Από 3 Αυγούστου η παλιά ταυτότητα δεν σε βγάζει από τη χώρα

Από τις 3 Αυγούστου 2026 η παλιά ελληνική αστυνομική ταυτότητα, αυτή που έχουν στην τσέπη τους εκατομμύρια πολίτες, παύει να γίνεται δεκτή ως ταξιδιωτικό έγγραφο για μετακινήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν έχεις εισιτήριο για Ιταλία, Γερμανία ή Κύπρο μετά από εκείνη την ημερομηνία και κρατάς μόνο το παλιό δελτίο, δεν επιβιβάζεσαι: χρειάζεσαι είτε νέα ταυτότητα είτε έγκυρο διαβατήριο. Μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού, με τα ραντεβού στα αστυνομικά τμήματα ήδη πιεσμένα, αυτή η αλλαγή αγγίζει άμεσα τα σχέδια διακοπών.

Ο κανόνας δεν είναι ελληνική έμπνευση. Πηγάζει από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2019/1157, που εναρμονίζει τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των εθνικών ταυτοτήτων όταν χρησιμοποιούνται για την ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Ένωσης (EUR-Lex). Το κρίσιμο σημείο είναι μια λωρίδα τυποποιημένων χαρακτήρων στο κάτω μέρος του εγγράφου, η μηχανικώς αναγνώσιμη ζώνη (MRZ), εκείνο το πεδίο που διαβάζουν αυτόματα τα μηχανήματα στα σύνορα. Οι παλιές ελληνικές ταυτότητες δεν την έχουν. Και ενώ ο γενικός μεταβατικός κανόνας δίνει περιθώριο έως το 2031, το άρθρο 5 παρ. 2 στοιχ. α΄ βάζει νωρίτερο κόφτη για τα ασθενέστερα έγγραφα: όσα δεν διαθέτουν λειτουργική MRZ παύουν να ισχύουν κατά τη λήξη τους ή το αργότερο στις 3 Αυγούστου 2026, όποιο έρθει πρώτο (EUR-Lex ELI). Δηλαδή ο κόφτης λειτουργεί ανεξάρτητα από την ημερομηνία που τυπώνει επάνω η ίδια η ταυτότητα.

Την εξήγηση έδωσε ο γενικός γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, ο οποίος σε δηλώσεις στην ΕΡΤ ξεκαθάρισε ότι μετά την προθεσμία η παλιά ταυτότητα δεν αρκεί για ταξίδι στο εξωτερικό (CNN). Αυτοτελής επίσημη κυβερνητική ανακοίνωση δεν έχει εντοπιστεί δημόσια· η εικόνα στηρίζεται στον ευρωπαϊκό κανόνα και στην αναπαραγωγή των δηλώσεων από τα ΜΜΕ (Fortune Greece).

Τι κάνεις πρακτικά

Δύο ασφαλείς διαδρομές. Η πρώτη είναι να εκδώσεις νέα ταυτότητα: κλείνεις ραντεβού μέσω του id.gov.gr, επιλέγεις αρχή και διαθέσιμη ώρα, και μπορείς να ψάξεις ακόμη και σε άλλο αστυνομικό τμήμα αν δεν βρίσκεις κοντινή διαθεσιμότητα. Το κόστος είναι e-παράβολο 10 ευρώ, μειωμένο στα 5 ευρώ για πολύτεκνους με τα σχετικά δικαιολογητικά, συν ένσημο ΕΛ.ΑΣ. 0,50 ευρώ (LiFO). Χρειάζεσαι ψηφιακή φωτογραφία μέσω myPhoto ή λήψη επί τόπου και αίτηση στην αρχή έκδοσης (Protothema). Η δεύτερη διαδρομή, και η ασφαλέστερη αν το ταξίδι είναι κοντά, είναι απλώς να ταξιδέψεις με διαβατήριο σε ισχύ.

Εδώ μπαίνει το πραγματικό αγκάθι: η χωρητικότητα. Το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης αύξησε από τις 5 Ιουλίου τα ραντεβού στην Αθήνα κατά 30%, μια προσπάθεια να ανοίξουν περισσότερα slots μέσα στην περίοδο των καλοκαιρινών αδειών (CNN). Το ποσοστό όμως δεν λέει από ποια βάση ξεκινά, ούτε αν η αναμονή όντως μειώθηκε: παλιότερα δημοσιεύματα μιλούσαν για ραντεβού εξαντλημένα ακόμη και για έξι μήνες (Newsbomb). Η συνετή ανάγνωση είναι ότι έγινε αποσυμπίεση, όχι κανονικοποίηση. Γι' αυτό η πρακτική συμβουλή είναι μία: μην περιμένεις την τελευταία στιγμή.

Μέσα στη χώρα, καμία αλλαγή

Προσοχή σε μια διάκριση που καθησυχάζει. Η παλιά ταυτότητα χάνει την ισχύ της μόνο ως ταξιδιωτικό έγγραφο. Ως αποδεικτικό ταυτότητας στο εσωτερικό, στην τράπεζα, στην ΑΑΔΕ, στην κάλπη, αναφέρεται ότι παραμένει σε ισχύ έως τον Σεπτέμβριο του 2027 (Protothema). Αυτός ο διαχωρισμός δεν είναι λεπτομέρεια: λειτουργεί ως ανάχωμα ώστε όποιος δεν προλάβει το ραντεβού να μην αποκλειστεί από κάθε συναλλαγή με το κράτος. Η ένταση απλώς μετατοπίζεται στην ελεύθερη μετακίνηση.

Το μοτίβο το έχουμε ξαναδεί. Τον Ιανουάριο, το Συμβούλιο της Επικρατείας έβαλε φρένο στην πρακτική της ΕΛ.ΑΣ. να αρνείται διαβατήρια σε όσους κρατούσαν παλιά ταυτότητα (To Brief). Το ζήτημα τότε δεν ήταν αν η Ελλάδα δικαιούται να αλλάξει ταυτότητες, αλλά αν η διοίκηση μπορεί να χρησιμοποιεί μια υπηρεσία ως μοχλό πίεσης όταν η ίδια δεν προσφέρει τα ραντεβού που θα έκαναν την πίεση δικαιολογήσιμη. Η ευρωπαϊκή προθεσμία είναι δεδομένη και δίκαιη. Το ερώτημα που μένει είναι αν το κράτος μπορεί να αποδείξει, με slots και χρόνους αναμονής, ότι η συμμόρφωση που ζητά είναι πραγματικά εφικτή σε λιγότερο από τέσσερις εβδομάδες.