30 ρωσικοί βαλλιστικοί πέρασαν την ουκρανική αεράμυνα

Ξεκίνα από τα μαθηματικά, γιατί εκεί κρύβεται η ουσία. Οι ΗΠΑ παράγουν σήμερα περίπου 650 αναχαιτιστές PAC-3 MSE τον χρόνο, τους πιο κρίσιμους πυραύλους για να καταρρίψεις βαλλιστικό στόχο υψηλής ταχύτητας (CSIS). Η κρίση με το Ιράν, μέσα σε λίγες εβδομάδες, κατανάλωσε κατ' εκτίμηση 1.060 έως 1.430 αναχαιτιστές Patriot, με πλήρη αναπλήρωση των αμερικανικών αποθεμάτων όχι πριν από τα μέσα του 2029 (TWZ). Με απλά λόγια: ένα μόνο μέτωπο έκαψε σε εβδομάδες ό,τι η αμερικανική βιομηχανία φτιάχνει σε δύο χρόνια.

Αυτό εξηγεί γιατί το ανώτερο αντιβαλλιστικό στρώμα της ουκρανικής άμυνας δεν επήρκεσε ακριβώς τώρα. Τη νύχτα 1 προς 2 Ιουνίου, η Ρωσία εξαπέλυσε 73 πυραύλους και 656 drones σε συνδυασμένο πλήγμα (ABC News). Η ουκρανική αεράμυνα αναχαίτισε τα περισσότερα. Όμως 30 βαλλιστικοί πύραυλοι, 3 πύραυλοι πλεύσης (cruise) και 33 drones πέρασαν και έπληξαν 38 σημεία, αφήνοντας τουλάχιστον 22 νεκρούς και πάνω από 130 τραυματίες (Ukrainska Pravda, Kyiv Independent).

Το κενό δεν είναι παντού, είναι στην κορυφή

Εδώ χρειάζεται ακρίβεια, γιατί η λέξη «αεράμυνα» κρύβει στρώματα. Τα χαμηλά drones και οι πύραυλοι πλεύσης αντιμετωπίζονται με τα αντιαεροπορικά άρματα Gepard, κινητές ομάδες με όπλα, ηλεκτρονικό πόλεμο (παρεμβολές στα σήματα καθοδήγησης) και τα συστήματα μέσου βεληνεκούς NASAMS και IRIS-T. Οι Patriot είναι αναντικατάστατοι για ένα πράγμα: τους βαλλιστικούς πυραύλους τύπου Iskander, που πέφτουν με ταχύτητες όπου τίποτα φθηνότερο δεν προλαβαίνει (Euronews). Γι' αυτό η έκκληση Ζελένσκι δεν είναι γενικό «στείλτε αεράμυνα». Είναι αίτημα να μη χρειάζεται κάθε νύχτα να διαλέγει ποιες πόλεις θα μείνουν ακάλυπτες απέναντι στους βαλλιστικούς.

Και εδώ ακριβώς το αίτημα γίνεται πολιτικό, όχι τεχνικό. Δεν υπάρχει δημόσιος αμερικανικός πίνακας «πρώτα Ουκρανία ή Ισραήλ ή Ταϊβάν». Υπάρχει όμως μια ψυχρή πραγματικότητα μηδενικού αθροίσματος: όταν το Κίεβο ζητά αναχαιτιστές, ζητά από τον Λευκό Οίκο να αποφασίσει ποιος άλλος θα περιμένει. Οι ΗΠΑ ανέπτυξαν στο Ισραήλ το σύστημα αναχαίτισης μεγάλου ύψους THAAD με περίπου 100 στρατιώτες, ενώ η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) συμμετείχε σε αναχαιτίσεις ιρανικών επιθέσεων προς το Ισραήλ και το Μπαχρέιν (Times of Israel, CENTCOM). Τα συστήματα μεγάλου ύψους και τα ναυτικά αντιβαλλιστικά βλήματα δεν είναι πλήρως εναλλάξιμα με τους Patriot, αλλά ανήκουν στο ίδιο υπερτεντωμένο σύστημα υψηλής αεράμυνας που ζητούν ταυτόχρονα τέσσερις περιοχές του πλανήτη.

Η Μόσχα διαβάζει αυτή την αριθμητική καλύτερα από τον καθένα. Παρουσιάζει την επίθεση ως «χτύπημα ανταπόδοσης» για ουκρανικά πλήγματα, υποστηρίζοντας ότι στόχευσε αμυντικές βιομηχανίες και στρατιωτικά αεροδρόμια (RIA). Ανεξάρτητα στοιχεία δεν επαληθεύουν αυτόν τον ισχυρισμό και καταγράφουν βαριές απώλειες αμάχων σε πολλές τοποθεσίες (ISW). Πίσω από τη ρητορική των αντιποίνων κρύβεται μια στρατηγική κορεσμού: ο Μάιος έσπασε ρεκόρ με 8.150 drones, 24% πάνω από τον Απρίλιο (Straits Times). Στέλνεις φθηνά drones κατά κύματα για να εξαντλήσεις τους ακριβούς αναχαιτιστές, και μετά οι βαλλιστικοί περνούν.

Μπορεί η Ευρώπη να καλύψει το κενό; Πιο γρήγορα βάζει χρήματα παρά πυραύλους. Η Ουκρανία υπέγραψε σύμβαση 3,2 δισ. ευρώ με τη Raytheon για πυραύλους GEM-T και η Γερμανία προωθεί χρηματοδότηση για εκατοντάδες Patriot (President of Ukraine). Όμως ο μηχανισμός PURL του ΝΑΤΟ, που επιτρέπει σε συμμάχους να χρηματοδοτούν επείγουσες ουκρανικές ανάγκες, αγοράζει κυρίως αμερικανικό υλικό, δηλαδή αγοράζει θέση στην ίδια ουρά παραγωγής (NATO).

Για την Ελλάδα, το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό. Η χώρα διαθέτει έξι πυροβολαρχίες Patriot, και μία ελληνική δύναμη Patriot στη Σαουδική Αραβία παραμένει επιχειρησιακή από το 2021, με την αναβάθμισή της να καθυστερεί επειδή καλύπτει ανάγκες εκεί (Newsit). Το ίδιο πεπερασμένο απόθεμα που λείπει από το Κίεβο, η Αθήνα το μετράει για τη δική της άμυνα στο Αιγαίο.

Όταν ο αναχαιτιστής γίνεται πιο σπάνιος από τον στόχο που πρέπει να καταρρίψει, η Δύση δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα θάρρους ή θέλησης. Αντιμετωπίζει πρόβλημα λογιστικής. Και σε αυτή τη λογιστική, κάθε νύχτα κάποιος μένει εκτεθειμένος.