Άδειες τσιπ Nvidia για Κίνα στο μικροσκόπιο του Κογκρέσου

Η υπόθεση του Τζένσεν Χουάνγκ, επικεφαλής της Nvidia, περνά από την προσωπική του ζωή στο γραφείο της Ουάσιγκτον που αποφασίζει ποιος στην Κίνα αγοράζει τα πιο περιζήτητα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με το Axios, ο υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ είχε λάβει διαβαθμισμένη προειδοποίηση για τη σχέση του Χουάνγκ με την Άλις Χουάνγκ, επιχειρηματία ύποπτη για κατασκοπεία υπέρ της Κίνας. Η προειδοποίηση κυκλοφόρησε πριν από το ταξίδι του Τραμπ στην Κίνα τον Μάιο, την περίοδο που το υπουργείο ενέκρινε πωλήσεις του τσιπ H200 σε κινεζικούς πελάτες. Το διακύβευμα είναι αν η κυβέρνηση, όταν αποφάσιζε ποιος αποκτά υπολογιστική ισχύ για AI, το έκανε με όλη την πληροφορία που είχε στα χέρια της.

Ο Χουάνγκ έχει παραδεχθεί εξωσυζυγική σχέση με την Άλις Χουάνγκ, πρώην στέλεχος της Megaspeed, πελάτη της Nvidia. Το Πεκίνο απορρίπτει τις κατηγορίες κατασκοπείας, και η Nvidia ανέθεσε εσωτερική έρευνα σε πρώην ομοσπονδιακό εισαγγελέα (Nvidia). Για τις καταγγελίες περί δικτύου διακίνησης τσιπ είχαμε γράψει χθες (To Brief).

Μια προειδοποίηση χωρίς ημερομηνία

Το Axios επικαλείται πολλαπλές ανώνυμες πηγές χωρίς να δημοσιεύει το έγγραφο, και το Reuters δεν μπόρεσε να επαληθεύσει άμεσα το ρεπορτάζ (BusinessWorld). Οι New York Times αναφέρουν ότι τη σύνταξή του επέβλεψε ο Μάρκο Ρούμπιο και ότι κυκλοφόρησε σε ανώτερους αξιωματούχους πριν από το ταξίδι της 13ης έως 15ης Μαΐου. Πότε ακριβώς έφτασε στο γραφείο του Λάτνικ δεν έχει γίνει γνωστό.

Εδώ βρίσκεται το λεπτό σημείο. Το ίδιο το Axios γράφει ότι ορισμένες εγκρίσεις είχαν προηγηθεί της προειδοποίησης, ενώ το υπουργείο δεν σχολίασε. Η Nvidia γνωστοποίησε στην SEC ότι τον Φεβρουάριο έλαβε άδεια για μικρές ποσότητες H200 προς συγκεκριμένους πελάτες στην Κίνα. Στις 14 Μαΐου, ενώ ο Τραμπ βρισκόταν στην Κίνα, το Reuters ανέφερε εγκρίσεις για περίπου δέκα κινεζικές εταιρείες, ανάμεσά τους οι Alibaba, Tencent και ByteDance, με όριο 75.000 τσιπ ανά πελάτη και καμία παράδοση ακόμη. Χωρίς δημόσιες ημερομηνίες ανά άδεια, κανείς δεν μπορεί να πει ποιες δόθηκαν πριν και ποιες μετά.

Ένα εισιτήριο με όνομα

Από τις 15 Ιανουαρίου, νέος κανόνας επιτρέπει να εξετάζονται κατά περίπτωση απευθείας εξαγωγές H200 από τις ΗΠΑ προς εγκεκριμένους πελάτες στην Κίνα (Federal Register). Η άδεια μοιάζει περισσότερο με ονομαστικό αεροπορικό εισιτήριο παρά με ελεύθερη είσοδο: γράφει ποιο φορτίο, ποιος παραλήπτης, για ποια χρήση, και δεν μεταβιβάζεται. Ο παραλήπτης οφείλει να ελέγχει τους δικούς του πελάτες, και ο αιτών να δηλώσει ποιοι θα χρησιμοποιούν τα τσιπ εξ αποστάσεως (BIS). Η άδεια είναι δηλαδή κρίση για πρόσωπα, όχι μόνο για προϊόντα, και εκεί ακριβώς θα όφειλε να βαραίνει μια προειδοποίηση των υπηρεσιών πληροφοριών.

Αν ένα τσιπ πάει πρώτα στη Μαλαισία και μετά στην Κίνα, το δεύτερο ταξίδι είναι νέα πράξη, επανεξαγωγή, που η αρχική άδεια δεν καλύπτει. Αν μείνει σε κέντρο δεδομένων στη Μαλαισία και κινεζική εταιρεία νοικιάζει την ισχύ του μέσω διαδικτύου, δεν μετακινήθηκε τίποτα, αλλά η ταυτότητα του πελάτη εξακολουθεί να μετράει. Σε όλες τις διαδρομές, το ερώτημα «ποιος κρατά το εισιτήριο» καταλήγει στο ίδιο γραφείο.

Η υπόθεση χωρίζεται έτσι σε δύο σκέλη. Το πρώτο είναι αν το υπουργείο ενέκρινε νόμιμες πωλήσεις γνωρίζοντας την προειδοποίηση. Το δεύτερο, εντελώς διαφορετικό, είναι η καταγγελία του The Information για περίπου 240.000 τσιπ, αξίας τουλάχιστον 7,5 δισ. δολαρίων, που φέρεται να έφτασαν στην Κίνα μέσω δικτύου εταιρειών (Reuters). Το Reuters δεν την επαλήθευσε ανεξάρτητα, και σε αυτήν περιλαμβάνονται και H100, για τα οποία δεν υπάρχει καν τέτοια οδός αδειοδότησης. Η Megaspeed υποστηρίζει ότι επιτόπιοι έλεγχοι του υπουργείου, των μαλαισιανών αρχών και της Nvidia δεν βρήκαν παράνομη διακίνηση (CNBC), χωρίς να έχει δημοσιευθεί σχετική έκθεση.

Το ίδιο γραφείο κρατά και δεύτερο κλειδί: τη μαύρη λίστα εταιρειών με τις οποίες οι συναλλαγές περιορίζονται. Κατά τους Financial Times, τα υπουργεία Εξωτερικών, Άμυνας, Ενέργειας και Οικονομικών πίεζαν για ένταξη της Megaspeed, ενώ το Εμπορίου, που κατά τη BIS προεδρεύει της αρμόδιας επιτροπής, καθυστερούσε νέες προσθήκες επί περίπου δύο μήνες. Η εφημερίδα σημειώνει ότι δεν είναι σαφές αν η Megaspeed ήταν ανάμεσα στις εταιρείες που εξετάζονταν, και δεν έχει τεκμηριωθεί ότι ήταν αποδέκτρια των γνωστών αδειών.

Ο Λάτνικ χρωστά απαντήσεις

Οι Δημοκρατικοί Γκρέγκορι Μικς, Γκέιμπ Έιμο και Σίντνεϊ Κάμλαγκερ-Ντόουβ ζήτησαν από τον Λάτνικ να εξηγήσει έως την 1η Δεκεμβρίου τι γνώριζε το υπουργείο, πότε ενημερώθηκε και γιατί συνεχίστηκαν οι εγκρίσεις, καθώς και να σταματήσουν οι εξαγωγές προηγμένων τσιπ AI στην Κίνα (επιστολή βουλευτών). Στα αποσπάσματα που δημοσιοποιήθηκαν δεν κατονομάζονται συγκεκριμένες άδειες. Τρεις Ρεπουμπλικανοί πρόεδροι επιτροπών έχουν ζητήσει από τον Χουάνγκ κλειστή ενημέρωση στις 18 Νοεμβρίου, χωρίς να έχει γίνει δημόσια γνωστό αν δέχθηκε (Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων).

Η εσωτερική έρευνα θα κρίνει τον Χουάνγκ. Η απάντηση που χρωστά το υπουργείο Εμπορίου ως την 1η Δεκεμβρίου θα κρίνει κάτι μεγαλύτερο: αν τα «εισιτήρια» που αποφασίζουν ποιος αποκτά ισχύ για AI κόβονται με όλη την πληροφορία που έχει ήδη στα χέρια της η ίδια η κυβέρνηση.