβλεψιμότητας, όχι αυτόματα φθηνότερο ρεύμα. Με τα στοιχεία της ΔΕΗ για τον Αύγουστο, στις 150 κιλοβατώρες το πράσινο βγαίνει περίπου 25,76€ και το αντίστοιχο μπλε 26,75€. Στις 330 η εικόνα είναι σχεδόν ισοπαλία: το πράσινο, με κλιμακωτή χρέωση (200 kWh × 0,13840€ συν 130 kWh × 0,15394€ συν 5€ πάγιο), βγαίνει 52,69€, ελάχιστα κάτω από τα 52,85€ του μπλε. Στις 600 το μπλε περνά μπροστά, 92,00€ έναντι 94,26€ (Workenter, ΟΤ). Με απλά λόγια, η σταθερή τιμή αρχίζει να συμφέρει όσο ανεβαίνει η κατανάλωση και όσο χαμηλότερο μένει το πάγιο. Οι μικρές καταναλώσεις με βαρύ πάγιο είναι που ζημιώνονται.

Ακριβώς αυτή την αδιαφάνεια θέλει να πιάσει η ΡΑΑΕΥ, η Ρυθμιστική Αρχή που εποπτεύει την αγορά. Το πάγιο των 13,90€ στο παράδειγμα της αρχής ήταν που ανέτρεψε ολόκληρη τη σύγκριση, παρότι η κιλοβατώρα φαινόταν φθηνότερη. Ένα πλαφόν στα πάγια βρίσκεται στο τραπέζι των συζητήσεων (Financial Report). Ο υπουργός Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου δήλωσε στις 27 Ιουλίου ότι το μέτρο συζητείται, αλλά η τελική απόφαση ανήκει στην Ανεξάρτητη Αρχή (Capital). Η ευρωπαϊκή πρακτική δείχνει τον δρόμο: η Κομισιόν και ρυθμιστές όπως η βρετανική Ofgem επιμένουν ότι η σκέτη κιλοβατώρα είναι λάθος μονάδα σύγκρισης, γι' αυτό δημοσιεύουν συνολικό ετήσιο κόστος για τυπικό νοικοκυριό (European Commission, Ofgem).

Πρόσεξε και το κόλπο των εκπτώσεων. Μια «βιτρίνα» με χαμηλή τιμή, της τάξης των 0,119€ την κιλοβατώρα, μπορεί να ισχύει μόνο για τους πρώτους μήνες ή να απαιτεί εμπρόθεσμη πληρωμή και ηλεκτρονικό λογαριασμό. Σε πολλές περιπτώσεις αυτή η έκπτωση συνέπειας αλλάζει υλικά την τελική τιμή, άρα όποιος δεν την κρατά σταθερά πληρώνει περισσότερο από το διαφημιζόμενο (Newsit).

Ο κανόνας για τον καταναλωτή είναι απλός: μη συγκρίνεις κιλοβατώρες, σύγκρινε συνολικό μηνιαίο κόστος. Πολλαπλασίασε την τιμή επί τη δική σου κατανάλωση, πρόσθεσε το πάγιο, αφαίρεσε μόνο τις εκπτώσεις που σίγουρα θα κατοχυρώσεις, και δες τη διάρκεια και το κόστος πρόωρης αποχώρησης. Η φθηνή βιτρίνα των 12,9 λεπτών μπορεί να κρύβει τον ακριβότερο λογαριασμό του μήνα.