Ακρίβεια χωρίς ανάπτυξη: Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα κρατά τα επιτόκια στο 2%

Με τα Στενά του Ορμούζ κλειστά τρίτη εβδομάδα και τις ισραηλινές βόμβες στο South Pars να χτυπούν πλέον τις ίδιες τις πηγές ενέργειας (To Brief), η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Αγγλίας επέλεξαν ακινησία: κράτησαν τα επιτόκια στο 2% και 3,75% αντίστοιχα (ECB, BoE). Όχι γιατί δεν βλέπουν τον πληθωρισμό. Αλλά γιατί τα εργαλεία τους δεν φτιάχτηκαν γι' αυτόν.

Τα επιτόκια σχεδιάστηκαν για να ψύχουν υπερθερμασμένη ζήτηση: πολύς κόσμος θέλει να αγοράσει, οι τιμές ανεβαίνουν, αυξάνεις το κόστος δανεισμού για να φρενάρεις. Σήμερα όμως οι τιμές ανεβαίνουν επειδή το πετρέλαιο δεν φτάνει, όχι επειδή αγοράζουμε πολύ. Όπως το παραδέχεται η ίδια η ΕΚΤ: δεν μπορείς να εξορύξεις πετρέλαιο ανεβάζοντας επιτόκια (ECB).

Η μέγγενη είναι απλή. Αν αυξήσουν επιτόκια, τα δάνεια ακριβαίνουν, οι επιχειρήσεις παγώνουν επενδύσεις, η οικονομία μπαίνει σε ύφεση. Αν τα κρατήσουν σταθερά, ο πληθωρισμός συνεχίζει να τρώει μισθούς. Οι ίδιες οι προβλέψεις της ΕΚΤ δείχνουν ότι αυτό ήδη συμβαίνει: ανέβασε τον αναμενόμενο πληθωρισμό για το 2026 στο 2,6% (από 2,1%) και ταυτόχρονα κατέβασε την ανάπτυξη στο 0,9% (ECB). Λιγότερη ανάπτυξη, περισσότερος πληθωρισμός: ο ορισμός του στασιμοπληθωρισμού.

Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα

Ο ελληνικός πληθωρισμός τρέχει ήδη στο 2,7% (ΕΛΣΤΑΤ). Αν το πετρέλαιο παραμείνει πάνω από $100, τα σενάρια του υπουργείου Οικονομικών δείχνουν 4,7%, ενώ η ανάπτυξη πέφτει από 2,4% στο 1,9% (ΥΠΟΙΚ). Ταυτόχρονα, τα ελληνικά spreads (η πριμοδότηση κινδύνου που πληρώνει η Αθήνα για να δανειστεί σε σχέση με τη Γερμανία) διευρύνθηκαν στο 0,83% από 0,59% (Reuters). Ακριβότερος δανεισμός για το δημόσιο που, αργά ή γρήγορα, μετακυλίεται σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Η κυβέρνηση διαθέτει ταμειακά αποθέματα €35-40 δισ. (ΥΠΟΙΚ), αρκετά για μήνες στήριξης. Αν όμως το σοκ παραταθεί, θα αναγκαστεί να διαλέξει ανάμεσα σε δανεισμό με χειρότερους όρους, περικοπή μέτρων, ή αύξηση φόρων. Κανένα από τα τρία δεν βοηθά τον μισθωτό. Και το 26% του πληθυσμού βρίσκεται ήδη σε κίνδυνο φτώχειας (Eurostat), χωρίς κανένα περιθώριο να απορροφήσει την επόμενη αύξηση.