Η Κομισιόν παραπέμπει την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για παραλείψεις στην ασφάλεια εναέριας κυκλοφορίας

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έβγαλε κίτρινη κάρτα στην Αθήνα και προχωρά στο Δικαστήριο της Ε.Ε. για την αργοπορία της χώρας στην εφαρμογή της πλοήγησης βάσει επιδόσεων (PBN) στα αεροδρόμια. Στον πυρήνα της υπόθεσης βρίσκονται 44 «άκρα διαδρόμων» (instrument runway ends) όπου δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί οι απαιτούμενες προσεγγίσεις PBN, παρότι η πρώτη καταληκτική ημερομηνία ήταν ο Δεκέμβριος του 2020. Είχαν προηγηθεί η προειδοποιητική επιστολή (Απρίλιος 2024) και η αιτιολογημένη γνώμη (Δεκέμβριος 2024). Η παραπομπή έγινε στο πακέτο παραβάσεων του Δεκεμβρίου 2025. Το μήνυμα των Βρυξελλών: οι πτήσεις στην Ελλάδα δεν θεωρούνται «μη ασφαλείς», αλλά η μη υιοθέτηση των σύγχρονων διαδικασιών σημαίνει χαμένα οφέλη σε ασφάλεια, χωρητικότητα, καθυστερήσεις και περιβάλλον – και επιπλέον, παραβίαση ευρωπαϊκού δικαίου (https://ieu-monitoring.com/editorial/december-infringements-package-eu-commission-outlines-key-decisions/864861?utm_source=openai) (https://greece.representation.ec.europa.eu/news/desmi-parabaseon-dekembrioy-kyrioteres-apofaseis-2024-2024-12-16_el) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AC%3A2021%3A100%3AFULL&utm_source=openai).

Γιατί τώρα; Το timing δεν είναι τυχαίο. Η Επιτροπή ακολουθεί την τυπική κλιμάκωση: επιστολή-αιτιολογημένη γνώμη-παραπομπή, ειδικά όταν κρίνει ότι η καθυστέρηση δεν είναι απλώς «τεχνική ολιγωρία», αλλά συστημική υστέρηση εφαρμογής ενός οριζόντιου κανονισμού που αφορά την ενιαία πολιτική αεροναυτιλίας της Ε.Ε. και το Single European Sky. Η Αθήνα, παρά τις κινήσεις του 2024–2025 για να «τρέξουν» διαγωνισμοί PBN, δεν έπεισε ότι συμμορφώνεται εγκαίρως. Έτσι η μπάλα περνά στο Λουξεμβούργο (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AC%3A2021%3A100%3AFULL&utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02018R1048-20250410&utm_source=openai) (europa_europa_eu_000011).

Το πλαίσιο: Τι είναι PBN, ποιες ήταν οι προθεσμίες και γιατί μετράει

Η PBN (Performance‑Based Navigation) αλλάζει το παιχνίδι στις διαδικασίες πτήσης: αντί για «δεσίματα» σε παραδοσιακά ραδιοβοηθήματα, οι απογειώσεις/αφίξεις και οι πορείες σχεδιάζονται βάσει επιδόσεων του εξοπλισμού του αεροσκάφους (RNAV/RNP), με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια πλευρικά και – όπου υπάρχει – κατακόρυφα. Το αποτέλεσμα είναι πιο προβλέψιμες τροχιές, λιγότερα «ζιγκ-ζαγκ» στον ουρανό, λιγότερο καύσιμο, μικρότερες καθυστερήσεις και, κρίσιμα, καλύτερη καθοδήγηση σε συνθήκες χαμηλής ορατότητας. Ο EASA και η Επιτροπή μιλούν για σαφή οφέλη σε ασφάλεια, χωρητικότητα, περιβάλλον και οικονομική αποδοτικότητα (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai) (https://www.easa.europa.eu/en/newsroom-and-events/news/easa-publishes-communication-aircraft-operators-pbn-implementation?utm_source=openai).

Ο κανόνας της Ε.Ε. είναι ο Εκτελεστικός Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1048 («PBN IR»), που θέτει σταδιακές προθεσμίες. Το πρώτο μεγάλο ορόσημο ήταν στις 3 Δεκεμβρίου 2020 για συγκεκριμένες κατηγορίες προσεγγίσεων και διαδρομών. Ακολούθησε η 25η Ιανουαρίου 2024 για περαιτέρω απαιτήσεις σε RNP APCH και SID/STAR, ενώ ο «τελικός» ορίζοντας είναι η 6η Ιουνίου 2030, όταν η χρήση PBN καθίσταται ουσιαστικά ο κανόνας για SID/STAR και όλες οι προσβάσεις σε instrument runway ends πρέπει να διαθέτουν PBN επιλογές (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02018R1048-20250410&utm_source=openai). Στην περίπτωση της Ελλάδας, η Επιτροπή καταλογίζει ότι 44 άκρα διαδρόμων παραμένουν χωρίς τις απαιτούμενες δημοσιεύσεις PBN, τέσσερα χρόνια μετά το πρώτο deadline (https://ieu-monitoring.com/editorial/december-infringements-package-eu-commission-outlines-key-decisions/864861?utm_source=openai) (https://greece.representation.ec.europa.eu/news/desmi-parabaseon-dekembrioy-kyrioteres-apofaseis-2024-2024-12-16_el).

Πίσω από τις κλειστές πόρτες: πού κόλλησε το πράγμα

Εδώ ανοίγει η πολιτική ανάγνωση. Ο τυπικός «χάρτης ισχύος» έχει τρία επίπεδα:

• Μαξίμου: καθορίζει την πολιτική ιεράρχηση και, όταν ζορίζει, μετατρέπει το «τεχνικό» σε «πολιτική προτεραιότητα». Με την παραπομπή, το ζόρι ανέβηκε. Η γραμμή επικοινωνίας είναι ότι «οι πτήσεις είναι ασφαλείς» – σωστό αλλά μισό: η Ευρώπη ζητά τη μετάβαση στα σύγχρονα πρότυπα, όχι γιατί «φοβάται» την υφιστάμενη ασφάλεια, αλλά γιατί η μη συμμόρφωση κοστίζει σε αποδοτικότητα και ενοποίηση του δικτύου (https://greece.representation.ec.europa.eu/news/desmi-parabaseon-dekembrioy-kyrioteres-apofaseis-2024-2024-12-16_el).

• Υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών – Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ): εδώ παίζεται η εφαρμογή. Η ΥΠΑ δηλώνει ότι «τρέχει» διαγωνισμούς: ολοκληρώθηκε η φάση υποβολής προσφορών (29/1/2025) για εκπόνηση PBN διαδικασιών σε 31 αεροδρόμια, ενώ τρέχει δεύτερο στάδιο για την Αθήνα και αντίστοιχο έργο για το Ηράκλειο. Είναι πρόοδος, αλλά έρχεται μετά το 2020 – άρα η Επιτροπή δεν πείθεται ότι η συμμόρφωση είναι έγκαιρη, ούτε ότι καλύπτει τα 44 άκρα που λείπουν (https://www.ypa.gr/news/taxeis-ry8moi-sthn-antimetwpish-8ematwn-gia-th-beltiwsh-twn-yphresiwn-enaerias-kykloforias?utm_source=openai) (https://ieu-monitoring.com/editorial/december-infringements-package-eu-commission-outlines-key-decisions/864861?utm_source=openai).

• Πάροχοι/υποδομές: η Ελλάδα έχει ένα μοντέλο όπου η ρυθμιστική αρχή και ο πάροχος αεροναυτιλιακών υπηρεσιών είναι ιστορικά κοντά. Αυτό βοηθά στον συντονισμό, αλλά δυσκολεύει όταν λείπουν πόροι/προσωπικό ή όταν οι διαγωνισμοί κολλούν. Παράλληλα, οι ιδιώτες διαχειριστές αεροδρομίων (όπως οι παραχωρησιούχοι περιφερειακών αεροδρομίων) πρέπει να «κουμπώσουν» στα χρονοδιαγράμματα της ΥΠΑ – κάθε καθυστέρηση σε έναν κρίκο φρενάρει όλο το σύστημα (https://www.ypa.gr/news/ypa?utm_source=openai).

Με λίγα λόγια, δεν είναι ένα «κουμπί» που πατάς. Θέλει σχεδιασμό διαδικασιών, έλεγχο ασφαλείας, flight validation, δημοσίευση στο AIP, εκπαίδευση ελεγκτών/πληρωμάτων, και – όπου απαιτείται – αναβαθμίσεις εργαλείων ελέγχου (DPS, ραντάρ, ADS‑B). Η Ελλάδα τρέχει ένα ευρύτερο πακέτο εκσυγχρονισμού εναέριας κυκλοφορίας, αλλά ο ρυθμός μέχρι σήμερα δεν έπιασε τις ευρωπαϊκές προθεσμίες (https://www.ypa.gr/news/ypa?utm_source=openai) (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai).

Θεσμικοί περιορισμοί: το γράμμα του δικαίου της Ε.Ε.

Η διαδικασία επί παραβάσει έχει τρία στάδια: προειδοποιητική επιστολή, αιτιολογημένη γνώμη και – αν δεν υπάρξει συμμόρφωση – παραπομπή στο Δικαστήριο της Ε.Ε. (άρθρο 258 ΣΛΕΕ). Αν το Δικαστήριο διαπιστώσει παράβαση και το κράτος μέλος εξακολουθεί να μην συμμορφώνεται, ακολουθεί δεύτερη κίνηση υπό το άρθρο 260 ΣΛΕΕ με χρηματικές κυρώσεις – εφάπαξ και/ή ημερήσιες (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AC%3A2021%3A100%3AFULL&utm_source=openai). Η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει μεθοδολογία υπολογισμού: για την Ελλάδα, το ελάχιστο «lump‑sum» είναι περίπου 1,148 εκατ. ευρώ, ενώ οι ημερήσιες ποινές κλιμακώνονται ανά σοβαρότητα/διάρκεια, με παραμέτρους που μπορεί να φτάνουν σε δεκάδες χιλιάδες ευρώ την ημέρα. Αυτό δεν είναι πρόβλεψη «πρόστιμου αύριο το πρωί» – είναι ο μοχλός πίεσης που ενεργοποιείται αν συνεχιστεί η μη συμμόρφωση μετά από καταδικαστική απόφαση (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A52023XC0104%2801%29).

Σε πολιτική μετάφραση: «ή τρέχετε τώρα ή θα πληρώνετε μέχρι να τρέξετε». Το αφήγημα των Βρυξελλών δεν είναι «πανικός», είναι «εφαρμόστε αυτό που όλοι οι υπόλοιποι εφαρμόζουν ήδη» – και μάλιστα με ορατά οφέλη (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-10-2025-004063_EN.html) (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai).

Δικαιοσύνη & θεσμοί: το timing και η ισορροπία πίεσης

Το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν εμπλέκεται άμεσα – το παιχνίδι είναι στο Λουξεμβούργο. Όμως το πολιτικό timing ενός παραπεμπτικού δελτίου γύρω από τις γιορτές δεν είναι τυχαίο: τα πακέτα παραβάσεων βγαίνουν σε κύκλους και στέλνουν σήμα αξιοπιστίας. Για την κυβέρνηση, κάθε «παραπομπή» γράφει στο κοντέρ θεσμικού κόστους. Η τυπική γραμμή «η ασφάλεια δεν διακυβεύεται» δικαίως αποφεύγει πανικό, αλλά δεν απαντά στην ουσία: η χώρα μένει πίσω σε ένα θεμέλιο του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού. Η ηγεσία της ΥΠΑ, που βρίσκεται στο στόχαστρο για την εκτέλεση των έργων, θα πιεστεί για μετρήσιμα παραδοτέα εντός του 2026 (https://ieu-monitoring.com/editorial/december-infringements-package-eu-commission-outlines-key-decisions/864861?utm_source=openai) (https://greece.representation.ec.europa.eu/news/desmi-parabaseon-dekembrioy-kyrioteres-apofaseis-2024-2024-12-16_el).

ΜΜΕ & επικοινωνία: ποιος ελέγχει το αφήγημα

Το θέμα είναι «τεχνικό», άρα εύκολα θάβεται. Μερικά μέσα θα το περάσουν στα ψιλά ως «οι Βρυξέλλες ξανά στέλνουν». Ωστόσο, κάθε είδηση για πιθανές ποινές ενεργοποιεί αντανακλαστικά – κανείς δεν θέλει να πληρώνει πρόστιμα. Αναμένεται λοιπόν διπλό αφήγημα: από κυβέρνηση/ΥΠΑ καθησυχασμός και επίκληση «έργα σε εξέλιξη», από αντιπολίτευση καταγγελία «καθυστερήσεων και ανικανότητας». Στην πράξη, κλειδί είναι οι επίσημες δημοσιεύσεις στο AIP (και όχι τα δελτία Τύπου). Αν δεν βλέπουμε τα PBN procedures να εμφανίζονται στις AIP τροποποιήσεις (AIRAC), τότε πρόκειται για επικοινωνιακή διαχείριση, όχι για ουσία (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai).

Εξήγηση από το μηδέν: πώς «φαίνεται» η συμμόρφωση

• AIP (Aeronautical Information Publication): το «ευαγγέλιο» των πιλότων/ελεγκτών. Εκεί δημοσιεύονται μόνιμες πληροφορίες για αεροναυτιλία. Οι αλλαγές γίνονται με AIP Amendments, συνήθως σε κύκλους AIRAC 28 ημερών. Τα NOTAM είναι προσωρινές ειδοποιήσεις – δεν υποκαθιστούν μόνιμη δημοσίευση διαδικασιών (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai) (https://ais.caa.gov.tw/eaip/AIP%20AMDT%2001-23_2023_01_12/eAIP/RC-GEN%203.1-en-GB.html?utm_source=openai).

• Πότε θα πούμε ότι «έγινε δουλειά»: όταν για κάθε από τα 44 «άκρα» υπάρχει καταχωρισμένη PBN προσέγγιση στο eAIP (π.χ. RNAV(GNSS)/RNP APCH), με ημερομηνία ισχύος σε AIRAC και όχι μόνο με NOTAM (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai).

Κοινοβουλευτική αριθμητική: πού «μετράνε» οι 151

Αν η κυβέρνηση επιλέξει τη «γρήγορη λωρίδα», χρειάζεται τρία πράγματα που πατάνε στη Βουλή:

1. Εγκρίσεις πιστώσεων για εκπαίδευση/προσλήψεις/συστήματα. Η αυτοδυναμία διευκολύνει, αλλά οι παρατάσεις/συμπληρωματικοί προϋπολογισμοί έχουν πολιτικό κόστος όταν συνδέονται με «έργα που άργησαν» (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-10-2025-004063_EN.html).

2. Θεσμικές τομές στον διαχωρισμό ρυθμιστή/παρόχου, αν επιλεγούν. Αυτό μπορεί να ξυπνήσει ενστάσεις από συνδικάτα και «κομματικό σωλήνα» διορισμών.

3. Fast‑track συμβάσεις; Ό,τι πάει να παρακάμψει διαδικασίες, φέρνει αντίδραση. Άρα η πλειοψηφία πρέπει να ισορροπήσει: ταχύτητα χωρίς σκιά αδιαφάνειας.

Με λίγα λόγια, 158 έδρες δεν είναι λευκή επιταγή – ειδικά όταν ανοίγουν μεγάλα κονδύλια και ευαίσθητες προμήθειες.

Πελατειακό σύστημα & διαγωνισμοί: follow the money

Το κράτος ως λάφυρο; Εδώ θέλει ψυχρό μάτι. Τα έργα PBN/εκσυγχρονισμού αεροναυτιλίας φέρνουν συμβάσεις σε:

• Σχεδιασμό/δημοσίευση διαδικασιών (procedure design, flight validation).
• Αναβαθμίσεις συστημάτων ελέγχου (DPS), ραντάρ/επιτήρηση (Mode‑S, ADS‑B), λογισμικά υποστήριξης.
• Εκπαίδευση ελεγκτών/χειριστών.

Το θεσμικό εργαλείο διαφάνειας είναι το ΕΣΗΔΗΣ – το εθνικό ηλεκτρονικό σύστημα δημοσίων συμβάσεων – μαζί με τη «Διαύγεια». Εκεί πρέπει να αναζητηθούν κάθε προκήρυξη, κατακύρωση, ενστάσεις και τροποποιήσεις. Η αξιόπιστη παρακολούθηση απαιτεί επίσης έλεγχο των πραγματικών δικαιούχων (UBO) των αναδόχων στο ΓΕΜΗ, ώστε να αποφευχθούν «γνωστές» κυκλικές αναθέσεις μέσω θυγατρικών. Χωρίς αυτά, το πεδίο μένει ανοιχτό σε καχυποψία για πελατειακά δίκτυα (https://www.promitheies.gr/dv/38aa501f-e6a4-43ac-a4f3-46895ad901af?utm_source=openai).

Εδώ το πολιτικό ρίσκο είναι διπλό: αν καθυστερούν οι διαγωνισμοί, κατηγορείσαι για «αδράνεια». Αν τρέξουν πολύ γρήγορα και χωρίς επαρκή λογοδοσία, κατηγορείσαι για «βολέματα». Η χρυσή τομή είναι να δημοσιεύονται πλήρη τεύχη και αναλυτικές αποφάσεις στη Διαύγεια, με σαφές αποτύπωμα UBO (https://www.promitheies.gr/dv/38aa501f-e6a4-43ac-a4f3-46895ad901af?utm_source=openai) (https://govwatch.gr/en/finds/parapompi-tis-elladas-sto-dee-logo-mi-symmorfosis-me-ton-kanonismo-ek-29-2009-paravasi-infr-2020-2050/?utm_source=openai).

Ιστορικά μοτίβα: deja vu στον ουρανό

Δεν είναι πρώτη φορά που η Ελλάδα «τρέχει πίσω από το τρένο» των ευρωπαϊκών απαιτήσεων στον εναέριο χώρο. Καθυστερήσεις στο data‑link, στην αναγνώριση αεροσκαφών, σε κομμάτια του Single European Sky έχουν γράψει παρόμοια ιστορία: υστέρηση, προειδοποιήσεις, εξηγήσεις, και στο τέλος πίεση μέσω Δικαστηρίου/προστίμων. Το μοτίβο δείχνει διοικητική αδράνεια και πολυπλοκότητα στις προμήθειες – και μας διδάσκει ότι χωρίς ισχυρό πολιτικό σήμα, τα έργα «σέρνονται» μέχρι να πονέσει η τσέπη (https://govwatch.gr/en/finds/parapompi-tis-elladas-sto-dee-logo-mi-symmorfosis-me-ton-kanonismo-ek-29-2009-paravasi-infr-2020-2050/?utm_source=openai) (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-10-2025-004063_EN.html).

Κοινωνικές συμμαχίες: ποιος βγαίνει στον δρόμο, ποιος όχι

Δεν θα δούμε αεροδρόμια να κλείνουν για το PBN. Αλλά:

• Οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας έχουν λόγο: ζητούν επαρκή εκπαίδευση, προσωπικό και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα. Αν επιχειρηθεί «fast‑track χωρίς κάλυψη», θα αντιδράσουν – και τότε οι καθυστερήσεις μπορούν πράγματι να αυξηθούν.

• Οι αεροπορικές και τα αεροδρόμια θέλουν προβλεψιμότητα. Λιγότερες εκτροπές σε νησιωτικούς προορισμούς και καλύτερες αφίξεις/αναχωρήσεις σημαίνουν λιγότερο κόστος και ευχαριστημένους πελάτες – ειδικά για τουρισμό.

• Οι πολίτες/επιβάτες δεν θα κάνουν πορεία, αλλά θα «ψηφίσουν» με την υπομονή τους: καλοκαίρια με ουρές και καθυστερήσεις δεν συγχωρούνται εύκολα.

Οικονομικά συμφέροντα: ποιος πληρώνει, ποιος κερδίζει

• Ποιος πληρώνει: ο λογαριασμός έχει τρία ράφια. Το Δημόσιο/ΥΠΑ για έργα υποδομής και εκπαίδευση· ο πάροχος αεροναυτιλιακών υπηρεσιών (μέσω τελών χρήσης) για λειτουργικές αναβαθμίσεις· και οι αεροπορικές (μέσω εξοπλισμού στόλου, αν και οι περισσότεροι έχουν ήδη PBN‑capable avionics). Στο τέλος, μέρος του κόστους μετακυλίεται στα ναύλα μέσω των user charges (https://www.eumonitor.eu/9353000/1/j9vvik7m1c3gyxp/vjzpbd0h8ars?utm_source=openai) (https://www.ypa.gr/news/ypa?utm_source=openai) (https://www.easa.europa.eu/en/newsroom-and-events/news/easa-publishes-faqs-pbn-airspace-usage-requirements?utm_source=openai).

• Ποιος κερδίζει: οι επιβάτες (λιγότερες καθυστερήσεις/εκτροπές), οι αεροπορικές (λιγότερο καύσιμο/κόστος), ο τουρισμός (αξιοπιστία δρομολογίων), το περιβάλλον (μειωμένα καύσιμα/CO2). Και βέβαια, όσοι αναλάβουν τις συμβάσεις – εξ ου και η ανάγκη διαφάνειας (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai) (https://canso.org/one-year-of-point-merge-system-delays-in-lisbon-tma-down-by-over-30-per-cent/?utm_source=openai).

• Πρόστιμα vs επενδύσεις: σύμφωνα με τη μεθοδολογία της Επιτροπής, τα ελάχιστα ποσά είναι συγκεκριμένα και οι ημερήσιες ποινές μπορούν να «γράφουν» εκατομμύρια ανά έτος, αν υπάρξει καταδικαστική απόφαση και επιμείνει η μη συμμόρφωση. Με απλά λόγια: είναι προτιμότερο να επενδύσεις σε διαδικασίες, εκπαίδευση και λογισμικά, παρά να «αιμορραγείς» με ποινές χωρίς να παίρνεις λειτουργικό όφελος (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A52023XC0104%2801%29) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AC%3A2021%3A100%3AFULL&utm_source=openai).

Δυναμική εξουσίας: ποιος κερδίζει πολιτικά

• Η κυβέρνηση: αν τρέξει γρήγορα και με διαφάνεια, μπορεί να το γυρίσει σε «ιστορία εκσυγχρονισμού» και να δείξει ότι κλείνει εκκρεμότητες που χρόνιζαν από το 2020. Θέλει όμως παραδοτέα: AIP AMDT με νέες PBN προσεγγίσεις και ορατή μείωση καθυστερήσεων το καλοκαίρι. Αλλιώς, μετράει πολιτικό κόστος ως «κυβέρνηση που τρέχει πίσω από τις Βρυξέλλες» (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai) (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai).

• Η αντιπολίτευση: έχει εύκολο αφήγημα («φάουλ στην ασφάλεια/αδράνεια από το 2020») και πεδίο να ζητήσει Εξεταστική για προμήθειες, αν αναδυθούν σκιές. Όμως κινδυνεύει να φανεί ότι «κάνει αντιπολίτευση σε τεχνικές αναβαθμίσεις» αν τραβήξει πολύ το σχοινί.

• Η ΥΠΑ/τεχνοκρατική ιεραρχία: κερδίζει πόντους αν παραδώσει. Αν όχι, θα δεχθεί πίεση για αλλαγές προσώπων. Η δημόσια διοίκηση κρίθηκε ιστορικά για αδράνεια σε τέτοια έργα – τώρα μετριέται με AIRAC ημερομηνίες, όχι με δηλώσεις (https://www.ypa.gr/news/taxeis-ry8moi-sthn-antimetwpish-8ematwn-gia-th-beltiwsh-twn-yphresiwn-enaerias-kykloforias?utm_source=openai) (https://govwatch.gr/en/finds/parapompi-tis-elladas-sto-dee-logo-mi-symmorfosis-me-ton-kanonismo-ek-29-2009-paravasi-infr-2020-2050/?utm_source=openai).

• Οι προμηθευτές: κερδίζουν δουλειές. Γι’ αυτό και χρειάζεται ενισχυμένη εποπτεία στις αναθέσεις – για να μη φανεί ότι «η πίεση των Βρυξελλών» γίνεται όχημα για πρόχειρες επιλογές (https://www.promitheies.gr/dv/38aa501f-e6a4-43ac-a4f3-46895ad901af?utm_source=openai).

Το διακύβευμα για τον πολίτη: ασφάλεια, καθυστερήσεις, πορτοφόλι

Τι αλλάζει για τον επιβάτη; Τα PBN procedures επιτρέπουν περισσότερες «σταθερές» προσεγγίσεις με κατακόρυφη καθοδήγηση (όπου εφαρμόζεται), πράγμα που μειώνει τις εκτροπές/ακυρώσεις όταν ο καιρός «γυρίζει», ειδικά στα νησιά. Μελέτες και ευρωπαϊκά παραδείγματα (π.χ. το point‑merge στη Λισαβόνα, δοκιμές στο Παρίσι) δείχνουν ουσιαστικές μειώσεις καθυστερήσεων και καυσίμου μετά την εφαρμογή PBN+βελτιστοποίησης ροών. Αντιστοίχως, μικρότερες ουρές και πιο προβλέψιμα slots, άρα λιγότερο «νταλαβέρι» σε αποζημιώσεις και ξενοδοχεία όταν χαλάει ο καιρός (https://canso.org/one-year-of-point-merge-system-delays-in-lisbon-tma-down-by-over-30-per-cent/?utm_source=openai) (https://sesarju.paddlecms.net/awards2021?utm_source=openai) (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai).

Οικονομικά, αν οι αναβαθμίσεις γίνουν με σχέδιο, το όφελος από λιγότερες καθυστερήσεις/εκτροπές μπορεί να αποσβέσει γρήγορα τη δαπάνη. Αντιθέτως, τα πρόστιμα είναι «νεκρό» κόστος: πληρώνεις και δεν βελτιώνεις τίποτα. Και αν οι αναβαθμίσεις καθυστερήσουν, το καλοκαιρινό «μποτιλιάρισμα» στον ουρανό μεταφράζεται σε ταλαιπωρία και, ναι, ακριβότερα εισιτήρια λόγω αυξημένων λειτουργικών των εταιρειών (https://www.eumonitor.eu/9353000/1/j9vvik7m1c3gyxp/vjzpbd0h8ars?utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A52023XC0104%2801%29).

Steel‑manning: τα επιχειρήματα όλων

• Της κυβέρνησης/ΥΠΑ: «Οι πτήσεις είναι ασφαλείς. Τρέχουμε ήδη διαγωνισμούς και έργα. Η PBN θα εφαρμοστεί σταδιακά με προτεραιότητα στα μεγάλα/νησιωτικά αεροδρόμια» (https://www.ypa.gr/news/taxeis-ry8moi-sthn-antimetwpish-8ematwn-gia-th-beltiwsh-twn-yphresiwn-enaerias-kykloforias?utm_source=openai) (https://www.ypa.gr/news/ypa?utm_source=openai).

• Των Βρυξελλών/EASA: «Το PBN φέρνει μετρήσιμα οφέλη και είναι ενιαίος κανόνας για όλους. Οι προθεσμίες έχουν παρέλθει, η εφαρμογή είναι κλειδί για ασφάλεια, χωρητικότητα, περιβάλλον και αποδοτικότητα» (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02018R1048-20250410&utm_source=openai).

• Των ελεγκτών/κλάδου: «Χωρίς προσωπικό, εκπαίδευση και ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα, τα χαρτιά δεν φέρνουν λειτουργική βελτίωση. Θέλουμε εργαλεία που δουλεύουν, όχι μόνο κανονιστική συμμόρφωση» (https://www.ypa.gr/news/ypa?utm_source=openai).

• Της αντιπολίτευσης: «Αργήσατε από το 2020 και τώρα θα μας έρθουν πρόστιμα. Τρέξτε με διαφάνεια, αλλιώς θα μιλάμε και για πελατειακές αναθέσεις» (https://www.promitheies.gr/dv/38aa501f-e6a4-43ac-a4f3-46895ad901af?utm_source=openai) (https://govwatch.gr/en/finds/parapompi-tis-elladas-sto-dee-logo-mi-symmorfosis-me-ton-kanonismo-ek-29-2009-paravasi-infr-2020-2050/?utm_source=openai).

Όλα έχουν μια βάση. Η αλήθεια βρίσκεται στην εφαρμογή που θα φανεί στο AIP και στα στατιστικά καθυστερήσεων, όχι στις δηλώσεις (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai) (https://canso.org/one-year-of-point-merge-system-delays-in-lisbon-tma-down-by-over-30-per-cent/?utm_source=openai).

Πώς μετράμε πρόοδο – πρακτικό manual

• Ζητήστε από την ΥΠΑ και την Επιτροπή τον επίσημο κατάλογο των «44 άκρων» (case‑file INFR(2024)2014). Ελέγξτε, ανά αεροδρόμιο/άκρο, αν έχει δημοσιευθεί RNAV(GNSS)/RNP APCH στο eAIP και πότε (AIRAC ημερομηνία). Ό,τι είναι μόνο σε NOTAM, δεν μετρά ως μόνιμο (https://ieu-monitoring.com/editorial/december-infringements-package-eu-commission-outlines-key-decisions/864861?utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai).

• Διασταυρώστε κάθε νέα δημοσίευση με τις προκηρύξεις/συμβάσεις στο ΕΣΗΔΗΣ για να δείτε ποιος ανέλαβε τι και με πόσα. Ελέγξτε UBO στο ΓΕΜΗ (https://www.promitheies.gr/dv/38aa501f-e6a4-43ac-a4f3-46895ad901af?utm_source=openai).

• Συλλέξτε δείκτες πριν/μετά: λεπτά καθυστέρησης (Eurocontrol CODA), εκτροπές, ακυρώσεις, ειδικά σε νησιωτικά αεροδρόμια. Αν οι δείκτες πέφτουν, κάτι γίνεται σωστά (https://canso.org/one-year-of-point-merge-system-delays-in-lisbon-tma-down-by-over-30-per-cent/?utm_source=openai).

Ποιο είναι το πολιτικό δίλημμα

Ο πρωθυπουργός και το Μαξίμου έχουν να διαλέξουν μεταξύ δύο «κόστους»: το δημοσιονομικό κόστος επίσπευσης (προσλήψεις, εκπαίδευση, αναβαθμίσεις) και το θεσμικό/οικονομικό κόστος παρατεταμένης μη συμμόρφωσης (κίνδυνος κυρώσεων και απώλεια αξιοπιστίας). Η αριθμητική της Βουλής δείχνει ότι το πρώτο είναι διαχειρίσιμο – αν συνοδευτεί από πειστική διαφάνεια – ενώ το δεύτερο είναι βέβαιο ότι θα πονέσει αν φτάσουμε σε απόφαση του ΔΕΕ και ενεργοποιηθεί το άρθρο 260 (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AC%3A2021%3A100%3AFULL&utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A52023XC0104%2801%29).

Η αντιπολίτευση, από την άλλη, κερδίζει σημειολογικά όσο η υπόθεση μένει «ανοικτή πληγή». Αν όμως η κυβέρνηση παραδώσει έως το καλοκαίρι απτά αποτελέσματα (π.χ. PBN για τα νησιά πρώτης γραμμής και μείωση καθυστερήσεων), το όφελος γυρίζει σε εκείνη. Το παιχνίδι θα παιχτεί στους AIRAC κύκλους, όχι στα πάνελ.

Τι ακολουθεί: οδικός χάρτης ρεαλισμού

• Νομικά: η παραπομπή θα πάρει δικάσιμο. Αν υπάρξει καταδικαστική απόφαση, ο χρόνος μέχρι τη συμμόρφωση γίνεται μετρητής ενδεχόμενων κυρώσεων (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AC%3A2021%3A100%3AFULL&utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A52023XC0104%2801%29).

• Τεχνικά: η ΥΠΑ οφείλει να δημοσιεύει ανά AIRAC κύκλο νέες PBN προσεγγίσεις για τα άκρα της λίστας. Προτεραιότητα στα νησιωτικά και high‑traffic αεροδρόμια. Κάθε μήνας χωρίς AIP AMDT είναι χαμένη ευκαιρία (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai) (https://www.ypa.gr/news/taxeis-ry8moi-sthn-antimetwpish-8ematwn-gia-th-beltiwsh-twn-yphresiwn-enaerias-kykloforias?utm_source=openai).

• Διοικητικά: ολοκλήρωση αξιολόγησης προσφορών για τα 31 αεροδρόμια, σύναψη συμβάσεων με σαφή χρονοδιαγράμματα και ορόσημα. Ενίσχυση εκπαίδευσης ελεγκτών/σχεδιαστών διαδικασιών. Δημοσιοποίηση όλων στο ΕΣΗΔΗΣ/Διαύγεια (https://www.ypa.gr/news/taxeis-ry8moi-sthn-antimetwpish-8ematwn-gia-th-beltiwsh-twn-yphresiwn-enaerias-kykloforias?utm_source=openai) (https://www.promitheies.gr/dv/38aa501f-e6a4-43ac-a4f3-46895ad901af?utm_source=openai).

• Στρατηγικά: στοχευμένες επενδύσεις εκεί που «πονάνε» οι καθυστερήσεις. Το παράδειγμα της Λισαβόνας με point‑merge δείχνει ότι η σωστή σχεδίαση/ακολουθίες μειώνουν αισθητά τα delays. Δεν χρειάζεται «χρυσό» σύστημα παντού, αλλά σωστός σχεδιασμός όπου έχει τη μεγαλύτερη απόδοση (https://canso.org/one-year-of-point-merge-system-delays-in-lisbon-tma-down-by-over-30-per-cent/?utm_source=openai) (https://sesarju.paddlecms.net/awards2021?utm_source=openai).

Επίλογος: ρεαλισμός χωρίς PR

Αν το δούμε καθαρά: η υπόθεση «PBN» δεν είναι ούτε «τρομοκρατία» ούτε «χαρτί για τα μάτια». Είναι ο καθρέφτης του πώς λειτουργεί – ή δεν λειτουργεί – το διοικητικό μας κράτος σε ευρωπαϊκές υποχρεώσεις. Οι Βρυξέλλες δεν μας «τιμωρούν», μας λένε «συμμορφωθείτε όπως όλοι». Κι επειδή η πολιτική είναι διαχείριση ισχύος, οι αποφάσεις θα κριθούν από το αν το Μαξίμου θα βάλει πλάτη ώστε οι τεχνικές υπηρεσίες να παραδώσουν – με διαφάνεια και ρυθμό.

Στο τέλος της ημέρας, ο πολίτης δεν θα διαβάσει το άρθρο 258 ΣΛΕΕ. Θα μετρήσει αν το καλοκαίρι του 2026 περίμενε λιγότερο στην ουρά, αν το αεροπλάνο του προσγειώθηκε με το πρώτο, αν δεν πλημμύρισαν τα timelines από «divert». Αν αυτά βελτιωθούν, θα έχει νόημα όλο το «PBN». Αν όχι, τότε έχουμε έναν ακόμη «τίτλο στο ΔΕΕ» χωρίς ουσία – και με τον λογαριασμό να έρχεται, είτε με πρόστιμα είτε με ναύλα. Η μπάλα είναι στην ελληνική πλευρά (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai) (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai) (https://ieu-monitoring.com/editorial/december-infringements-package-eu-commission-outlines-key-decisions/864861?utm_source=openai).

—

Αναφορές-κλειδιά: Κανονισμός (ΕΕ) 2018/1048 και προθεσμίες (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02018R1048-20250410&utm_source=openai)· οφέλη PBN (https://www.easa.europa.eu/en/domains/air-traffic-management/transition-pbn-operations?utm_source=openai) (https://www.easa.europa.eu/en/newsroom-and-events/news/easa-publishes-communication-aircraft-operators-pbn-implementation?utm_source=openai)· διαδικασία επί παραβάσει 258–260 ΣΛΕΕ (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=OJ%3AC%3A2021%3A100%3AFULL&utm_source=openai)· μεθοδολογία κυρώσεων (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A52023XC0104%2801%29)· παραπομπή Δεκ. 2025 (https://ieu-monitoring.com/editorial/december-infringements-package-eu-commission-outlines-key-decisions/864861?utm_source=openai)· δηλώσεις/πλαίσιο Επιτροπής (https://greece.representation.ec.europa.eu/news/desmi-parabaseon-dekembrioy-kyrioteres-apofaseis-2024-2024-12-16_el)· κινήσεις ΥΠΑ (https://www.ypa.gr/news/taxeis-ry8moi-sthn-antimetwpish-8ematwn-gia-th-beltiwsh-twn-yphresiwn-enaerias-kykloforias?utm_source=openai) (https://www.ypa.gr/news/ypa?utm_source=openai)· AIP/NOTAM/AIRAC (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX%3A32020R0469&utm_source=openai) (https://ais.caa.gov.tw/eaip/AIP%20AMDT%2001-23_2023_01_12/eAIP/RC-GEN%203.1-en-GB.html?utm_source=openai)· παραδείγματα μείωσης καθυστερήσεων (https://canso.org/one-year-of-point-merge-system-delays-in-lisbon-tma-down-by-over-30-per-cent/?utm_source=openai) (https://sesarju.paddlecms.net/awards2021?utm_source=openai)· χρηματοδότηση/τέλη χρήσης (https://www.eumonitor.eu/9353000/1/j9vvik7m1c3gyxp/vjzpbd0h8ars?utm_source=openai)· ιστορικά διοικητικά μοτίβα (https://govwatch.gr/en/finds/parapompi-tis-elladas-sto-dee-logo-mi-symmorfosis-me-ton-kanonismo-ek-29-2009-paravasi-infr-2020-2050/?utm_source=openai) (https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-10-2025-004063_EN.html).