Το 30ετές ομόλογο των ΗΠΑ πέρασε το 5,5%

Την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου η απόδοση του αμερικανικού τριακονταετούς ομολόγου άγγιξε μέσα στη συνεδρίαση το 5,531% και το δεκαετές έφτασε το 5,228% (Dow Jones). Το ασυνήθιστο της ημέρας ήταν ότι ακρίβυνε μόνο ο μακροχρόνιος δανεισμός, ενώ ο βραχυπρόθεσμος φτήνυνε. Το ερώτημα είναι λοιπόν τι ανεβάζει το κόστος του χρήματος για τριάντα χρόνια, όταν η αγορά δεν περιμένει ακριβότερο χρήμα για τα επόμενα δύο.

Τα γενικά αίτια του κύματος πωλήσεων, δηλαδή το πετρέλαιο, οι φόβοι για τον πληθωρισμό και τα ελλείμματα, τα είχαμε εξηγήσει την Πέμπτη (To Brief). Η Παρασκευή πρόσθεσε μια διαφορετική κίνηση. Σε μεταγενέστερο στιγμιότυπο της ίδιας συνεδρίασης, το διετές ομόλογο βρισκόταν γύρω στο 4,86% και υποχωρούσε κατά περίπου 3,5 μονάδες βάσης (εκατοστά της ποσοστιαίας μονάδας), ενώ το τριακονταετές κρατιόταν ελαφρώς υψηλότερα, κοντά στο 5,49% (CNBC).

Γιατί η διαφορά μετρά

Το διετές ακολουθεί κυρίως όσα περιμένει η αγορά από τη Fed, την κεντρική τράπεζα των ΗΠΑ, για τα επόμενα δύο χρόνια. Το τριακονταετές ενσωματώνει και κάτι ακόμη: την αποζημίωση που ζητά ο επενδυτής για να δεσμεύσει τα χρήματά του για τρεις δεκαετίες, το λεγόμενο πριμ διάρκειας. Οι αγορές συνέχιζαν να αποδίδουν πιθανότητα περίπου δύο στα τρία σε νέα αύξηση επιτοκίων (Trading Economics). Αν όμως οι προσδοκίες για τη Fed οδηγούσαν την κίνηση της Παρασκευής, θα ανέβαινε πρώτα το διετές. Εκείνη την ημέρα το διετές έπεφτε.

Ούτε τα νέα στοιχεία για την οικονομία δείχνουν καθαρή ισχύ. Οι αιτήσεις για επίδομα ανεργίας έπεσαν στις 197.000, σε επίπεδο που δείχνει λίγες απολύσεις (Υπουργείο Εργασίας ΗΠΑ). Οι επιχειρήσεις συνεχίζουν να επενδύουν, αφού οι παραγγελίες μιας κατηγορίας κεφαλαιουχικού εξοπλισμού ανέβηκαν 1,6% τον Αύγουστο (Census). Τα νοικοκυριά όμως έχασαν την αισιοδοξία τους και περιμένουν πληθωρισμό 4,6% τον επόμενο χρόνο, από 4,0% πριν (ABA Banking Journal). Η εικόνα δεν είναι εκείνη μιας οικονομίας που τρέχει παντού το ίδιο.

Μπορεί λοιπόν να μετρηθεί το πριμ διάρκειας; Όχι άμεσα, γιατί το υπολογίζουν μοντέλα και δεν προκύπτει από καμία τιμή της αγοράς. Τα δύο μοντέλα της Fed δίνουν μάλιστα αντίθετη εικόνα για το δεκαετές φέτος. Σύμφωνα με σύγκριση του διαχειριστή κεφαλαίων TwentyFour, το ACM δείχνει πτώση από περίπου 75 σε 61 μονάδες βάσης, ενώ το Kim–Wright δείχνει άνοδο από περίπου 57 σε 96. Καμία από τις δύο σειρές δεν φτάνει ως τις 25 Σεπτεμβρίου (Fed).

Ό,τι μπορεί να μετρηθεί είναι το επίπεδο. Στις 25/9 το τριακονταετές απέδιδε πραγματικά, δηλαδή πάνω από τον πληθωρισμό, 3,22% έναντι 5,49% ονομαστικά (Treasury Rate Watch). Πάνω από το μισό του κόστους είναι επομένως καθαρή πραγματική απόδοση. Πόσο από την άνοδο της εβδομάδας ήρθε από κάθε συνιστώσα δεν μπορεί όμως να υπολογιστεί με τα διαθέσιμα στοιχεία.

Αφού τα μοντέλα δεν δίνουν απάντηση, ένα μέρος της ανησυχίας αφορά το πόσο νέο χρέος θα χρειαστεί να απορροφήσει η αγορά. Το αμερικανικό έλλειμμα έφτασε περίπου τα 1,97 τρισ. δολάρια στο ενδεκάμηνο έως τον Αύγουστο (Monthly Treasury Statement). Στις 24/9 το υπουργείο Οικονομικών επαναγόρασε μακροχρόνιους τίτλους αξίας μόνο 4,08 δισ. δολαρίων, ενώ το όριο της επαναγοράς ήταν 6 δισ. (WSJ).

Ποιος πληρώνει

Το αποτέλεσμα φαίνεται στο πιο γνωστό μακροχρόνιο δάνειο των Αμερικανών. Το μέσο τριακονταετές στεγαστικό σταθερού επιτοκίου έφτασε το 7,03%, από 6,30% πριν από έναν χρόνο. Για δάνειο 400.000 δολαρίων η διαφορά αντιστοιχεί σε περίπου 194 δολάρια επιπλέον τον μήνα (για κεφάλαιο και τόκους, χωρίς φόρους και ασφάλιση) (Los Angeles Times). Το βάρος πέφτει στους νέους αγοραστές κατοικίας και σε όσους αναχρηματοδοτούν τα δάνειά τους, γιατί σχεδόν τα μισά υφιστάμενα στεγαστικά (49,9%) έχουν επιτόκιο κάτω από 4% (Realtor.com). Κερδίζουν όσοι αγοράζουν τώρα νέα ομόλογα με υψηλό κουπόνι. Χάνουν όσοι κρατούν παλιά ομόλογα με χαμηλό κουπόνι, γιατί η αγοραία αξία τους μειώνεται.

Στην Ελλάδα, το γερμανικό δεκαετές έκλεισε την εβδομάδα στο 3,59% και το ελληνικό βρέθηκε στο 4,38% (Euro2day). Αν υπολογίσουμε τη διαφορά από αυτές τις δημοσιευμένες τιμές, που δεν έχουν απαραίτητα καταγραφεί την ίδια ώρα, το spread ήταν περίπου 79 μονάδες βάσης. Την προηγούμενη ημέρα ήταν γύρω στις 83 (Dnews). Οι αγορές δηλαδή δεν ζητούν από την Ελλάδα πρόσθετη αμοιβή για τον κίνδυνο. Η ΕΚΤ καταγράφει γενική άνοδο των μακροπρόθεσμων επιτοκίων στην Ευρώπη (ΕΚΤ). Η αμερικανική απόδοση πάντως δεν περνά αυτόματα στο Euribor ή στη δόση ενός ελληνικού δανείου. Εκεί μεσολαβούν η πολιτική της ΕΚΤ και οι αποφάσεις των τραπεζών.

Η Παρασκευή έδειξε ότι η ακρίβεια του μακροχρόνιου χρήματος στις ΗΠΑ δεν εξηγείται μόνο από τη Fed ή από μια δυνατή οικονομία. Τα εργαλεία της ίδιας της Fed δεν συμφωνούν ούτε για το αν αυξάνεται η αποζημίωση που ζητούν οι επενδυτές για τη διάρκεια. Για την Ελλάδα, ο κίνδυνος δεν είναι ότι την εμπιστεύονται λιγότερο. Είναι ότι ακριβαίνει το χρήμα για όλους.