5.429 εικονικές συνταγές σε ΑΜΚΑ που δεν λάμβαναν ειδοποίηση

Ένα κύκλωμα εξέδωσε 5.429 ψευδείς συνταγές στον ΕΟΠΥΥ επί έξι χρόνια, διαλέγοντας σχεδόν χειρουργικά τα θύματά του: ασφαλισμένους που δεν είχαν ενεργοποιήσει την άυλη συνταγογράφηση, ώστε να μη λάβουν ποτέ το μήνυμα που θα τους αποκάλυπτε ότι κάποιος γράφει φάρμακα στο όνομά τους (Lifo). Το πραγματικό ερώτημα είναι πώς ένα ψηφιακό σύστημα που κρατά αναλυτικό ίχνος για κάθε συνταγή άφησε αόρατη μια βιομηχανία απάτης για μισή δεκαετία, με ζημιά που ξεπερνά τις 405.000 ευρώ.

Ας δούμε πρώτα τη μηχανική. Η άυλη συνταγογράφηση είναι μια προαιρετική υπηρεσία του gov.gr. Όποιος την ενεργοποιεί, λαμβάνει με SMS ή email ειδοποίηση κάθε φορά που εκδίδεται συνταγή ή παραπεμπτικό στο ΑΜΚΑ του (Gov.gr). Η υπηρεσία ειδοποιεί άμεσα τον ασφαλισμένο, μετατρέποντάς τον σε συν-ελεγκτή του ίδιου του του φακέλου. Όποιος δεν την έχει ενεργοποιήσει, χάνει αυτό το σήμα. Και ακριβώς εκεί πάτησε το κύκλωμα. Σύμφωνα με τη δικογραφία, όπως αναπαράγεται από τα δημοσιεύματα, οι δράστες επέλεγαν ΑΜΚΑ χωρίς άυλη, εξέδιδαν ψευδείς συνταγές, τις εκτελούσαν εικονικά και πλαστογραφούσαν τις υπογραφές των δικαιούχων (Newsit). Το ψηφιακό χάσμα ήταν το κριτήριο επιλογής θύματος.

Τα δεδομένα υπήρχαν. Το alert έλειπε

5.429 συνταγές σε 72 μήνες σημαίνει περίπου 75 συνταγές τον μήνα κατά μέσο όρο (Protothema). Αρκετά χαμηλός όγκος για να μη χτυπήσει έναν χονδρικό κόφτη, αρκετά υψηλός για να βγει σε ανάλυση μοτίβων. Τα δεδομένα υπήρχαν όλα. Η ΗΔΙΚΑ είναι ο τεχνικός διαχειριστής της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και κρατά το ψηφιακό ίχνος έκδοσης και εκτέλεσης κάθε πράξης (ΗΔΙΚΑ). Επαναλαμβανόμενες συνταγές από τους ίδιους γιατρούς, εκτελέσεις που συγκεντρώνονταν σε στενό κύκλο φαρμακείων, ίδια φάρμακα σε ομάδες ΑΜΚΑ. Αυτά είναι ακριβώς τα κριτήρια που το ίδιο το κράτος περιγράφει ως ελέγξιμα στο πλαίσιο ελέγχου συνταγογραφίας (OpenGov).

Το πρόβλημα δεν ήταν απουσία δεδομένων. Τα δεδομένα υπήρχαν, αλλά δεν μεταφράστηκαν ποτέ σε ενεργό συναγερμό. Ο ΕΟΠΥΥ, ο φορέας που πληρώνει και άρα έχει το ισχυρότερο κίνητρο να ελέγξει τη δαπάνη, λειτούργησε επί χρόνια ως παθητικός εκκαθαριστής πληρωμών αντί ως ενεργός ελεγκτής. Το μοτίβο επαναλαμβάνεται: στην υπόθεση των εικονικών φυσικοθεραπειών που είχε εξαρθρωθεί νωρίτερα φέτος, το ίδιο δημόσιο σύστημα επέτρεψε αγορά παραστατικών μέχρι να μπει σκληρό checkpoint (To Brief).

Η κυβέρνηση απαντά ότι το κενό πλέον κλείνει. Ο ΕΟΠΥΥ μετακινείται προς ένα σύστημα βαθμολόγησης κινδύνου (risk scoring), με μηνιαίους ελέγχους και δείκτες όπως το αν πάνω από 70% των παραπεμπτικών ενός γιατρού εκτελούνται σε συγκεκριμένο πάροχο (HealthReport). Ο κωδικός μιας χρήσης (OTP) που στέλνεται στον δικαιούχο για άυλες γνωματεύσεις και παραπεμπτικά κάνει πιο δύσκολη την εκτέλεση με μόνο εφόδιο έναν ΑΜΚΑ (Οδηγός του Πολίτη). Όμως οι δείκτες παραβατικότητας είναι, εξ ορισμού, εργαλεία εντοπισμού ακραίων αποκλίσεων. Πιάνουν τον γιατρό που ξεφεύγει στατιστικά, δυσκολότερα ένα κύκλωμα που σπάει τη δραστηριότητα σε πολλούς γιατρούς και φαρμακεία κάτω από τα κατώφλια των ελέγχων. Και ο κωδικός μιας χρήσης πιστοποιεί πρόσβαση στο κανάλι του ασφαλισμένου, όχι ιατρική αναγκαιότητα.

Για τον πολίτη, το διακύβευμα δεν είναι λογιστικό. Οι εικονικές συνταγές παράγουν ψευδές ιατρικό ιστορικό στον Εθνικό Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας και χρεώσεις στον Φάκελο Ασφάλισης Υγείας (Gov.gr ΦΑΥ). Ο ΕΟΠΥΥ προτρέπει σε ενεργοποίηση της άυλης και δήλωση εναντίωσης, όμως ένα καθαρό, βήμα-βήμα πρωτόκολλο για όποιον ανακαλύπτει ότι το ΑΜΚΑ του χρησιμοποιήθηκε παραμένει άγραφο (TheTOC).

Το φερόμενο αρχηγικό μέλος περιγράφεται στα δημοσιεύματα ως πρώην υποψήφιος βουλευτής, στοιχείο που κυκλοφορεί ως δημοσιογραφική πληροφορία και όχι ως επίσημη ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. (in.gr). Το βιογραφικό όμως θα ήταν εύκολη διαφυγή. Το βάρος πέφτει αλλού: ένα σύστημα που ξέρει τα πάντα για κάθε συνταγή χρειάστηκε έξι χρόνια και μια καταγγελία για να δει αυτό που ήταν, ψηφιακά, μπροστά του.