AADE Ramps Up Property Auctions as Audit Report Reveals Fiscal Weaknesses

Η ΑΑΔΕ, δηλαδή η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων που διαχειρίζεται τη φορολογική διοίκηση της χώρας, ανεβάζει στροφές σε πλειστηριασμούς ακινήτων για μεγαλοοφειλέτες του Δημοσίου. Το timing δεν είναι τυχαίο: η νέα ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τα δημόσια οικονομικά του 2023 αναδεικνύει κενά ποιότητας στα στοιχεία, «σοβαρά λάθη» στην καταγραφή οφειλών της ίδιας της ΑΑΔΕ και αργές απορροφήσεις ευρωπαϊκών κονδυλίων επενδύσεων. Με απλά λόγια, το κράτος εμφανίζει πλεόνασμα στα χαρτιά, αλλά στηρίζεται υπερβολικά σε έσοδα που φούσκωσαν από τον πληθωρισμό και σε έμμεσους φόρους, ενώ οι εσωτερικοί έλεγχοι και οι πληρωμές πραγματικών επενδύσεων υπολείπονται. Παράλληλα, οι ιδιώτες χρωστούν στην ΑΑΔΕ πάνω από 111 δισ. ευρώ, και μόνο ένα μικρό ποσοστό αυτών των οφειλών βρίσκεται σε ρύθμιση, γεγονός που εξηγεί τη στροφή σε πιο επιθετική είσπραξη μέσω πλειστηριασμών έως και το πρώτο τρίμηνο του 2026 (https://www.elsyn.gr/sites/default/files/%CE%93%CE%95%CE%9D.%CE%A3%CE%A5%CE%9D.12%CE%91-%CE%94%CE%99%CE%91%CE%94%CE%97%CE%9B%CE%A9%CE%A3%CE%97%202023%20%28%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%2C%20%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%29.pdf) (https://www.insider.gr/tax-labour/385632/aade-sta-57-dis-eyro-oi-foroi-poy-emeinan-aplirotoi-8mino-toy-2025) (https://www.ekathimerini.com/economy/1281294/realty-auctions-pick-up-pace/).

Πλαίσιο: Πώς φτάσαμε εδώ

Η ΑΑΔΕ ιδρύθηκε το 2016 με στόχο μια πιο ανεξάρτητη και αποτελεσματική φορολογική διοίκηση, μετά την εμπειρία της κρίσης χρέους. Όμως το «βουνό» των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο μεγάλωσε: το 2025 το σύνολο ξεπέρασε τα 111,6 δισ. ευρώ, ενώ ελάχιστο τμήμα βρίσκεται σε ενεργές ρυθμίσεις. Στην κορυφή της πυραμίδας, ένα μικρό κλάσμα οφειλετών κρατά την πλειονότητα του χρέους: περίπου το 1% των οφειλετών συγκεντρώνει κοντά στο 90% του ποσού, και περίπου το 0,2% αντιστοιχεί σε 84 με 85 δισ. ευρώ, σύμφωνα με δημοσιευμένες καταγραφές. Αυτό εξηγεί γιατί η ΑΑΔΕ στοχεύει πλέον τόσο σε «βαριές» υποθέσεις όσο και σε πλειστηριασμούς υψηλής αξίας, από βιομηχανικά ακίνητα μέχρι πολυτελείς κατοικίες σε νησιά (https://www.in.gr/2025/07/01/economy/oikonomikes-eidiseis/aade-oi-megaloofeiletes-tou-dimosiou-apoteloun-1-kai-sygkentronoun-90-ton-liksiprothesmon-ofeilon/?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1281294/realty-auctions-pick-up-pace/).

Ταυτόχρονα, ο γενικός κανόνας προστασίας της πρώτης κατοικίας έχει λήξει από το 2020. Σήμερα υπάρχουν στενά μονοπάτια προστασίας μόνο για «ευάλωτους» οφειλέτες με συγκεκριμένα κριτήρια και επιδότηση ενοικίου μέσω σχήματος τύπου buy-to-rent. Η ευρεία ασπίδα δεν υπάρχει, άρα η πιθανότητα ρευστοποίησης ακινήτου για χρέη προς το Δημόσιο είναι, δυστυχώς, μεγαλύτερη από το παρελθόν (https://www.cnn.gr/oikonomia/story/199849/mexri-tis-30-aprilioy-2020-parateinetai-i-prostasia-tis-protis-katoikias?utm_source=openai).

Τι λέει το Ελεγκτικό Συνέδριο: Ονομαστική βελτίωση, αλλά με ρωγμές

Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον Απολογισμό και Ισολογισμό του 2023 καταγράφει πρωτογενές πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης περίπου 2,1% του ΑΕΠ. «Πρωτογενές» σημαίνει έσοδα μείον δαπάνες χωρίς να συνυπολογίζονται οι τόκοι. Αυτό είναι θετικό. Όμως, όταν μπαίνουμε στη σύνθεση των εσόδων, φαίνεται καθαρά ότι το «κάτι παραπάνω» προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από τον πληθωρισμό. Οι εισπράξεις ΦΠΑ, δηλαδή ο φόρος που πληρώνουμε όλοι όταν καταναλώνουμε, ανέβηκαν έντονα, κάτι που αντανακλά υψηλότερες ονομαστικές τιμές. Το Δικαστήριο το λέει ευθέως: η υπεραπόδοση εσόδων συνδέεται με επίμονο πληθωρισμό και ονομαστική μεγέθυνση, και δεν τεκμηριώνεται ως κυρίως αποτέλεσμα καλύτερης είσπραξης ή καταπολέμησης φοροδιαφυγής (https://www.elsyn.gr/sites/default/files/%CE%93%CE%95%CE%9D.%CE%A3%CE%A5%CE%9D.12%CE%91-%CE%94%CE%99%CE%91%CE%94%CE%97%CE%9B%CE%A9%CE%A3%CE%97%202023%20%28%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%2C%20%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%29.pdf).

Και υπάρχουν πιο ανησυχητικά ευρήματα. Το Ελεγκτικό επισημαίνει:

• Λάθος 10 δισ. ευρώ στην καταγραφή φόρων κεφαλαίου, που φούσκωσε τις βεβαιώσεις και τα «εισπρακτέα» του 2023. Το λάθος διορθώθηκε στην επόμενη χρήση, αλλά το γεγονός από μόνο του δείχνει αδυναμίες εσωτερικού ελέγχου.
• Μία πράξη ΦΠΑ ύψους 3,12 δισ. ευρώ από εταιρεία υπό εκκαθάριση που «δημιουργεί αμφιβολίες» ως προς την ορθότητά της.
• Μόνιμη ασυμφωνία μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων: NEOTAXIS (φορολογικό πληροφοριακό) και ΟΠΣΔΠ ή SAP (λογιστικό Δημοσίου) δεν «μιλάνε» αυτόματα. Ακόμη και μετά διορθώσεις, στις 31 Δεκεμβρίου 2023 παρέμενε διαφορά περίπου 66,6 εκατ. ευρώ στο «εισπρακτέο υπόλοιπο». Αυτά δεν είναι λεπτομέρειες, διότι αν τα συστήματα δεν συμφωνούν, κινδυνεύεις να κυνηγάς λάθος ποσά ή να στηρίζεις πολιτικές σε λανθασμένα δεδομένα (https://www.elsyn.gr/sites/default/files/%CE%93%CE%95%CE%9D.%CE%A3%CE%A5%CE%9D.12%CE%91-%CE%94%CE%99%CE%91%CE%94%CE%97%CE%9B%CE%A9%CE%A3%CE%97%202023%20%28%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%2C%20%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%29.pdf).

Στην πλευρά των επενδύσεων, το Ελεγκτικό δείχνει ότι στον Προϋπολογισμό Δημοσίων Επενδύσεων για το 2023, οι πιστώσεις που σχετίζονταν με το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) ήταν περίπου 3,66 δισ. ευρώ, αλλά οι πραγματικές πληρωμές μόλις 2,09 δισ. ευρώ. Δηλαδή απορρόφηση σχεδόν στο 57 τοις εκατό και «τρύπα» κοντά στα 1,57 δισ. ευρώ, που μεταφράζεται σε έργα που δεν εκτελέστηκαν έγκαιρα. Δεν είναι μόνο ζήτημα ταμειακό, είναι χαμένο ΑΕΠ και χαμένες θέσεις εργασίας για εκείνο το έτος, έως ότου αυτές οι δαπάνες «πιάσουν τόπο» αργότερα (https://www.elsyn.gr/el/node/879?utm_source=openai).

Η επιθετική είσπραξη της ΑΑΔΕ και η εικόνα των οφειλών

Το απόθεμα ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την ΑΑΔΕ, με βάση τα τελευταία στοιχεία του καλοκαιριού 2025, κινείται στα 111,6 δισ. ευρώ. Ως πραγματικό «εισπρακτέο» εμφανίζεται περίπου το 75 τοις εκατό, αφού το υπόλοιπο ταξινομείται ως ανεπίδεκτο είσπραξης. Στο οκτάμηνο του 2025 η ΑΑΔΕ εισέπραξε περί τα 2,37 δισ. ευρώ από παλιές οφειλές, ονομαστική αύξηση σχεδόν 8 τοις εκατό σε σχέση με το 2024. Όμως τα νέα χρέη που δημιουργήθηκαν στο ίδιο διάστημα εκτοξεύθηκαν σε πάνω από 6,1 δισ. ευρώ, αύξηση περίπου 25 τοις εκατό. Αφαιρώντας τον πληθωρισμό, το συμπέρασμα δεν αλλάζει: η ροή δημιουργίας νέων οφειλών τρέχει πιο γρήγορα από τη ροή είσπραξης. Αυτό ονομάζεται «αρνητικό ισοζύγιο συμμόρφωσης» και είναι καμπανάκι για το τι συμβαίνει στη βάση των νοικοκυριών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (https://www.cnn.gr/oikonomia/anaptyxi/story/502668/aade-aplirotoi-foroi-5-7-dis-evro-sto-8mino-sta-111-62-dis-evro-ta-xrei-stin-eforia?utm_source=openai) (https://www.insider.gr/tax-labour/385632/aade-sta-57-dis-eyro-oi-foroi-poy-emeinan-aplirotoi-8mino-toy-2025).

Η συμμετοχή σε ρυθμίσεις είναι χαμηλή: γύρω στο 4 με 5 τοις εκατό του στοκ μπαίνει σε ενεργή ρύθμιση, παρά τα σχήματα 24 ή 48 δόσεων. Η κυβέρνηση προχώρησε σε πάγωμα των επιτοκίων για αυτές τις ρυθμίσεις έως τον Μάρτιο του 2026, για να μετριάσει το βάρος, αφού η αύξηση επιτοκίων στην Ευρωζώνη ακριβαίνει τις δόσεις. Ωστόσο, όταν οι ρυθμίσεις αφορούν λίγους, το πρόβλημα ρευστότητας παραμένει διάχυτο (https://www.ot.gr/2024/05/15/forologia/forologia-eidiseis/xrei-stin-eforia-akrivoteri-i-pagia-rythmisi-ton-24-48-doseon/?utm_source=openai).

Στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, που επιτρέπει συνδυαστικές λύσεις με τράπεζες και Δημόσιο, μέχρι το φθινόπωρο του 2025 υπήρχαν πάνω από 41 χιλιάδες επιτυχημένες υποθέσεις με αρχικές οφειλές 13,56 δισ. ευρώ και διακηρυγμένες «κουρέματα» περί τα 3,4 δισ. ευρώ ως τον Μάρτιο του 2025. Είναι σημαντικά για τους επιμέρους οφειλέτες και για τη σταθερότητα των τραπεζών, αλλά αθροιστικά πιάνουν μόνο ένα μικρό μέρος του συνολικού βουνού προς την ΑΑΔΕ (https://minfin.gov.gr/afximenes-kata-185-oi-rythmiseis-meso-tou-exodikastikou-michanismou-ton-avgousto-oi-rythmiseis-eftasan-tis-41-748-ypsous-1356-dis-evro-archikon-ofeilon/?utm_source=openai).

Παράλληλα, η ΑΑΔΕ στον «σκληρό βραχίονα» της είσπραξης προχωρά σε δεκάδες πλειστηριασμούς ακινήτων το 2025, με το πρόγραμμα να έχει ήδη επεκταθεί έως το πρώτο τρίμηνο του 2026. Η δημόσια πρόθεση είναι να κλείσουν οι μεγάλες και επίμονες οφειλές. Αγορές υψηλής αξίας και τουριστικοί προορισμοί μπαίνουν στο στόχαστρο, κάτι που έχει και ισχυρό «σήμα συμμόρφωσης» προς την αγορά: αν δεν ρυθμίσεις, ρευστοποιείσαι (https://www.ekathimerini.com/economy/1281294/realty-auctions-pick-up-pace/).

Νομισματική πολιτική και ο πραγματικός κόσμος: γιατί βλέπουμε ροή νέων χρεών

Η ΕΚΤ, δηλαδή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που ρυθμίζει τα επιτόκια στο ευρώ, έκανε τον κύκλο αυξήσεων 2022 με 2024 για να δαμάσει τον πληθωρισμό. Αυτό σήκωσε το κόστος δανεισμού σε στεγαστικά, επιχειρηματικά δάνεια και φυσικά δημιούργησε πίεση στα επιτόκια των ρυθμίσεων. Ακόμα και με το προσωρινό πάγωμα του επιτοκίου των 24 ή 48 δόσεων για χρέη στην Εφορία, οι υπόλοιπες χρηματοδοτικές ανάγκες μιας επιχείρησης έμειναν ακριβές. Έτσι, όσοι έχουν χαμηλές ταμειακές ροές ή ασταθείς πωλήσεις, δυσκολεύονται να πληρώσουν. Αυτό εξηγεί το γιατί ενώ οι εισπράξεις της ΑΑΔΕ αυξάνονται λίγο, τα νέα χρέη αυξάνονται πολύ. Η νομισματική πολιτική «σφίγγει» την πραγματική οικονομία με καθυστέρηση και η κρίσιμη λαβή εδώ είναι η ρευστότητα εργαζομένων και μικρών επιχειρήσεων (https://www.cnn.gr/oikonomia/anaptyxi/story/502668/aade-aplirotoi-foroi-5-7-dis-evro-sto-8mino-sta-111-62-dis-evro-ta-xrei-stin-eforia?utm_source=openai).

Δημοσιονομική πολιτική, χρέος και οι ευρωπαϊκοί κανόνες

Στο επίπεδο των ευρωπαϊκών κανόνων, η Ελλάδα έχει ένα εγκεκριμένο μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό μονοπάτι στο πλαίσιο των αναθεωρημένων κανόνων του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης. Το νέο σύστημα μετράει την «καθαρή δαπάνη» και σε αυτό το πλαίσιο η χώρα κρίνεται συμμορφούμενη, όσο κι αν το Ελεγκτικό χτυπά καμπανάκι για την ποιότητα ορισμένων στοιχείων της φορολογικής διοίκησης. Με άλλα λόγια, δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, αφού η χώρα γράφει πλεονάσματα και διατηρεί χαμηλό κόστος δανεισμού σε σχέση με το παρελθόν (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/01/21/economic-governance-framework-council-sets-fiscal-expenditure-paths-for-21-member-states/?utm_source=openai).

Για το Ταμείο Ανάκαμψης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέβαλε την πέμπτη δόση την άνοιξη του 2025 και έχει δώσει καταρχήν θετική αξιολόγηση για την έκτη, άρα επί του παρόντος δεν υπάρχει σήμα παγώματος εκταμιεύσεων. Αυτό δεν αναιρεί την ουσία του προβλήματος που έδειξε το Ελεγκτικό: άλλο «έχουν μπει τα χρήματα στον λογαριασμό του κράτους», άλλο «έχουν πληρωθεί έργα στην οικονομία». Το πρώτο είναι θετικό για τα κρατικά ταμεία, το δεύτερο είναι που δημιουργεί ΑΕΠ και θέσεις εργασίας. Και εκεί η υστέρηση του 2023 είναι απτή (https://greece20.gov.gr/en/5th-payment-en/?utm_source=openai) (https://www.elsyn.gr/el/node/879?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1270765/state-sector-is-out-of-breath/?utm_source=openai).

Στις αγορές, το spread, δηλαδή η διαφορά απόδοσης του ελληνικού δεκαετούς ομολόγου σε σχέση με το γερμανικό Bund, κινείται ακόμη χαμηλά ιστορικά, κοντά στις 60 με 70 μονάδες βάσης τον Νοέμβριο του 2025. Οι αναβαθμίσεις σε επενδυτική βαθμίδα από Moody’s, S&P, DBRS και η νεότερη κίνηση της Fitch, έχουν ακινητοποιήσει το «ασφάλιστρο κινδύνου» της χώρας σε επίπεδα που μέχρι πριν λίγα χρόνια έμοιαζαν απρόσιτα. Με απλά λόγια: οι αγορές δεν ανησυχούν επί του παρόντος για ελληνικό δημοσιονομικό εκτροχιασμό. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα μικρο-ζητήματα που είδε το Ελεγκτικό δεν πρέπει να κλείσουν γρήγορα (https://www.investing.com/rates-bonds/greece-10-year-bond-yield-historical-data?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/markets/europe/moodys-upgrades-greece-investment-grade-strong-fiscal-recovery-stability-2025-03-14/?utm_source=openai).

Εμπόριο και τομείς: τι σημαίνουν όλα αυτά για την πραγματική οικονομία

Η ελληνική οικονομία εξαρτάται από τον τουρισμό και τη ναυτιλία. Οι πλειστηριασμοί από μόνοι τους δεν πλήττουν μακροοικονομικά αυτούς τους τομείς. Όμως, το γεγονός ότι κονδύλια επενδύσεων του RRF «κολλάνε» σε διάφορα στάδια σημαίνει χαμένες ευκαιρίες συνεπενδύσεων σε ενέργεια, υποδομές, σιδηροδρομικά δίκτυα ή κοινωνική κατοικία. Όταν αναβάλλεις 1,5 δισ. ευρώ πληρωμών έργων σε μια χρονιά, στερείς βραχυπρόθεσμα 0,6 με 0,8 τοις εκατό του ΑΕΠ, με βάση συντηρητικούς πολλαπλασιαστές δημοσίων επενδύσεων. Το 2024, τα στοιχεία της Eurostat που αποτυπώνονται σε δημοσιεύματα δείχνουν ότι από τα επιχορηγούμενα μέσω RRF χρήματα που είχαν εκταμιευθεί, ένα σημαντικό κομμάτι παρέμενε αχρησιμοποίητο ως δαπάνη στο εθνικό λογιστικό, κάτι που μεταθέτει τη ζήτηση σε μεταγενέστερο χρόνο αντί να ενισχύει άμεσα την κατασκευή, τις ΜμΕ και την απασχόληση (https://www.ekathimerini.com/economy/1270765/state-sector-is-out-of-breath/?utm_source=openai) (https://www.elsyn.gr/el/node/879?utm_source=openai).

Τράπεζες και χρηματοπιστωτική σταθερότητα

Οι κινήσεις της ΑΑΔΕ επικεντρώνονται σε οφειλές προς το Δημόσιο. Οι τράπεζες, που έχουν ήδη μειώσει δραστικά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, επηρεάζονται έμμεσα. Εκεί που επηρεάζονται θετικά είναι μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού: όταν μια επιχείρηση ή ένα νοικοκυριό ρυθμίζει συνολικά, τα ταμειακά ρεύματα γίνονται προβλέψιμα και μειώνονται οι κίνδυνοι. Δεν προκύπτει συστημικός κίνδυνος από το κύμα πλειστηριασμών της ΑΑΔΕ. Το βάρος πέφτει περισσότερο σε μαθηματικά πάντα μικρούς, αλλά κοινωνικά ορατούς, μετασχηματισμούς περιουσιακών στοιχείων, από οφειλέτες προς επενδυτές που έχουν ρευστό να αγοράσουν σε χαμηλές τιμές εκκίνησης (https://minfin.gov.gr/afximenes-kata-185-oi-rythmiseis-meso-tou-exodikastikou-michanismou-ton-avgousto-oi-rythmiseis-eftasan-tis-41-748-ypsous-1356-dis-evro-archikon-ofeilon/?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1281294/realty-auctions-pick-up-pace/).

Ανισότητα και κατανομή: ποιος πληρώνει τον λογαριασμό

Ας ακολουθήσουμε το χρήμα:

• Το κράτος ωφελείται βραχυπρόθεσμα. Εισπράττει καλύτερα από την ονομαστική μεγέθυνση και τον ΦΠΑ, διατηρεί πλεόνασμα και παίρνει φθηνά δανεικά στις αγορές. Όμως αυτά τα έσοδα είναι λιγότερο προοδευτικά, διότι ο ΦΠΑ επιβαρύνει περισσότερο αναλογικά τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
• Οι μεγάλοι οφειλέτες, αν και λίγοι, συγκεντρώνουν το συντριπτικό ποσοστό του στοκ. Το γεγονός ότι η ΑΑΔΕ τους στοχοποιεί με αυστηρά μέτρα είναι δίκαιο και απαραίτητο για την αξιοπιστία του συστήματος.
• Οι μικροί οφειλέτες, που δεν ανήκουν στους «ευάλωτους», αντιμετωπίζουν έντονο ψυχολογικό και ρευστό μάνατζμεντ βάρος. Η έλλειψη γενικού καθεστώτος προστασίας πρώτης κατοικίας σημαίνει ότι η απειλή ρευστοποίησης είναι πραγματική, ιδίως όταν δεν μπορείς να μπεις σε ρύθμιση ή να τηρήσεις τους όρους της. Και επειδή από τα πλειστηριάσματα πρώτα πληρώνονται έξοδα, τόκοι και προσαυξήσεις, το κεφάλαιο της οφειλής δεν μειώνεται τόσο γρήγορα όσο ίσως νομίζει ο πολίτης.
• Οι επενδυτές σε ακίνητα, ιδίως όσοι έχουν πρόσβαση σε ρευστό ή φθηνή χρηματοδότηση, βρίσκουν ευκαιρίες σε επιλεκτικά ακίνητα υψηλής αξίας. Αυτό δεν είναι οριζόντιο κέρδος, αλλά είναι υλικό όφελος για λίγους.
• Η εικόνα της άνισης ρευστότητας είναι ξεκάθαρη: περίπου 40 με 43 τοις εκατό των φορολογουμένων πλήρωσαν εφάπαξ τον φόρο εισοδήματος του 2024, εκμεταλλευόμενοι την έκπτωση. Άρα υπάρχουν θύλακες μεγάλης ρευστότητας ενώ την ίδια ώρα οι νέες οφειλές στην Εφορία αυξάνονται ταχύτατα. Η κοινωνία είναι διχοτομημένη σε αυτούς που «βγαίνουν» και σε αυτούς που ασφυκτιούν (https://www.ot.gr/2025/05/08/forologia/forologia-eidiseis/forologikes-diloseis-poioi-plironoun-ntoukou-tin-eforia/?utm_source=openai) (https://www.cnn.gr/oikonomia/anaptyxi/story/502668/aade-aplirotoi-foroi-5-7-dis-evro-sto-8mino-sta-111-62-dis-evro-ta-xrei-stin-eforia?utm_source=openai) (https://www.cnn.gr/oikonomia/story/199849/mexri-tis-30-aprilioy-2020-parateinetai-i-prostasia-tis-protis-katoikias?utm_source=openai).

Αγορές έναντι πραγματικής οικονομίας: δύο αφηγήσεις που δεν συμπίπτουν

Στην κεφαλαιαγορά, η Ελλάδα είναι investment grade, τα spreads είναι χαμηλά, τα ομόλογα έχουν ζήτηση. Στην πραγματική οικονομία, όμως, οι μικρές επιχειρήσεις πιέζονται από ακριβές πρώτες ύλες, υψηλό ενεργειακό κόστος που δεν έχει επιστρέψει πλήρως στα προ κρίσης επίπεδα, και ακριβότερη χρηματοδότηση. Το πλεόνασμα που βλέπουμε στα δημοσιονομικά είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν ονομαστικής διόγκωσης των βάσεων φόρου. Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο μέσος πολίτης ή το διάμεσο νοικοκυριό βελτίωσαν τη θέση τους. Αυτή είναι η κλασική απόκλιση «αγορές έναντι πραγματικής οικονομίας».

Νόμισμα και ισοτιμίες: μικρό κανάλι, αλλά υπαρκτό

Η ισοτιμία ευρώ δολάριο επηρεάζει τον τουρισμό και τις εξαγωγές. Ένα σχετικά ισχυρό ευρώ κάνει την Ελλάδα λίγο πιο ακριβή για Αμερικανούς τουρίστες και πιέζει την ανταγωνιστικότητα περιστασιακά, αλλά το μαζικό τουριστικό ρεύμα προς τη χώρα έχει αποδειχθεί ελαστικό ως προς την ισοτιμία τα τελευταία χρόνια. Σε κάθε περίπτωση, οι εγχώριες πιέσεις ρευστότητας λόγω επιτοκίων και φορολογικών υποχρεώσεων είναι σήμερα πιο άμεσες για τη δημιουργία νέων ληξιπρόθεσμων από ό,τι το κανάλι των ισοτιμιών.

RRF: «τραβήξαμε» χρήμα, δεν «ρίξαμε» αρκετό στην οικονομία

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που έχουν λάβει μεγάλα ποσά από το RRF. Η πέμπτη δόση καταβλήθηκε τον Μάιο του 2025 και η έκτη αξιολογείται θετικά. Όμως, η χρήση των επιχορηγήσεων σε εθνικούς λογαριασμούς υστερούσε στο τέλος του 2024 έναντι των εκταμιευμένων ποσών. Η καθυστέρηση αυτή έχει πραγματικό κόστος: τα έργα που δεν εκτελέστηκαν το 2023 στερούν πρόσθετη ανάπτυξη 0,6 με 0,8 τοις εκατό του ΑΕΠ εκείνο το έτος, ενώ το backlog του 2024, αν μείνει αχρησιμοποίητο, στερεί επιπλέον ζήτηση που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει κατασκευές και ΜμΕ. Βεβαίως, όταν οι πληρωμές γίνουν το 2025 με 2026, μέρος αυτής της ανάπτυξης θα «μεταφερθεί» προς τα εκεί. Το θέμα είναι η συγκυρία: σε περιβάλλον σφιχτής νομισματικής πολιτικής, η έγκαιρη εκτέλεση δημοσίων επενδύσεων είναι το καλύτερο αντίβαρο (https://greece20.gov.gr/en/5th-payment-en/?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1270765/state-sector-is-out-of-breath/?utm_source=openai) (https://www.elsyn.gr/el/node/879?utm_source=openai).

Ποιοτικός έλεγχος δεδομένων: γιατί οι «μικρές» αποκλίσεις έχουν μεγάλη σημασία

Όταν ένα δικαστικό σώμα όπως το Ελεγκτικό Συνέδριο σημειώνει ρητά ασυμφωνίες μεταξύ συστημάτων, λανθασμένες βεβαιώσεις ύψους 10 δισ. ευρώ που διορθώθηκαν εκ των υστέρων και μία αμφιλεγόμενη πράξη ΦΠΑ 3,12 δισ. ευρώ, αυτό δεν είναι απλή γραφειοκρατική λεπτομέρεια. Είναι ζήτημα αξιοπιστίας των μητρώων στα οποία βασίζονται αναγκαστικά μέτρα όπως οι πλειστηριασμοί. Η ΑΑΔΕ ήδη «τρέχει» την προκήρυξη για ένα νέο, ενοποιημένο φορολογικό πληροφοριακό σύστημα και έχει αναδιατάξει κρίσιμες μονάδες ελέγχου και είσπραξης. Μέχρι αυτά να ωριμάσουν, όμως, απαιτείται αυστηρή διακυβέρνηση δεδομένων, ώστε κάθε πράξη εκτέλεσης να στηρίζεται σε ακριβές και συμφωνημένο ποσό. Αλλιώς, αυξάνεις τον κίνδυνο λαθών και αδικιών (https://www.elsyn.gr/sites/default/files/%CE%93%CE%95%CE%9D.%CE%A3%CE%A5%CE%9D.12%CE%91-%CE%94%CE%99%CE%91%CE%94%CE%97%CE%9B%CE%A9%CE%A3%CE%97%202023%20%28%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%2C%20%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%29.pdf).

Ποιος ωφελείται και ποιος χάνει

• Κράτος: ωφελείται ταμειακά βραχυπρόθεσμα. Το πλεόνασμα ενισχύεται από ονομαστικές βάσεις φόρου και από την πίεση συμμόρφωσης μέσω μέτρων είσπραξης. Η εικόνα βοηθά και τις αγορές. Ρίσκο, όμως, είναι η ποιότητα των στοιχείων και η κόπωση στους αδύναμους φορολογούμενους.
• Μεγάλοι οφειλέτες: χάνουν έδαφος, καθώς ο φακός εστιάζει πάνω τους και οι πλειστηριασμοί αφαιρούν περιουσιακά στοιχεία. Αν όμως επιτευχθούν μεγάλες ρυθμίσεις, κλείνουν ανοιχτές πληγές του συστήματος.
• Μικρομεσαίοι και νοικοκυριά με χαμηλή ρευστότητα: πιέζονται. Όταν τα νέα χρέη τρέχουν πιο γρήγορα από τις εισπράξεις, σημαίνει ότι η βάση του συστήματος δυσκολεύεται να ανταποκριθεί. Η απουσία ευρείας ασπίδας πρώτης κατοικίας αυξάνει τον κίνδυνο απώλειας περιουσίας για όσους δεν μπορούν να μπουν σε σχήματα ρύθμισης ή εξωδικαστικού (https://www.cnn.gr/oikonomia/anaptyxi/story/502668/aade-aplirotoi-foroi-5-7-dis-evro-sto-8mino-sta-111-62-dis-evro-ta-xrei-stin-eforia?utm_source=openai) (https://www.cnn.gr/oikonomia/story/199849/mexri-tis-30-aprilioy-2020-parateinetai-i-prostasia-tis-protis-katoikias?utm_source=openai).
• Επενδυτές ακινήτων και όσοι έχουν ρευστό: βρίσκουν ευκαιρίες σε πλειστηριασμούς, ιδίως υψηλής αξίας. Υλικό όφελος για λίγους, όχι για τη μέση οικογένεια.
• Τράπεζες: κερδίζουν κυρίως μέσω ρυθμίσεων και εξωδικαστικού που σταθεροποιούν ροές. Το κύμα πλειστηριασμών της ΑΑΔΕ δεν δημιουργεί, ως έχει, συστημικό τραπεζικό κίνδυνο (https://minfin.gov.gr/afximenes-kata-185-oi-rythmiseis-meso-tou-exodikastikou-michanismou-ton-avgousto-oi-rythmiseis-eftasan-tis-41-748-ypsous-1356-dis-evro-archikon-ofeilon/?utm_source=openai).

Επόμενα βήματα και ορόσημα που μετράνε

• Η απόφαση για την έκτη δόση του RRF και οι τυχόν ανακατανομές του σχεδίου σε έργα που μπορούν να ολοκληρωθούν μέχρι τον Αύγουστο του 2026. Η Επιτροπή έχει ζητήσει να αντικατασταθούν αργοπορημένα έργα για να μη χαθεί χρηματοδότηση (https://greece20.gov.gr/en/5th-payment-en/?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1270765/state-sector-is-out-of-breath/?utm_source=openai).
• Η παρακολούθηση μηνιαίων στοιχείων της ΑΑΔΕ για τη ροή νέων οφειλών και τις εισπράξεις. Αν η ροή νέων χρεών μείνει πολύ πάνω από τις εισπράξεις, η πίεση θα μεγαλώσει, ακόμα και αν οι πλειστηριασμοί επεκταθούν (https://www.insider.gr/tax-labour/385632/aade-sta-57-dis-eyro-oi-foroi-poy-emeinan-aplirotoi-8mino-toy-2025) (https://www.cnn.gr/oikonomia/anaptyxi/story/502668/aade-aplirotoi-foroi-5-7-dis-evro-sto-8mino-sta-111-62-dis-evro-ta-xrei-stin-eforia?utm_source=openai).
• Οι κινήσεις αναβάθμισης ή σταθεροποίησης από τους οίκους αξιολόγησης και η συμπεριφορά του spread. Αν παραμείνει χαμηλό, σημαίνει ότι οι αγορές αγοράζουν την ιστορία του πλεονάσματος και δεν ανησυχούν για θεσμικό ρίσκο. Αυτό όμως δεν είναι λόγος εφησυχασμού στο επίπεδο των εσωτερικών ελέγχων (https://www.investing.com/rates-bonds/greece-10-year-bond-yield-historical-data?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/markets/europe/moodys-upgrades-greece-investment-grade-strong-fiscal-recovery-stability-2025-03-14/?utm_source=openai).
• Η εφαρμογή των διορθωτικών δράσεων στη φορολογική διοίκηση: ενοποίηση συστημάτων, συμφιλίωση δεδομένων, αυτόματη θεραπεία σφαλμάτων. Χωρίς αυτά, ο κίνδυνος λαθών σε πράξεις εκτέλεσης μένει υψηλός (https://www.elsyn.gr/sites/default/files/%CE%93%CE%95%CE%9D.%CE%A3%CE%A5%CE%9D.12%CE%91-%CE%94%CE%99%CE%91%CE%94%CE%97%CE%9B%CE%A9%CE%A3%CE%97%202023%20%28%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%2C%20%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%29.pdf).

Πολιτικές επιλογές για να αλλάξει η εικόνα

• Γρήγορες νίκες στην ποιότητα δεδομένων: on-line διασύνδεση NEOTAXIS με το λογιστικό του Δημοσίου, τυποποίηση συμφιλιώσεων στο τέλος κάθε μήνα, αυτόματη ακύρωση αντιφατικών βεβαιώσεων και αυστηρό SLA διόρθωσης πράξεων. Αυτό προστατεύει τους πολίτες και θωρακίζει το κράτος σε πιθανές νομικές προσφυγές (https://www.elsyn.gr/sites/default/files/%CE%93%CE%95%CE%9D.%CE%A3%CE%A5%CE%9D.12%CE%91-%CE%94%CE%99%CE%91%CE%94%CE%97%CE%9B%CE%A9%CE%A3%CE%97%202023%20%28%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%2C%20%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%29.pdf).
• Στοχευμένη προτεραιοποίηση μεγάλων οφειλετών: με δεδομένο ότι το 1 τοις εκατό κρατά σχεδόν το 90 τοις εκατό του στοκ, κάθε επιπλέον ποσοστό ανάκτησης εκεί έχει πολλαπλάσιο αποτέλεσμα από ό,τι η διάσπαρτη πίεση προς μικροοφειλέτες (https://www.in.gr/2025/07/01/economy/oikonomikes-eidiseis/aade-oi-megaloofeiletes-tou-dimosiou-apoteloun-1-kai-sygkentronoun-90-ton-liksiprothesmon-ofeilon/?utm_source=openai).
• Επιτάχυνση εκτέλεσης έργων RRF: οργανωτική ενίσχυση σε υπουργεία «στενώματα» και περισσότερα πρότυπα σχέδια έργων για να τρέξουν γρήγορα διαγωνισμοί. Κάθε δισεκατομμύριο που πληρώνεται έγκαιρα σε έργα δίνει θετικό GDP τώρα, όχι αργότερα (https://www.elsyn.gr/el/node/879?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1270765/state-sector-is-out-of-breath/?utm_source=openai).
• Προστασία εύλογης κατοικίας με στοχευμένα κριτήρια: αν δεν επιστρέψει μια οριζόντια ασπίδα για την πρώτη κατοικία, μπορεί να ενισχυθούν οι στοχευμένες δικλείδες για ευάλωτους, ώστε να μην παράγει το σύστημα «κοινωνικές ουρές» από μικρά αλλά τραυματικά περιστατικά ρευστοποίησης (https://www.cnn.gr/oikonomia/story/199849/mexri-tis-30-aprilioy-2020-parateinetai-i-prostasia-tis-protis-katoikias?utm_source=openai).
• Ροές συμμόρφωσης αντί καταστολής: bonus συμμόρφωσης σε όσους μπαίνουν νωρίς σε ρύθμιση και την τηρούν, και πιο αυστηρή αντιμετώπιση για στρατηγικούς κακοπληρωτές. Με αυτόν τον τρόπο, η ΑΑΔΕ χτίζει κοινωνικό κεφάλαιο δικαιοσύνης, όχι μόνο φόβου.

Οικονομική ουσία: γιατί να μας νοιάζει

• Για τα νοικοκυριά: ένα «φέσι» στην Εφορία σήμερα μπορεί να σημαίνει αύριο κατάσχεση λογαριασμού ή πλειστηριασμό, αν δεν υπάρχει σχέδιο ρύθμισης. Με τον πληθωρισμό να έχει φάει μέρος του εισοδήματος και τα επιτόκια υψηλότερα από την προηγούμενη δεκαετία, η ικανότητα πληρωμής έχει γίνει λεπτή γραμμή.
• Για τις μικρές επιχειρήσεις: τα έργα RRF δεν είναι αφηρημένα. Είναι συμβάσεις, τιμολόγια, πληρωμές, μισθοί. Κάθε καθυστέρηση πληρωμών σημαίνει λιγότερη δουλειά σήμερα.
• Για το κράτος: η επενδυτική βαθμίδα και τα χαμηλά spreads είναι μεγάλο επίτευγμα. Για να τα κρατήσουμε, χρειάζεται αξιοπιστία στοιχείων, δίκαιο σύστημα είσπραξης και πιο γρήγορη μετατροπή των ευρωπαϊκών κονδυλίων σε πραγματικές δαπάνες.

Συνολικά, η εικόνα είναι διττή. Η μακρο-ιστορία δείχνει μια Ελλάδα που εξυγιαίνεται στα μάτια των αγορών και των θεσμών, έχει πλεονάσματα και πρόσβαση σε μεγάλη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η μικρο-ιστορία, όμως, αφορά τη ζωή των πολλών: άνιση ρευστότητα, νέα χρέη που γεννιούνται πιο γρήγορα από ό,τι εισπράττονται, και ένα διοικητικό σύστημα που πρέπει επειγόντως να «δέσει» τα δεδομένα του για να δικαιολογήσει τη σκληρότερη γραμμή είσπραξης. Αν θεραπεύσουμε την ποιότητα, αν τρέξουμε τα έργα και αν χτυπήσουμε αποφασιστικά τις λίγες αλλά τεράστιες οφειλές στην κορυφή, τότε η ιστορία μπορεί να γίνει δίκαιη και βιώσιμη.

Αλλιώς, φοβάμαι ότι οι αριθμοί θα συνεχίσουν να φαίνονται καλύτεροι από την καθημερινότητα.

Πηγές ενδεικτικά: Έκθεση Ελεγκτικού Συνεδρίου για Απολογισμό 2023, εκτέλεση RRF 2023, δεδομένα ΑΑΔΕ για οφειλές και εισπράξεις, ανακοινώσεις Κομισιόν για δόσεις RRF, στοιχεία αγορών για αποδόσεις ομολόγων και αναβαθμίσεις αξιολόγησης (https://www.elsyn.gr/sites/default/files/%CE%93%CE%95%CE%9D.%CE%A3%CE%A5%CE%9D.12%CE%91-%CE%94%CE%99%CE%91%CE%94%CE%97%CE%9B%CE%A9%CE%A3%CE%97%202023%20%28%CE%91%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%2C%20%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82%29.pdf) (https://www.elsyn.gr/el/node/879?utm_source=openai) (https://www.insider.gr/tax-labour/385632/aade-sta-57-dis-eyro-oi-foroi-poy-emeinan-aplirotoi-8mino-toy-2025) (https://www.ekathimerini.com/economy/1281294/realty-auctions-pick-up-pace/) (https://www.in.gr/2025/07/01/economy/oikonomikes-eidiseis/aade-oi-megaloofeiletes-tou-dimosiou-apoteloun-1-kai-sygkentronoun-90-ton-liksiprothesmon-ofeilon/?utm_source=openai) (https://www.cnn.gr/oikonomia/anaptyxi/story/502668/aade-aplirotoi-foroi-5-7-dis-evro-sto-8mino-sta-111-62-dis-evro-ta-xrei-stin-eforia?utm_source=openai) (https://www.ot.gr/2024/05/15/forologia/forologia-eidiseis/xrei-stin-eforia-akrivoteri-i-pagia-rythmisi-ton-24-48-doseon/?utm_source=openai) (https://minfin.gov.gr/afximenes-kata-185-oi-rythmiseis-meso-tou-exodikastikou-michanismou-ton-avgousto-oi-rythmiseis-eftasan-tis-41-748-ypsous-1356-dis-evro-archikon-ofeilon/?utm_source=openai) (https://www.cnn.gr/oikonomia/story/199849/mexri-tis-30-aprilioy-2020-parateinetai-i-prostasia-tis-protis-katoikias?utm_source=openai) (https://www.ot.gr/2025/05/08/forologia/forologia-eidiseis/forologikes-diloseis-poioi-plironoun-ntoukou-tin-eforia/?utm_source=openai) (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/01/21/economic-governance-framework-council-sets-fiscal-expenditure-paths-for-21-member-states/?utm_source=openai) (https://greece20.gov.gr/en/5th-payment-en/?utm_source=openai) (https://www.investing.com/rates-bonds/greece-10-year-bond-yield-historical-data?utm_source=openai) (https://www.reuters.com/markets/europe/moodys-upgrades-greece-investment-grade-strong-fiscal-recovery-stability-2025-03-14/?utm_source=openai) (https://www.ekathimerini.com/economy/1270765/state-sector-is-out-of-breath/?utm_source=openai).