56 εκατ. για 1.000 βιβλιοθήκες, αλλά 400 προσωρινοί βιβλιοθηκονόμοι

Στις 10 Σεπτεμβρίου το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε 56,2 εκατ. ευρώ από τα ευρωπαϊκά κονδύλια του ΕΣΠΑ για «πάνω από 1.000» σχολικές βιβλιοθήκες και 400 προσλήψεις βιβλιοθηκονόμων (Ναυτεμπορική). Το «πάνω από 1.000», όμως, είναι 252 εντελώς νέες βιβλιοθήκες, 400 αναβαθμίσεις υπαρχουσών και άλλες περίπου 400 που θα πάρουν μόνο υπολογιστές, δηλαδή τρεις ανόμοιες παρεμβάσεις και όχι χίλιες ίδιες βιβλιοθήκες (Financial Report). Η ένταξη στο πρόγραμμα είναι έγκριση χρηματοδότησης, όχι παράδοση: το αν θα προκύψουν βιβλιοθήκες που λειτουργούν θα κριθεί στην προκήρυξη και μέσα στην τάξη.

Οι διαφορές ανάμεσα στις τρεις ομάδες είναι μεγάλες. Οι 252 νέες βιβλιοθήκες θα εξοπλιστούν με βιβλία, έπιπλα, υπολογιστές και λογισμικό. Οι 400 που ήδη λειτουργούν θα εμπλουτίσουν τις συλλογές και θα αναβαθμίσουν τον εξοπλισμό τους, ενώ η τρίτη ομάδα θα πάρει μόνο μηχανήματα, χωρίς νέα βιβλία. Συνολικά προκύπτουν περίπου 1.052 μονάδες σε τρεις βαθμίδες, και επειδή το υπουργείο δεν δημοσίευσε ανάλυση του κόστους ανά δράση, ένα μέσο ποσό ανά σχολείο θα ήταν παραπλανητικό (Capital).

Χωριστή, και πιο φτωχή, είναι μια δεύτερη δράση: μικρές συλλογές για 8.143 σχολικές μονάδες, 50 τίτλοι στα νηπιαγωγεία και έως 100 στις υπόλοιπες βαθμίδες. Πρόκειται για ένα ράφι βιβλίων, όχι για οργανωμένη και στελεχωμένη βιβλιοθήκη, και αφορά τα σχολεία που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο χαρτογράφησης του υπουργείου (Ναυτεμπορική, Financial Report). Το 8.143 δεν προστίθεται στο 1.052, γιατί κάποια σχολεία μπορεί να ανήκουν και στις δύο ομάδες, κάτι που η ανακοίνωση δεν διευκρίνισε.

Ένας βιβλιοθηκονόμος για δύο ή τρία σχολεία

Οι 400 προσλήψεις δεν είναι μόνιμες. Προβλέπονται συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου, δηλαδή προσωρινές, και η ανακοίνωση αναφέρει ρητά ότι «κάθε βιβλιοθηκονόμος θα υποστηρίζει δύο έως τρεις σχολικές βιβλιοθήκες» (maleviziotis.gr). Στην πράξη μιλάμε για έναν εργαζόμενο που μοιράζει την εβδομάδα του σε δύο ή τρεις μονάδες, όχι για βιβλιοθηκονόμο που βρίσκεται εκεί κάθε μέρα που χτυπάει το κουδούνι. Στην πρώτη φάση, μάλιστα, οι τοποθετήσεις γίνονται σε σχολεία που ήδη έχουν βιβλιοθήκη, όχι απαραίτητα στις 252 καινούργιες.

Η μόνιμη παρουσία μετράει περισσότερο από τα ίδια τα βιβλία. Επισκόπηση ερευνών συνδέει τις καλύτερες επιδόσεις στην ανάγνωση με βιβλιοθήκες που διαθέτουν πιστοποιημένο προσωπικό πλήρους απασχόλησης, κάτι διαφορετικό από έναν εργαζόμενο μοιρασμένο σε τρία σχολεία (Taylor & Francis). Στην Ινδία, μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε δημόσια δημοτικά δεν βρήκε βελτίωση των γλωσσικών επιδόσεων σε 16 μήνες. Το ζητούμενο, δηλαδή, δεν είναι η αγορά τίτλων αλλά η καθημερινή χρήση και η συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς (Information Matters).

Από τα 60 στα 56 εκατ. ευρώ

Η διαδρομή άνοιξε τον Οκτώβριο του 2025, όταν το υπουργείο εξήγγειλε 60 εκατ. ευρώ, 400 βιβλιοθηκονόμους για τη σχολική χρονιά 2026-2027 και έως 2.000 νέους τίτλους (ΥΠΑΙΘΑ). Τον Ιούλιο του 2026 δημοσιεύματα ανέφεραν υπουργική απόφαση για ίδρυση 252 και αναβάθμιση 400 βιβλιοθηκών, με κατάλογο 652 σχολείων σε ΦΕΚ, το Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (Dnews). Η απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου εντάσσει τελικά 56,2 εκατ., περίπου 3,8 εκατ. λιγότερα από την αρχική εξαγγελία, χωρίς όμως να τεκμηριώνεται περικοπή αντί για διαφορετικό σχεδιασμό. Την πρωτοβουλία προβάλλει η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, ενώ την απόφαση ένταξης υπέγραψε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας Νίκος Παπαθανάσης (Capital).

Στο βάθος υπάρχει και ο νόμος: η Εθνική Συντονιστική Επιτροπή Σχολικών Βιβλιοθηκών, που θα επιλέγει τους τίτλους ανά θεματική κατηγορία, προβλέπεται στον ν. 5291/2026 (kodiko.gr). Παλιότερο σχέδιο νόμου μιλούσε για 100 μόνιμες, οργανικές θέσεις, κάτι διαφορετικό από τις 400 προσωρινές συμβάσεις που ανακοινώθηκαν τώρα.

Η κυβέρνηση έχει πλέον την έγκριση και τα χρήματα. Δεν έχει δημοσιοποιήσει ακόμη την προκήρυξη των 400 θέσεων, τη διάρκεια των συμβάσεων, τις ώρες που θα είναι ανοιχτή κάθε βιβλιοθήκη ή το τι θα γίνει με τη λειτουργία τους όταν οι προσωρινοί βιβλιοθηκονόμοι φύγουν. Μέχρι τότε, τα 56,2 εκατ. ευρώ αγοράζουν ράφια, τίτλους και υπολογιστές. Η απάντηση για τις βιβλιοθήκες θα έρθει την πρώτη μέρα που ένα παιδί θα ζητήσει βιβλίο και ο βιβλιοθηκονόμος θα βρίσκεται στο διπλανό σχολείο.