Η Άγκυρα παγώνει το δίκτυο καυσίμων του ΝΑΤΟ των 27 δισ.

Το ακριβότερο κοινό έργο υποδομής στην ιστορία του ΝΑΤΟ έμεινε μετέωρο επειδή ένας σύμμαχος αρνήθηκε να το εγκρίνει. Πρόκειται για την αναβάθμιση και επέκταση του στρατιωτικού δικτύου αγωγών καυσίμων της Συμμαχίας, ένα σύστημα περίπου 10.000 χιλιομέτρων σε 12 χώρες, κόστους γύρω στα 27 δισ. ευρώ (Bloomberg, OSW). Την περασμένη εβδομάδα, σε συνεδρίαση των 32 μονίμων αντιπροσώπων στις Βρυξέλλες, η Τουρκία δεν έδωσε τη συναίνεσή της. Για την Ελλάδα το θέμα δεν είναι τεχνικό. Η Άγκυρα κρατά όμηρη μια κοινή υποδομή άμυνας για να εξασφαλίσει πρώτα δικά της οφέλη, χαράζοντας έναν νέο άξονα εφοδιασμού που μπορεί να την αφήσει απ' έξω.

Για να καταλάβει κανείς το διακύβευμα, χρειάζεται να ξέρει τι είναι αυτό το δίκτυο. Είναι υπόγειο σύστημα αγωγών, αποθηκών και σημείων διανομής καυσίμων για στρατιωτική χρήση, κατάλοιπο του Ψυχρού Πολέμου, με αποθηκευτική ικανότητα άνω των 4 εκατ. κυβικών μέτρων (Energynomics). Το πρόβλημα είναι απλό. Η υποδομή σταματά ουσιαστικά στη δυτική και κεντρική Γερμανία, ενώ η απειλή μετακινήθηκε ανατολικά. Η Πολωνία, οι χώρες της Βαλτικής και η Ρουμανία εξαρτώνται σήμερα από βυτιοφόρα, τρένα και εθνικά αποθέματα, μέσα πιο αργά, πιο ορατά και πιο εύκολα να κοπούν με ένα πυραυλικό πλήγμα (Defence Matters). Ο επικεφαλής του νατοϊκού στρατηγείου υποστήριξης και διοίκησης (Joint Support and Enabling Command), στρατηγός Kai Rohrschneider, έχει περιγράψει τα καύσιμα ως ίσως τη μεγαλύτερη λογιστική πρόκληση της Συμμαχίας. Σε μεγάλη σύγκρουση, η αεροπορία θα απορροφούσε έως και το 85% της κατανάλωσης (SpotMedia). Χωρίς καύσιμα δεν υπάρχει ρυθμός εξόδων αεροσκαφών ούτε αντοχή στις πρώτες ημέρες κρίσης. Η αποτροπή μένει πολιτική δήλωση χωρίς υλικό υπόβαθρο.

Τι ζητάει πραγματικά η Άγκυρα

Η επίσημη τουρκική θέση δεν έχει δημοσιοποιηθεί με non-paper, δηλαδή ανεπίσημο έγγραφο εργασίας. Ό,τι ξέρουμε προέρχεται από διαρροές δύο συμμαχικών διπλωματών (E&E News). Το πιο συγκεκριμένο αίτημα είναι να προηγηθούν στη χρηματοδότηση 21 έργα σε τουρκικό έδαφος (Politico, Berliner Zeitung). Το τουρκικό επιχείρημα, όπως το προβάλλει το κρατικό TRT World, είναι ότι η προτεραιότητα πρέπει να πάει εκεί όπου βρίσκεται η επιχειρησιακή τρύπα, στη Μαύρη Θάλασσα. Η Άγκυρα προτείνει διάδρομο Τουρκία-Βουλγαρία-Ρουμανία που, υποστηρίζει, θα ήταν περίπου πέντε φορές φθηνότερος από εναλλακτικές μέσω Ελλάδας (TRT World). Το επιχείρημα δεν είναι κενό. Ο άξονας συνδέεται με την Κωνστάντζα και τη βάση Mihail Kogălniceanu, τον πυρήνα της συμμαχικής παρουσίας στη δυτική Μαύρη Θάλασσα (Eastern Flank).

Εδώ όμως βρίσκεται η ωμή συναλλαγή. Οι ίδιοι διπλωμάτες λένε ότι η Τουρκία ζητά να μπουν μπροστά δικά της έργα εις βάρος πιο ώριμων σχεδίων άλλων κρατών, τη στιγμή που το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων εκταμιεύεται στην πρώτη πενταετία (Politico). Με άλλα λόγια, η Άγκυρα μεταφράζει ένα εθνικό αίτημα χρηματοδότησης σε θεσμικό επιχείρημα περί «δίκαιης προτεραιοποίησης». Το μοτίβο είναι γνωστό. Η Τουρκία εξαργυρώνει τη γεωγραφία της μέσα σε πολυμερείς δομές για να αποσπάσει διμερή οφέλη, όπως έκανε αξιοποιώντας τη διαπραγμάτευση για τα γερμανικά συστήματα Patriot στο έδαφός της (To Brief). Εδώ το ενέχυρο δεν είναι πυραυλική άμυνα, αλλά το καύσιμο που χρειάζεται η ανατολική πτέρυγα για να πολεμήσει.

Ο κίνδυνος για την Αθήνα

Για την Ελλάδα, το ρεαλιστικό συμπέρασμα απαιτεί ψυχραιμία. Η Σούδα και η Αλεξανδρούπολη δεν χάνουν τον ρόλο τους ως κόμβοι υποδοχής και διακίνησης δυνάμεων. Κανένα στοιχείο δεν το δείχνει. Ο κίνδυνος είναι στενότερος αλλά συγκεκριμένος. Αν ο ειδικός άξονας χερσαίας τροφοδοσίας καυσίμων προς τη Μαύρη Θάλασσα περάσει από τουρκικό έδαφος και μάλιστα με τουρκικούς όρους χρηματοδότησης, τότε η Ελλάδα μένει εκτός ενός κρίσιμου υποσυστήματος, της συνεχούς τροφοδοσίας που κρατά ζωντανές τις επιχειρήσεις (Eastern Flank).

Η καθυστέρηση, σημειώνουν οι σύμμαχοι, εξυπηρετεί αντικειμενικά τη Μόσχα, που θέλει τη νότια πτέρυγα ευάλωτη σε σημεία συμφόρησης (Politico). Η επόμενη ευκαιρία για ξεμπλοκάρισμα τοποθετείται τον Σεπτέμβριο, μετά τη θερινή διακοπή (E&E News). Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι αν θα χτιστεί ένας αγωγός. Είναι ότι η Άγκυρα γράφει τους όρους ενός νέου άξονα Τουρκίας-Βουλγαρίας-Ρουμανίας από τον οποίο η Ελλάδα κινδυνεύει να μείνει έξω, όχι επειδή απορρίφθηκε, αλλά επειδή ένας σύμμαχος κράτησε ολόκληρη τη Συμμαχία όμηρη μέχρι να πληρωθεί πρώτος.