9μηνη άδεια μητρότητας: ποιες μπαίνουν τώρα, ποιες ήταν ήδη μέσα

Μια εργαζόμενη με σύμβαση μερικής απασχόλησης σε τράπεζα ρωτά το προφανές: δικαιούμαι την εννιάμηνη ειδική άδεια μητρότητας; Μετά τη νέα κοινή υπουργική απόφαση, η απάντηση είναι μία πρόταση. Δικαιούσαι αν έχεις ενεργή, αναγνωρισμένη σχέση εξαρτημένης εργασίας ή έμμισθης εντολής όταν ξεκινά η άδεια, ό,τι κι αν λέει η ταμπέλα του κλάδου σου. Όλα τα υπόλοιπα είναι λεπτομέρειες αυτού του κανόνα.

Η ΚΥΑ 19794/2026 (ΦΕΚ Β’ 4631/24.7.2026) τροποποιεί το πλαίσιο του 2024. Την υπέγραψαν τα υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Εργασίας (ELINYAE, e-nomothesia). Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως την παρουσίασε ως πακέτο έξι αλλαγών για τη «διεύρυνση του πλέγματος προστασίας της μητρότητας» (Υπ. Εργασίας).

Τι είναι πραγματικά νέο και τι όχι

Εδώ χρειάζεται προσοχή, γιατί οι τίτλοι μπερδεύουν παλιές και νέες κατηγορίες. Οι θετές, ανάδοχες και τεκμαιρόμενες (μέσω παρένθετης κύησης) μητέρες, καθώς και οι υιοθεσίες παιδιών έως 8 ετών, δεν είναι «ολόφρεσκες» δικαιούχοι του 2026. Υπήρχαν ήδη στην επίσημη κρατική περιγραφή της παροχής (Υπ. Οικογένειας). Η νέα ΚΥΑ τις γράφει απλώς πιο καθαρά στο κανονιστικό κείμενο.

Δύο πράγματα αλλάζουν ουσιαστικά. Πρώτον, η μερική απασχόληση κωδικοποιείται πλέον ρητά: μητέρα με σύμβαση ορισμένου ή αορίστου χρόνου, πλήρους ή μερικής, μπαίνει καθαρά στο πεδίο (e-nomothesia). Δεύτερον, ανοίγουν δύο στενές αλλά πραγματικές γέφυρες: η μισθωτή που είχε πάρει επίδομα κυοφορίας ως μη μισθωτή και τώρα ζητά την παροχή ως μισθωτή, και η ανάδοχη που ολοκληρώνει αργότερα την υιοθεσία του ίδιου παιδιού.

Για τις εργαζόμενες σε τράπεζες, ΔΕΚΟ και ΜΜΕ, το ζήτημα δεν ήταν ποτέ ο κλάδος. Ήταν ότι κάποιες, με ειδικά ασφαλιστικά ή υπηρεσιακά καθεστώτα, δεν περνούσαν καθαρά από τον μηχανισμό της ΔΥΠΑ. Η ρύθμιση χωράει τώρα και αυτές, εφόσον η σχέση είναι εξαρτημένης εργασίας (DEN).

Πόσα χρήματα, και το «μισό» της μερικής

Η παροχή είναι μηνιαία και ισούται με τον κατώτατο μισθό, μαζί με αναλογία δώρων και επιδόματος αδείας. Με τον σημερινό κατώτατο στα 920 ευρώ μικτά, το εννεάμηνο δίνει βάση 8.280 ευρώ πριν τις αναλογίες. Όμως για τη χαμηλή μερική απασχόληση (έως 4 ώρες ημερησίως ή έως 13 ημέρες τον μήνα το προηγούμενο εξάμηνο) η παροχή πέφτει στο μισό, δηλαδή περίπου 460 ευρώ τον μήνα, ή 4.140 ευρώ στο εννεάμηνο (in.gr). Το ουσιαστικό κέρδος πέρα από το cash είναι ότι ο χρόνος μετρά ως ασφαλιστικός, άρα η μητέρα δεν μένει ανασφάλιστη (ΔΥΠΑ).

Επειδή το ποσό είναι δεμένο στον κατώτατο και όχι στον προηγούμενο μισθό, το μέτρο δίνει εισοδηματικό πάτωμα στις χαμηλόμισθες, αλλά για όσες έπαιρναν αισθητά περισσότερα λειτουργεί ως μερική αναπλήρωση. Στην Ευρώπη, η Ελλάδα ξεχωρίζει στη διάρκεια, όχι στην αναπλήρωση εισοδήματος: η οδηγία 92/85 ζητά τουλάχιστον 14 εβδομάδες, ενώ το εννεάμηνο είναι εθνική προσθήκη πάνω από αυτό (EUR-Lex).

Τι να ελέγξει η ενδιαφερόμενη

Πρακτικά, για να κάνει αίτηση, χρειάζεται να ελέγξει τα εξής:

• Ενεργή σχέση: πρέπει να υφίσταται όταν αρχίζει η άδεια. Ελέγχεται μέσω ΕΡΓΑΝΗ ή βεβαίωσης εργοδότη. Για σύμβαση ορισμένου χρόνου μετρά η ημερομηνία λήξης.
• Πρώτα ο e-ΕΦΚΑ: χρειάζεται απόφαση επιδότησης μητρότητας πριν την αίτηση (e-ΕΦΚΑ).
• Αίτηση στη ΔΥΠΑ: ηλεκτρονικά με κωδικούς Taxisnet, με ΑΜΚΑ, IBAN και στοιχεία εργοδότη· για υιοθεσία ή τεκμαιρόμενη μητρότητα, τα έγγραφα ένταξης του παιδιού. Για τις μεταβατικές κατηγορίες ισχύει προθεσμία 60 ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης επιδότησης (Ελληνική Κυβέρνηση).

Δύο σημεία μένουν αδιευκρίνιστα δημόσια: τι γίνεται αν λήξει σύμβαση ορισμένου χρόνου κατά τη διάρκεια της άδειας, και αν καλύπτονται ρητά οι εποχικές πέρα από την ενεργή σχέση (CNN Greece). Η διεύρυνση είναι αληθινή, αλλά σταματά εκεί που τελειώνει το χαρτί: όποια δεν μπορεί να αποδείξει ενεργή, δηλωμένη σχέση εργασίας, μένει έξω.