ΑΑΔΕ: Τώρα ο πολίτης αποδεικνύει την προέλευση των χρημάτων

Ποιος πρέπει να εξηγήσει από πού ήρθε μια κατάθεση στον λογαριασμό σας; Από τον Φεβρουάριο, η ΑΑΔΕ μπορεί να ρωτά για στοιχεία όχι μόνο τις ελληνικές τράπεζες, αλλά και υποκαταστήματα ξένων τραπεζών, ιδρύματα πληρωμών και πάροχους ηλεκτρονικού χρήματος που λειτουργούν στην Ελλάδα. Η αλλαγή ήρθε με την απόφαση Α.1041/2026, που διεύρυνε το σύστημα BANCAPP (ΑΑΔΕ, e-nomothesia). Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν το κράτος «βλέπει» τον λογαριασμό σας. Είναι ποιος σηκώνει το βάρος της εξήγησης.

Πρώτα, ας ξεκαθαρίσουμε τι ΔΕΝ άλλαξε, γιατί εδώ κυκλοφορούν πολλά. Το BANCAPP δεν είναι κάμερα σε πραγματικό χρόνο πάνω από το πορτοφόλι σας. Είναι μηχανισμός που στέλνει αυτοματοποιημένα αιτήματα άρσης τραπεζικού απορρήτου, και ενεργοποιείται όταν έχει ήδη εκδοθεί εντολή ελέγχου για συγκεκριμένο ΑΦΜ μέσω του συστήματος ELENXIS (OT). Αυτό που πρόσθεσε η νέα απόφαση είναι ότι κάθε τέτοιο αίτημα παίρνει πλέον υποχρεωτική απάντηση από όλους τους φορείς, κλείνοντας τις παρακαμπτήριες που πρόσφεραν τα e-wallets και οι ξένες τράπεζες. Το «άμεσο» στέκει εδώ, όχι σε μια διαρκή παρακολούθηση κάθε πληρωμής (To Brief).

Η πραγματική παγίδα: η ανταπόδειξη

Εδώ είναι το σημείο που αξίζει να καταλάβετε καλά. Όταν ανοίξει έλεγχος, μια πίστωση που δεν καλύπτεται από δηλωμένο εισόδημα μπορεί να χαρακτηριστεί «αδικαιολόγητη προσαύξηση περιουσίας», δηλαδή εισόδημα άγνωστης πηγής (e-forologia). Η ΑΑΔΕ δεν αρκεί να πει «είδα λεφτά στον λογαριασμό». Οφείλει να εντοπίσει τη συγκεκριμένη πίστωση και να δείξει, έστω με έμμεσες ενδείξεις, ότι δεν καλύπτεται. Αυτό σημαίνει ότι, στην πράξη, το βάρος αντιστρέφεται: από εκεί και πέρα πρέπει εσείς να αποδείξετε πηγή, διαδρομή, χρόνο και ποσό (BusinessDaily, Grant Thornton).

Νομικά το βάρος δεν αντιστρέφεται από την πρώτη στιγμή. Λειτουργικά, όμως, στο στάδιο της ανταπόδειξης, ναι. Και προσοχή: το επιχείρημα ότι κάποια δικαστική απόφαση έδωσε «λευκή επιταγή» για έλεγχο μικροποσών κάτω των 2.000 ευρώ χωρίς αιτιολόγηση δεν επιβεβαιώνεται από τη νομολογία. Αντίθετα, το ΣτΕ έχει βάλει φρένο στο να ανοίγουν παραγεγραμμένα έτη και απαιτεί η διοίκηση να θεμελιώσει πρώτη την ένδειξη (Capital).

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Η μισθοδοσία, η μεταφορά μεταξύ δικών σας λογαριασμών και τα μικρά οικογενειακά ποσά για καθημερινά έξοδα παραμένουν χαμηλού κινδύνου, εφόσον η προέλευση φαίνεται. Ο κίνδυνος ξεκινά αλλού: στις μεγάλες οικογενειακές μεταφορές που μοιάζουν με αδήλωτη γονική παροχή, στα άτυπα δάνεια συγγενών χωρίς σύμβαση και τραπεζικό ίχνος, στις επιστροφές εξόδων χωρίς παραστατικά, στην πώληση μεταχειρισμένων χωρίς συμφωνητικό (dnews). Η μάχη δεν κρίνεται στο ποσό. Κρίνεται στα χαρτιά.

Περισσότερα δεδομένα, ίδιο μποτιλιάρισμα

Υπάρχει ένα ισχυρό επιχείρημα υπέρ. Η φοροδιαφυγή έχει μετακινηθεί σε πολλαπλές ροές, και αν η εφορία έβλεπε μόνο τις κλασικές τράπεζες, άφηνε ανοιχτές διόδους (in.gr). Το ζήτημα είναι ότι περισσότερα δεδομένα δεν μεταφράζονται αυτόματα σε περισσότερα έσοδα. Στο τέλος του 2025, τα ληξιπρόθεσμα προς την εφορία έφτασαν τα 113,86 δισ. ευρώ, με το πραγματικά εισπράξιμο υπόλοιπο στα 78,83 δισ. και τις εισπράξεις έναντι ληξιπρόθεσμων μόλις στα 6,917 δισ. (tomanifesto, Ta Nea). Το μποτιλιάρισμα δεν είναι ο εντοπισμός. Είναι η είσπραξη.

Συγκριτικά, το ελληνικό εργαλείο είναι πιο παρεμβατικό στο εσωτερικό από τα διεθνή. Το CRS του ΟΟΣΑ και η οδηγία DAC βασίζονται σε περιοδική, διακρατική ανταλλαγή προκαθορισμένων πληροφοριών, όχι σε αναλυτική πρόσβαση σε κάθε προϊόν ενός ΑΦΜ (EUR-Lex).

Κι εδώ είναι η ανοιχτή πληγή. Ο GDPR ζητά σκοπό, αναλογικότητα, λογοδοσία. Χωρίς δημόσια audit logs, ποσοστά εσφαλμένων σημάνσεων και αποτελέσματα ενστάσεων, δεν ξέρουμε αν το σύστημα χτυπά τις μεγάλες υποθέσεις ή τον μικρό που ξέχασε μια απόδειξη.