37.003 συντάξεις: τι παίρνουν πραγματικά σε αναδρομικά

Δεκάδες χιλιάδες συνταξιούχοι με πολλά χρόνια ασφάλισης περιμένουν μια διόρθωση στη σύνταξή τους: ο e-ΕΦΚΑ ξαναϋπολογίζει την κύρια σύνταξη με τους βελτιωμένους συντελεστές και τους οφείλει τη διαφορά αναδρομικά από τον Οκτώβριο του 2019. Πρόκειται για καθυστερημένη εφαρμογή νόμου. Δεν είναι νέο επίδομα ούτε οριζόντια αύξηση για όλους, ούτε το ετήσιο βοήθημα των 300 ευρώ που θεσμοθετήθηκε τις προηγούμενες ημέρες (To Brief)· εδώ αλλάζει το ίδιο το βασικό ποσό της σύνταξης, γι' αυτό και διαφέρει δραστικά από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Ο αριθμός που κυκλοφορεί, 37.003 εκκρεμείς υποθέσεις (στρογγυλεμένος συχνά σε 37.000), προέρχεται από δημοσιογραφική κάλυψη, όχι από επίσημο δελτίο του e-ΕΦΚΑ. Η κατανομή που αναπαράγεται είναι 12.092 από τον ΟΑΕΕ-ΤΕΒΕ, 11.256 από το ΙΚΑ, 8.723 από το Δημόσιο και μικρότεροι αριθμοί από ΕΤΑΑ-ΤΣΑΥ και ΤΑΠΟΤΕ (Capital). Το μόνο πρωτογενές ίχνος πληρωμής αυτής της κατηγορίας είναι μια άλλη, μικρότερη παρτίδα: στις 30 Ιουλίου 2026 ο φορέας κατέβαλε αναδρομικά επανυπολογισμού σε 6.264 συνταξιούχους, ύψους 10,89 εκατ. ευρώ (Taxheaven).

Τα εντυπωσιακά «έως 240 ευρώ τον μήνα» και «έως 19.643 ευρώ αναδρομικά» δεν επιβεβαιώνονται από κανένα επίσημο έγγραφο και αφορούν το άνω άκρο. Τα συνηθέστερα εύρη είναι πολύ χαμηλότερα: 7 έως 13 ευρώ για 31 έτη, 23 έως 39 για 33 έτη και 55 έως 86 ευρώ για 35 έτη (Economistas). Με μέση κύρια σύνταξη γύρω στα 867 ευρώ μικτά (Euro2day), μια αύξηση 20 ευρώ είναι ένα 2,3%, όχι επιστροφή χιλιάδων. Τα μεγάλα αναδρομικά φουσκώνουν επειδή αθροίζουν έως και 82 μήνες καθυστέρησης, από τον Οκτώβριο του 2019 (Capital).

Ποιους αφορά και γιατί

Ο πυρήνας είναι συγκεκριμένος: όσοι βγήκαν στη σύνταξη από 13 Μαΐου 2016 έως 30 Σεπτεμβρίου 2019 με πάνω από 30 έτη ασφάλισης. Η σύνταξή τους υπολογίστηκε με τους χαμηλότερους συντελεστές του νόμου 4387/2016 (του νόμου Κατρούγκαλου), τη στιγμή που ο νόμος 4670/2020 ανέβασε τα ποσοστά αναπλήρωσης για τα πολλά έτη ασφάλισης, με αναδρομική ισχύ από την 1η Οκτωβρίου 2019 (Opengov, ν. 4670/2020). Όποιος συνταξιοδοτήθηκε μετά την 1/10/2019 τους έχει ήδη· όποιος έχει κάτω από 30 έτη μένει εκτός.

Η αύξηση βγαίνει από τον τύπο της ανταποδοτικής σύνταξης, του μέρους που εξαρτάται από τα έτη ασφάλισης και τις συντάξιμες αποδοχές (τον μισθολογικό μέσο όρο πάνω στον οποίο πληρώθηκαν εισφορές) (ν. 4387/2016). Το ποσοστό αναπλήρωσης, δηλαδή το κομμάτι των αποδοχών που μετατρέπεται σε σύνταξη, ανέβηκε για όσους έχουν πάνω από 30 έτη. Γι' αυτό δεν παίρνουν όλοι το ίδιο: άλλος έχει 31 και άλλος 40 έτη, άλλος υψηλότερες αποδοχές.

Η προσωπική διαφορά μπορεί να φάει όλη την αύξηση. Είναι το «μαξιλάρι» ανάμεσα στο παλιό καταβαλλόμενο ποσό και στο νέο· πρώτα ροκανίζεται αυτή, και μόνο ό,τι περισσεύει φτάνει στην τσέπη (Εγκύκλιος e-ΕΦΚΑ 29/2020). Αρκετοί μπορεί να δουν μικρό ή μηδενικό ορατό όφελος.

Πρακτικά, ο έλεγχος ξεκινά από το μηνιαίο ενημερωτικό σημείωμα σύνταξης στην πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ με κωδικούς TAXISnet (e-ΕΦΚΑ). Αν το πληρωτέο δεν συμφωνεί με την απόφαση απονομής ή λείπουν έτη και χρόνοι ασφάλισης, η διόρθωση περνά από το τμήμα μητρώου, με τα δικαιολογητικά στο χέρι.

Το βάθος του προβλήματος δεν είναι κοινωνικό μόνο. Η Ελλάδα δαπανά ήδη περίπου 11%-12% του ΑΕΠ για συντάξεις, από τα υψηλότερα ποσοστά στην ΕΕ (EIOPA). Σε ένα τόσο μεγάλο κονδύλι, οι καθυστερημένες διορθώσεις με αναδρομικά παράγουν ταμειακές εκπλήξεις και δείχνουν αδύναμη διοικητική εκτέλεση, τη στιγμή που Κομισιόν και ΔΝΤ ζητούν προβλεψιμότητα και κανόνες στις συντάξεις (EUR-Lex). Μια διόρθωση που έρχεται έξι χρόνια αργότερα δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι ο νόμος, αλλά η εκτέλεσή του.

Την πολιτική ευθύνη έχει η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως, με τον υφυπουργό Κώστα Καραγκούνη στο ασφαλιστικό χαρτοφυλάκιο, ενώ η διοικητική εκτέλεση περνά από τον διοικητή του e-ΕΦΚΑ Παναγιώτη Δουφεξή. Η Κεραμέως μιλά για αποκατάσταση «κοινωνικών αδικιών του παρελθόντος» και για ετοιμότητα του φορέα να εφαρμόσει άμεσα τις σχετικές ρυθμίσεις (Υπουργείο Εργασίας). Ο φορέας όμως οφείλει να ανακοινώσει επίσημα τέσσερα πράγματα: πόσες ακριβώς είναι οι εκκρεμείς υποθέσεις, πότε πληρώνονται, ποια είναι η μέση αύξηση και πώς υπολογίζεται το αναδρομικό. Όσο αυτά μένουν στα ρεπορτάζ, ο αριθμός των 37.000 παραμένει υπόσχεση, όχι απόφαση.