Ακρίβεια και Ασυμμετρία: Οι Έλληνες Πρωταθλητές στην «Αισθητή Φτώχεια» στην ΕΕ

Η Ελλάδα ζει μια παράδοξη συνύπαρξη δύο αληθειών. Από τη μία, το κράτος μπορεί να δείχνει καλύτερη «εικόνα» σε ορισμένους μακροδείκτες και να υποστηρίζει ότι αυξάνει εισοδήματα και μειώνει φόρους. Από την άλλη, η καθημερινότητα έχει γίνει ακριβότερη στα σημεία που πονάνε περισσότερο: στο φαγητό και στη στέγη. Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς «γκρίνια» ή «απαισιοδοξία». Είναι μια μετρήσιμη κοινωνική εμπειρία.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 66,8% των Ελλήνων δηλώνει ότι δυσκολεύεται ή δυσκολεύεται πολύ να “τα βγάλει πέρα”. Είναι το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απέχει χαοτικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. (https://www.lifo.gr/now/economy/eurostat-i-ellada-proti-stin-ypokeimeniki-ftoheia-stin-ee) Την ίδια στιγμή, στην ΕΕ συνολικά, το αντίστοιχο ποσοστό είναι 17,4%. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20251028-1)

Αυτό το χάσμα (66,8% έναντι 17,4%) είναι η καλύτερη περίληψη της ελληνικής «ασυμμετρίας»: το σοκ των τιμών ήταν ευρωπαϊκό, αλλά η ένταση με την οποία το βιώνουμε είναι πολύ πιο ελληνική.

---

Τι είναι η «αισθητή φτώχεια» και γιατί δεν είναι το ίδιο με τη «φτώχεια» στα στατιστικά

Ο όρος «αισθητή φτώχεια» δεν είναι επίσημος τεχνικός δείκτης με τη στενή έννοια. Στην πράξη, όταν λέμε «66,8% αισθάνονται φτωχοί», μιλάμε για ένα μέτρο που βγαίνει από την ευρωπαϊκή έρευνα EU‑SILC και τη σχετική ερώτηση: «Με το συνολικό εισόδημα του νοικοκυριού σας, πόσο εύκολα τα βγάζετε πέρα;».

Η Eurostat ταξινομεί ως «σε δυσκολία» όσους απαντούν «με δυσκολία» ή «με μεγάλη δυσκολία». Αυτό είναι δείκτης υποκειμενικής οικονομικής πίεσης: αποτυπώνει την εμπειρία του μήνα, όχι ένα λογιστικό όριο φτώχειας. (https://www.dnews.gr/eidhseis/news-in-english/552669/poverty-shrinks-at-a-drip-as-greeks-grow-more-pessimistic-what-eurostat-s-data-reveal?utm_source=openai)

Αυτό διαφέρει από τον γνωστό ευρωπαϊκό δείκτη AROPE (At Risk Of Poverty or Social Exclusion, δηλαδή «σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού»). Ο AROPE είναι σύνθετος: μετρά αν κάποιος (α) έχει εισόδημα κάτω από ένα σχετικό όριο, (β) στερείται βασικά αγαθά/δυνατότητες (υλική και κοινωνική στέρηση) ή (γ) ζει σε νοικοκυριό με πολύ χαμηλή εργασιακή ένταση.

Στην Ελλάδα, το AROPE είναι 26,9% για το 2024, δηλαδή περίπου 1 στους 4. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250430-2) Είναι υψηλό. Αλλά είναι πολύ χαμηλότερο από το 66,8% της «δυσκολίας να τα βγάλεις πέρα», γιατί το δεύτερο πιάνει κάτι ευρύτερο: πιάνει τη συμπίεση του «μεσαίου» που δεν περνάει αναγκαστικά κάτω από το εισοδηματικό όριο, αλλά νιώθει ότι του τελειώνει ο μήνας πριν τελειώσουν οι λογαριασμοί.

Και υπάρχει και τρίτος κρίσιμος δείκτης: η σοβαρή υλική και κοινωνική στέρηση, που δείχνει ποιοι δεν μπορούν να καλύψουν συγκεκριμένες βασικές ανάγκες. Η Ελλάδα καταγράφει 14,0% το 2024, από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250915-1)

Αν βάλουμε τα τρία μαζί, η εικόνα γίνεται καθαρή: η Ελλάδα δεν έχει μόνο «φτώχεια» με τη στενή έννοια. Έχει μαζική οικονομική πίεση.

---

Πώς ξεκίνησε ο νέος γύρος ακρίβειας: πρώτα η ενέργεια, μετά όλα τα υπόλοιπα

Η ακρίβεια στην Ελλάδα δεν έπεσε από τον ουρανό το 2025. Έχει σαφές σημείο εκκίνησης: το ενεργειακό σοκ που άρχισε να γράφεται στους δείκτες ήδη από το 2021.

Τον Νοέμβριο του 2021, η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε πληθωρισμό 4,8%, με μεγάλες αυξήσεις σε φυσικό αέριο, πετρέλαιο θέρμανσης και ηλεκτρικό ρεύμα. (https://www.ot.gr/2021/12/10/oikonomia/macro/elstat-sto-48-o-plithorismos-stin-ellada-to-noemvrio/) Έναν μήνα μετά, ο πληθωρισμός για τον Δεκέμβριο του 2021 ανέβηκε στο 5,1%, «κλειδώνοντας» ότι η άνοδος δεν ήταν παροδική ενόχληση. (https://www.ot.gr/2022/01/13/oikonomia/macro/elstat-sto-51-o-plithorismos-ton-dekemvrio/)

Έπειτα ήρθε ο δεύτερος καταλύτης: ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η πλήρης εισβολή της Ρωσίας στις 24 Φεβρουαρίου 2022 πυροδότησε ευρωπαϊκή ενεργειακή και επισιτιστική ανασφάλεια. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που εισάγουν μεγάλο μέρος της ενέργειας και επηρεάζονται από τις διεθνείς τιμές, αυτό μεταφράστηκε σε νέο κύμα κόστους. (https://time.com/6150731/russia-invasion-ukraine/)

Από ένα σημείο και μετά, το ενεργειακό σοκ δεν μένει «στην ενέργεια». Περνάει στην εφοδιαστική αλυσίδα (μεταφορές, ψύξη, παραγωγή), άρα περνάει στο τρόφιμο, στο σούπερ μάρκετ, στην εστίαση. Η κυβέρνηση ενεργοποίησε το «Καλάθι του Νοικοκυριού» από τον Νοέμβριο του 2022, ζητώντας από μεγάλες αλυσίδες να δηλώνουν λίστα βασικών προϊόντων, ως μια απόπειρα να μπει φρένο σε ένα μέρος των ανατιμήσεων. (https://www.government.gov.gr/se-ischi-tithete-apo-tetarti-2-noemvriou-to-kalathi-tou-nikokiriou/)

Το πρόβλημα είναι ότι το καλάθι είναι εργαλείο διαχείρισης συμπτωμάτων. Δεν αυξάνει παραγωγή, δεν αυξάνει ανταγωνισμό από μόνο του, δεν φτιάχνει προσφορά κατοικίας. Άρα λειτουργεί περιορισμένα, ειδικά όταν η ακρίβεια έχει γίνει «δομική».

---

Το χρήμα: γιατί η ΕΚΤ επηρεάζει την Ελλάδα ακόμη κι όταν η Ελλάδα δεν «φταίει» για τον πληθωρισμό

Η Ελλάδα είναι στην ευρωζώνη. Αυτό σημαίνει κάτι πολύ πρακτικό: δεν έχει δικό της νόμισμα και δεν ορίζει τα δικά της επιτόκια. Τα ορίζει η ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ο θεσμός που καθορίζει τη νομισματική πολιτική στο ευρώ).

Όταν η ΕΚΤ ανεβάζει επιτόκια για να μειώσει τον πληθωρισμό, κάνει τον δανεισμό ακριβότερο. Αυτό βοηθά να πέσει η ζήτηση, άρα να πέσουν οι τιμές μεσοπρόθεσμα. Όμως στην Ελλάδα η μετάδοση (δηλαδή το πώς περνάει αυτή η πολιτική στην πραγματική οικονομία) έχει ιδιαιτερότητες:

1. Πιέζει δανειολήπτες που έχουν κυμαινόμενα επιτόκια ή χρειάζονται νέο δάνειο.
2. Δυσκολεύει την επένδυση σε νέα κατοικία (άρα δεν αυξάνει εύκολα η προσφορά στέγης).
3. Δεν «ξε-τιμολογεί» εύκολα το τρόφιμο όταν το κόστος ξεκίνησε από ενέργεια και διεθνείς αλυσίδες.

Με άλλα λόγια, μπορεί να μειώνει τον γενικό πληθωρισμό, αλλά δεν εγγυάται ότι θα μειώσει γρήγορα τα δύο μεγάλα βάρη του ελληνικού νοικοκυριού: στέγη και βασικά αγαθά.

---

Το κράτος και οι φόροι: γιατί η ακρίβεια είναι και δημοσιονομικό θέμα (όχι μόνο «της αγοράς»)

Σε κάθε κρίση κόστους ζωής, επιστρέφει η ίδια πολιτική συζήτηση: «να μειωθεί ο ΦΠΑ; να κοπούν οι έμμεσοι φόροι;». Ο ΦΠΑ (Φόρος Προστιθέμενης Αξίας) είναι φόρος που μπαίνει πάνω στην τελική τιμή και τον πληρώνει ο καταναλωτής στο ταμείο. Όταν ανεβαίνει η τιμή, ο ΦΠΑ σε ευρώ ανεβαίνει επίσης, ακόμη κι αν ο συντελεστής μένει ίδιος.

Άρα το κράτος αντιμετωπίζει ένα δύσκολο δίλημμα:

• Αν μειώσει έμμεσους φόρους, δίνει άμεση ανάσα, αλλά χάνει έσοδα.
• Αν δεν τους μειώσει, κρατά έσοδα, αλλά η κοινωνία νιώθει ότι πληρώνει «διπλά», και την τιμή και τον φόρο πάνω στην τιμή.

Η συζήτηση στην Ελλάδα είναι πιο σκληρή, επειδή το δημόσιο χρέος παραμένει υψηλό και οι αγορές κοιτάζουν την αξιοπιστία της χώρας. Αυτό δεν σημαίνει ότι «δεν γίνεται τίποτα». Σημαίνει ότι κάθε μόνιμη μείωση φόρων πρέπει να κουμπώσει σε ένα σχέδιο χρηματοδότησης, αλλιώς κινδυνεύει να γυρίσει ως αύξηση κόστους δανεισμού (τα γνωστά spreads, δηλαδή η διαφορά επιτοκίου μεταξύ ελληνικών και γερμανικών ομολόγων).

---

Τρόφιμα: γιατί το μοσχάρι έγινε σύμβολο της ακρίβειας

Στα τρόφιμα, η ακρίβεια φαίνεται, διότι ο καταναλωτής την βλέπει εβδομαδιαία. Και σε ορισμένα προϊόντα έγινε «σοκ».

Ενδεικτικά, η τιμή στο μοσχάρι έχει αυξηθεί κατά 54,6% από το 2021, με βάση αποτύπωση που παρουσιάστηκε στη δημόσια συζήτηση ως ανάγνωση στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ. (https://www.forbesgreece.gr/forbes-elliniki-ekdosi/3950445) Ακόμη και αν κάποιος διαφωνήσει για το ακριβές ποσοστό ανά κομμάτι/ποιότητα, η κατεύθυνση είναι αδιαμφισβήτητη: το κρέας έγινε πολύ πιο ακριβό σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα.

Το γιατί έχει δύο επίπεδα, ένα διεθνές και ένα εσωτερικό:

1. Διεθνές επίπεδο (εφοδιαστικές αλυσίδες και ενέργεια): ο πόλεμος, οι τιμές ενέργειας, οι ζωοτροφές, τα μεταφορικά. Όταν ανεβαίνει η ενέργεια, ανεβαίνει όλο το κόστος παραγωγής και διακίνησης. (https://time.com/6150731/russia-invasion-ukraine/)

2. Εσωτερικό επίπεδο (αγορά και δύναμη τιμολόγησης): πόσο ανταγωνιστική είναι η αλυσίδα από εισαγωγή/σφαγή/χονδρική μέχρι ράφι. Όταν η αγορά είναι συγκεντρωμένη, ο καταναλωτής έχει λιγότερες πραγματικές επιλογές. Το αποτέλεσμα συχνά είναι πιο «κολλώδεις» τιμές προς τα κάτω.

Και υπάρχει κάτι που βαραίνει ψυχολογικά: ακόμη και όταν ο γενικός πληθωρισμός πέφτει, ο καταναλωτής δεν νιώθει ανακούφιση αν οι τιμές που ανέβηκαν δεν επιστρέφουν. Αυτό ακριβώς τροφοδοτεί την «αισθητή φτώχεια».

---

Οι γιορτές ως «τεστ πραγματικότητας»: το τραπέζι που έγινε πολυτέλεια

Οι γιορτές λειτουργούν σαν κοινωνικός δείκτης, διότι συμπυκνώνουν βασική κατανάλωση (φαγητό) και κοινωνική προσδοκία (να μη λείψει τίποτα). Εκεί η ακρίβεια γίνεται προσωπική.

Το ΙΝΚΑ εκτίμησε ότι το χριστουγεννιάτικο τραπέζι είναι 16%–20% ακριβότερο σε σχέση με το 2024, με βάση ενδεικτικό καλάθι. (https://www.moneyreview.gr/business-and-finance/economy/196956/inka-eos-kai-20-akrivotero-fetos-to-trapezi-ton-christoygennon/) Παράλληλα, μελέτη του ΙΝ.ΕΜ.Υ.-ΕΣΕΕ υπολόγισε το κόστος για τραπέζι 6–8 ατόμων στα 111,97 έως 160,03 ευρώ, με αύξηση έως +7,1% σε σχέση με το 2024 (ανάλογα με τη σύνθεση). (https://www.businessdaily.gr/oikonomia/176660_ayxiseis-sto-kostos-toy-hristoygenniatikoy-trapezioy-symfona-me-meleti-esee)

Οι δύο εκτιμήσεις δεν είναι «αντικρουόμενες». Μετρούν διαφορετικό καλάθι, διαφορετικές ποιότητες, διαφορετικές παραδοχές. Το κοινό συμπέρασμα όμως είναι ένα: για ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας, οι γιορτές χρειάζονται πλέον προϋπολογισμό τύπου «μικρό project».

---

Στέγη: η κρυφή μηχανή που μετατρέπει την ακρίβεια σε κοινωνική ασφυξία

Αν το φαγητό είναι η καθημερινή τριβή, η στέγη είναι η μόνιμη δέσμευση. Και εδώ βρίσκεται ένας από τους βασικούς λόγους που η Ελλάδα καταγράφει τόσο υψηλή «δυσκολία να τα βγάλει πέρα».

Σύμφωνα με στοιχεία που συγκεντρώνει η Eurostat για τη στέγαση, στην Ελλάδα:

• Το μερίδιο του διαθέσιμου εισοδήματος που πηγαίνει σε κόστος στέγασης (ενοίκιο, ενέργεια, κοινόχρηστα, λοιπά έξοδα) είναι εξαιρετικά υψηλό, περίπου 35% (σε αναφορές για το 2023), έναντι περίπου 19,7% στον μέσο όρο της ΕΕ. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/housing-2024)
• Το ποσοστό των ανθρώπων που ζουν σε νοικοκυριά με υπερβολική επιβάρυνση στέγασης (δηλαδή δαπάνες στέγασης πάνω από 40% του διαθέσιμου εισοδήματος) είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη, με ιδιαίτερη ένταση στις πόλεις. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/housing-2024)
• Και το πιο ανησυχητικό «κόκκινο λαμπάκι»: το ποσοστό ανθρώπων που ζουν σε νοικοκυριά με καθυστερούμενες πληρωμές (ενοίκιο, στεγαστικό, λογαριασμοί) είναι εξαιρετικά υψηλό, με αναφορές περίπου 47% για το 2023 και 43% για το 2024. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/housing-2024)

Αυτό είναι το σημείο όπου η ακρίβεια γίνεται κοινωνικός κίνδυνος. Διότι όταν καθυστερείς λογαριασμούς, δεν μιλάμε για «μείωση κατανάλωσης» από επιλογή. Μιλάμε για αδυναμία.

Είναι επίσης το σημείο όπου φαίνεται η ασυμμετρία κερδισμένων και χαμένων: όποιος έχει ακίνητο σε περιοχή αυξημένης ζήτησης, βλέπει το εισόδημά του να ανεβαίνει. Όποιος δεν έχει, πληρώνει την άνοδο ως καθαρή απώλεια αγοραστικής δύναμης.

---

Αυξήσεις μισθών: γιατί το «ονομαστικό» δεν αρκεί όταν το «πραγματικό» πιέζεται

Η κυβέρνηση απαντά ότι αυξάνει εισοδήματα, και ειδικά τον κατώτατο μισθό, ως ανάχωμα στην ακρίβεια. Πρόκειται για πραγματική πολιτική επιλογή με πραγματικό αποτέλεσμα, κυρίως για όσους βρίσκονται κοντά στον κατώτατο.

Ενδεικτικά, τον Μάρτιο του 2024 ανακοινώθηκε αύξηση του κατώτατου μισθού στα 830 ευρώ (μεικτά). (https://www.reuters.com/markets/europe/greece-raise-monthly-minimum-wage-by-64-830-euros-2024-03-29/)

Το πρόβλημα είναι ότι ο πολίτης δεν ζει με τα «μεικτά». Ζει με τα καθαρά, και ζει μέσα σε ένα περιβάλλον όπου:

• το ενοίκιο μπορεί να ανεβαίνει με ρυθμούς που τρώνε μεγάλο μέρος οποιασδήποτε αύξησης,
• και το καλάθι τροφίμων έχει ήδη «κλειδώσει» ψηλά.

Άρα, ακόμη κι αν οι αυξήσεις βοηθούν, δεν αρκούν για να εξαφανίσουν την εμπειρία της πίεσης, ειδικά για ενοικιαστές και οικογένειες με παιδιά.

---

Αγορές vs πραγματική οικονομία: γιατί τα «μακρο» δεν ταΐζουν το σπίτι

Ένα ακόμη κομμάτι της ασυμμετρίας είναι ότι ορισμένοι δείκτες μπορούν να βελτιώνονται χωρίς να βελτιώνεται η καθημερινή ευημερία.

Η Eurostat δείχνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται περίπου 30% κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ σε ΑΕΠ ανά κάτοικο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS). (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250327-2) Αυτό είναι σημαντικό διότι η PPS προσπαθεί να «διορθώσει» για το κόστος ζωής. Αν είσαι 30% κάτω σε αυτόν τον δείκτη, μιλάμε για χώρα που ξεκινά με χαμηλότερη βάση.

Και όταν ξεκινάς χαμηλότερα, κάθε σοκ τιμών σε τρόφιμα και στέγη γίνεται δυσανάλογο.

Εδώ κουμπώνει και το μεγάλο ελληνικό δίπολο: τουρισμός και ναυτιλία μπορούν να φέρνουν εισόδημα στη χώρα, αλλά το ερώτημα είναι πώς μοιράζεται αυτό το εισόδημα. Αν το εισόδημα συγκεντρώνεται σε ορισμένους κλάδους και περιουσιακά στοιχεία, ενώ οι μισθοί κινούνται πιο αργά, τότε έχεις ανάπτυξη «στα χαρτιά» και πίεση «στο σπίτι».

---

Το ευρώ και οι διεθνείς τιμές: γιατί η ισοτιμία μπαίνει στην κουζίνα

Η Ελλάδα πληρώνει ενέργεια και πολλές πρώτες ύλες με όρους διεθνών τιμών. Οι διεθνείς τιμές ενέργειας τιμολογούνται συχνά σε δολάρια. Άρα, το ευρώ δεν είναι απλώς νόμισμα «ταυτότητας». Είναι και μηχανισμός εισαγόμενης ακρίβειας ή εισαγόμενης ανακούφισης.

Όταν το ευρώ είναι πιο αδύναμο απέναντι στο δολάριο, οι εισαγωγές ενέργειας γίνονται ακριβότερες. Όταν είναι ισχυρότερο, βοηθά. Η Ελλάδα, ως καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, είναι πιο εκτεθειμένη σε αυτό το κανάλι από άλλες οικονομίες.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ο Έλληνας καταναλωτής μπορεί να νιώθει ακρίβεια ακόμη κι όταν «εσωτερικά» δεν έχει αλλάξει κάτι δραματικά, επειδή αλλάζει το διεθνές περιβάλλον.

---

Follow the money: ποιος ωφελείται, ποιος πληρώνει

Αν θέλουμε να καταλάβουμε την ιστορία χωρίς συνθήματα, πρέπει να κάνουμε την πιο πεζή ερώτηση: πού πήγε το χρήμα;

Οι χαμένοι (σχεδόν πάντα οι ίδιοι)

1. Ενοικιαστές, ειδικά στις πόλεις και σε περιοχές αυξημένης ζήτησης. Όταν το κόστος στέγασης τρώει 35% του διαθέσιμου εισοδήματος, η αύξηση μισθού μεταφράζεται συχνά σε «απλώς δεν χειροτέρεψε τόσο». (https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/housing-2024)
2. Χαμηλόμισθοι και οικογένειες με παιδιά, γιατί δαπανούν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους σε τρόφιμα, ενέργεια και ενοίκιο. Η ακρίβεια σε αυτά είναι «αντίστροφα προοδευτική»: χτυπά πιο δυνατά τον αδύναμο.
3. Μικρές επιχειρήσεις χωρίς δύναμη τιμολόγησης, που αγοράζουν ακριβότερες πρώτες ύλες και ενέργεια, αλλά δεν μπορούν πάντα να περάσουν την αύξηση στον πελάτη χωρίς να χάσουν ζήτηση.

Οι κερδισμένοι (συνήθως χωρίς να «φαίνονται»)

1. Ιδιοκτήτες ακινήτων σε αγορές όπου η ζήτηση ανεβάζει τα ενοίκια. Η ακρίβεια στη στέγη είναι μεταφορά εισοδήματος από τον ενοικιαστή προς τον ιδιοκτήτη.
2. Το κράτος σε ονομαστικούς όρους, όταν οι τιμές ανεβαίνουν και ο ΦΠΑ (ως ποσοστό) αποδίδει περισσότερα ευρώ ανά συναλλαγή. Αυτό δεν σημαίνει ότι «πλουτίζει» καθαρά, γιατί συχνά χρειάζεται να επιστρέψει μέρος της πίεσης με επιδόματα/μέτρα. Αλλά ο μηχανισμός υπάρχει.
3. Επιχειρήσεις με ισχύ στην αγορά (όπου υπάρχει περιορισμένος ανταγωνισμός). Εκεί εμφανίζεται το φαινόμενο που στη δημόσια συζήτηση περιγράφεται ως «ακρίβεια περιθωρίων»: όταν οι αυξήσεις δεν είναι μόνο μετακύλιση κόστους, αλλά και διατήρηση υψηλών τιμών ακόμη και όταν το κόστος αποκλιμακώνεται.

Δεν χρειάζεται να υποθέσουμε «κακές προθέσεις» για να δούμε το αποτέλεσμα. Αρκεί να δούμε τη διάρθρωση: όταν οι αγορές είναι σφιχτές (λίγη προσφορά κατοικίας, συγκέντρωση σε αλυσίδες), το χρήμα τείνει να μετακινείται προς τον ισχυρό κρίκο.

---

Και τώρα τι; Τα 3 ορόσημα που θα δείξουν αν αλλάζει κάτι

1. Στέγη: αν δεν αυξηθεί η προσφορά κατοικίας (νέα σπίτια, αξιοποίηση αποθέματος, θεσμικές λύσεις κοινωνικής στέγασης), η πίεση θα μείνει, ακόμη κι αν ο πληθωρισμός πέσει. Τα στοιχεία επιβάρυνσης και καθυστερήσεων πληρωμών δείχνουν ότι εδώ βρίσκεται η «βόμβα». (https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/housing-2024)

2. Τρόφιμα: η αποκλιμάκωση δεν θα έρθει μόνο από ελέγχους ή «καλάθια». Θα έρθει από συνδυασμό διεθνών τιμών, ανταγωνισμού και παραγωγικής ανθεκτικότητας. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει πόσο εύκολα ένα εξωτερικό σοκ περνά στο ράφι. (https://www.government.gov.gr/se-ischi-tithete-apo-tetarti-2-noemvriou-to-kalathi-tou-nikokiriou/)

3. Εισόδημα σε πραγματικούς όρους: οι αυξήσεις μισθών είναι αναγκαίες, αλλά η επιτυχία θα κριθεί στο αν οι αυξήσεις ξεπερνούν σταθερά την αύξηση του κόστους στα βασικά. Διαφορετικά, η χώρα μπορεί να έχει «βελτιώσεις» και ταυτόχρονα να παραμένει πρωταθλήτρια στη δυσκολία του μήνα. (https://www.reuters.com/markets/europe/greece-raise-monthly-minimum-wage-by-64-830-euros-2024-03-29/)

Και για να μην ξεχνιόμαστε: η ενεργειακή διάσταση δεν έχει εξαφανιστεί. Το γεγονός ότι η κυβέρνηση χρειάστηκε νέο γύρο επιδοτήσεων ρεύματος τον Δεκέμβριο του 2024 δείχνει ότι το ρίσκο επιστροφής πιέσεων παραμένει. (https://www.reuters.com/world/europe/greece-offers-new-round-power-bill-subsidies-households-2024-12-06/)

---

Το συμπέρασμα, χωρίς ωραιοποίηση

Η ελληνική ακρίβεια δεν είναι μόνο «υψηλές τιμές». Είναι υψηλές τιμές στα λάθος μέρη (φαγητό και στέγη) μέσα σε μια οικονομία που ξεκινά από χαμηλότερη αγοραστική βάση και έχει ήδη σημαντική κοινωνική ευαλωτότητα. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20250327-2)

Γι’ αυτό και η Ελλάδα καταγράφει 66,8% «δυσκολία να τα βγάλει πέρα», έναντι 17,4% στην ΕΕ. (https://www.lifo.gr/now/economy/eurostat-i-ellada-proti-stin-ypokeimeniki-ftoheia-stin-ee) (https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20251028-1) Και γι’ αυτό, ακόμη κι όταν η πολιτική συζήτηση περιστρέφεται γύρω από «αυξήσεις» ή «επιτυχίες», η κοινωνία επιστρέφει στο ίδιο τεστ: πόσο κοστίζει το σούπερ μάρκετ, πόσο κοστίζει το ενοίκιο, πόσο κοστίζει το χριστουγεννιάτικο τραπέζι. (https://www.moneyreview.gr/business-and-finance/economy/196956/inka-eos-kai-20-akrivotero-fetos-to-trapezi-ton-christoygennon/) (https://www.businessdaily.gr/oikonomia/176660_ayxiseis-sto-kostos-toy-hristoygenniatikoy-trapezioy-symfona-me-meleti-esee)

Η ιστορία λέγεται «Ακρίβεια και Ασυμμετρία» γιατί αυτό ακριβώς είναι: μια άνιση μεταφορά βάρους, όπου άλλοι απορροφούν το σοκ και άλλοι το πληρώνουν κάθε μήνα, στο ταμείο και στο ενοίκιο. Και όσο η στέγη παραμένει τόσο μεγάλο ποσοστό του εισοδήματος, η «αισθητή φτώχεια» δεν θα είναι απλώς στατιστικό. Θα είναι κανονικότητα. (https://ec.europa.eu/eurostat/web/interactive-publications/housing-2024)