8.650 παραλείψεις στο πόθεν έσχες, 430 με αδήλωτο πλούτο

Η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος διασταύρωσε στο πρώτο εξάμηνο του 2026 τις δηλώσεις περιουσιακής κατάστασης και βρήκε 8.650 υπόχρεους που είτε δεν κατέθεσαν καθόλου δήλωση είτε υπέβαλαν «λευκή», κενή από ουσιαστικά οικονομικά στοιχεία (ProtoThema). Το πόθεν έσχες, η δήλωση με την οποία δημόσιοι λειτουργοί, αιρετοί και όσοι διαχειρίζονται δημόσιο χρήμα καταγράφουν εισοδήματα, ακίνητα και καταθέσεις, υπάρχει ακριβώς για να πιάνει την αδικαιολόγητη περιουσία. Χιλιάδες άνθρωποι που όφειλαν να ανοίξουν τα βιβλία τους απλώς δεν το έκαναν.

Το φιλτράρισμα έγινε σε βήματα. Πρώτα ξεχώρισαν 650 «λευκές» δηλώσεις και εκατοντάδες περιπτώσεις πλήρους μη υποβολής. Από τις λευκές, οι 80 συνδέθηκαν με αδήλωτα στοιχεία γύρω στο 1 εκατ. ευρώ. Σε άλλες 350 περιπτώσεις μη υποβολής βρέθηκαν αποκρυβέντα περίπου 900.000 ευρώ (Newsit). Και μέσα σε όλο αυτό ξεχώρισε ο σκληρός πυρήνας: 430 υποθέσεις όπου η Αρχή φέρεται να εντόπισε αδήλωτη περιουσία ή εισόδημα άνω των 2 εκατ. ευρώ συνολικά. Αυτές πέρασαν από τον τυπικό έλεγχο συμμόρφωσης σε ουσιαστικό έλεγχο για απόκρυψη περιουσίας (ProtoThema).

Ποιοι είναι αυτοί; Δεν πρόκειται για πολιτικούς. Οι κλάδοι που κατονομάζονται είναι αιρετοί της αυτοδιοίκησης, πολεοδόμοι, πανεπιστημιακοί, γιατροί, δημοσιογράφοι και πρόσωπα που συμβάλλονται με το Δημόσιο, δηλαδή το ευρύ σώμα των υπόχρεων που ο νόμος 5026/2023 έβαλε κάτω από υποχρέωση δήλωσης πέρα από τη Βουλή (Newsit). Και θεσμικά η «λευκή» δήλωση δεν είναι αθώα επειδή υπάρχει αρχείο υποβολής. Αν λείπουν καταθέσεις, ακίνητα ή εισοδήματα, η υπόθεση μετατρέπεται σε ελλιπή ή ανακριβή δήλωση, που ο νόμος τιμωρεί με φυλάκιση και χρηματικές ποινές όταν η απόκρυψη ξεπερνά τα 30.000 ή τα 300.000 ευρώ (Aftodioikisi, Ν. 5026/2023).

Ξέρουμε πόσοι πιάστηκαν, όχι πόσοι πλήρωσαν

Εδώ ανοίγει το κενό. Ο πολίτης μαθαίνει με ακρίβεια πόσοι εντοπίστηκαν. Δεν μαθαίνει πόσοι τελικά πλήρωσαν πρόστιμο, παραπέμφθηκαν πειθαρχικά ή κάθισαν στο εδώλιο. Δεν εντοπίζεται δημόσιος συγκεντρωτικός πίνακας του τύπου «παράβαση, κύρωση, έκβαση» ειδικά για το πόθεν έσχες, παρότι υπάρχει επίσημο αποθετήριο εκθέσεων του υπουργείου Οικονομικών και ειδική Μονάδα Ελέγχου Δηλώσεων στην Αρχή (MinFin, AML Authority). Το σύστημα είναι διαφανές στην αρχή του ελέγχου και αδιαφανές στο τέλος του.

Αυτό δεν είναι η πρώτη φορά που η ίδια Αρχή σημαίνει καμπανάκι. Ο επικεφαλής της, Χαράλαμπος Βουρλιώτης, είχε προειδοποιήσει ήδη την άνοιξη για το φαινόμενο της «λευκής κόλλας» στα πόθεν έσχες, χωρίς έκτοτε να έχει δημοσιοποιηθεί ισοζύγιο κυρώσεων (To Brief). Το πλαίσιο βαραίνει. Ο νόμος ορίζει υποχρεωτικό έλεγχο μόλις στο 7% των δηλώσεων μετά τη μεταβατική περίοδο, που σημαίνει ότι το 93% δεν ελέγχεται καθόλου (TPV Law).

Ο μηχανισμός ξέρει να φτάνει ως τον καταλογισμό όταν θέλει. Σε συγγενές πεδίο, οι κοινοί έλεγχοι Αρχής και ΑΑΔΕ παρήγαγαν στο δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 2025 βεβαιωμένους φόρους και πρόστιμα 63,74 εκατ. ευρώ (BusinessDaily). Στα πόθεν έσχες, η διαδρομή σταματά πριν την κύρωση.

Οι 8.650 παραλείψεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους γενικευμένη ατιμωρησία. Αποδεικνύουν κάτι πιο συγκεκριμένο και εξίσου ενοχλητικό: ένα εργαλείο διαφάνειας που ξέρει να μετρά ποιος δεν συμμορφώθηκε, αλλά αρνείται να πει τι του κόστισε. Όσο η Αρχή ανακοινώνει αριθμούς εντοπισμού χωρίς αριθμούς έκβασης, το πόθεν έσχες παραμένει μια δήλωση που όλοι οφείλουν να κάνουν και ελάχιστοι φοβούνται να παραβούν.