EU Divided Over Using Frozen Russian Assets to Fund Ukraine

Η συζήτηση στις Βρυξέλλες για το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση (η ΕΕ) πρέπει να χρησιμοποιήσει παγωμένα ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία (frozen Russian sovereign assets) ως «εγγύηση» (collateral) για να χρηματοδοτήσει την Ουκρανία δεν είναι τεχνικό λογιστικό θέμα. Είναι μια δοκιμή ισχύος: αν η Ευρώπη μπορεί να μετατρέψει την οικονομική της δύναμη σε γεωπολιτική δράση, όταν η στρατιωτική πραγματικότητα στην Ουκρανία και η αβεβαιότητα για τη στήριξη των ΗΠΑ πιέζουν το χρόνο. (https://apnews.com/article/abc7b025112dba1f074755e454c29681)

Στη Σύνοδο Κορυφής 18–19 Δεκεμβρίου, οι «27» συμφώνησαν σε δάνειο €90 δισ. για την Ουκρανία για 2026–2027, αλλά χωρίς τελική συμφωνία για το «βαρύ όπλο»: τα περίπου €210 δισ. ρωσικών κρατικών assets που έχουν ακινητοποιηθεί στην Ευρώπη. (https://apnews.com/article/abc7b025112dba1f074755e454c29681) Το βασικό εμπόδιο δεν είναι «αν θέλουμε να βοηθήσουμε την Ουκρανία» (ρητορική) αλλά ποιος σηκώνει το ρίσκο: το Βέλγιο, επειδή η πλειονότητα των assets βρίσκεται στο Euroclear στις Βρυξέλλες, φοβάται νομικό και χρηματοπιστωτικό «ανάποδο γύρισμα» και ζητά απεριόριστες εγγυήσεις από όλους. (https://www.reuters.com/world/new-eu-draft-text-russian-assets-offers-uncapped-guarantees-belgium-2025-12-18/?utm_source=openai)

Για να καταλάβουμε τι παίζεται, πρέπει να ξεκινήσουμε από το μηδέν: τι είναι αυτά τα assets, τι σημαίνει «χρησιμοποιώ ως collateral» (και όχι «κατασχέτω»), και γιατί αυτό διαπερνά όλα τα νεύρα του ευρωπαϊκού συστήματος: συμμαχίες, αγορές, κανόνες δικαίου, και τελικά την αξιοπιστία του ευρώ.

---

Τι είναι τα «παγωμένα ρωσικά κρατικά assets» (από το μηδέν)

Παγωμένα/ακινητοποιημένα κρατικά assets σημαίνει ότι χρήματα και τίτλοι (κυρίως ομόλογα και συναφή περιουσιακά στοιχεία) που ανήκουν σε ρωσικές κρατικές οντότητες —συμπεριλαμβανομένης της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας— δεν μπορούν να μετακινηθούν ή να χρησιμοποιηθούν, λόγω κυρώσεων.

Η θεμελιώδης κίνηση έγινε αμέσως μετά την εισβολή: η ΕΕ καταδίκασε τη ρωσική επίθεση και πέρασε σε περιοριστικά μέτρα. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/02/24/european-council-conclusions-24-february-2022/) Λίγες ημέρες μετά, η ΕΕ υιοθέτησε πράξη που απαγόρευσε συναλλαγές που σχετίζονται με τη διαχείριση αποθεμάτων και περιουσιακών στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας. Αυτό είναι ο πυρήνας του «παγώματος». (https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2024/1470/oj/eng)

Τι είναι το Euroclear (και γιατί όλοι κοιτάνε το Βέλγιο)

Το Euroclear είναι ένας «κεντρικός θεματοφύλακας τίτλων» (Central Securities Depository – CSD): μια κρίσιμη χρηματοπιστωτική υποδομή που κρατά λογιστικά/τεχνικά τίτλους και εκκαθαρίζει συναλλαγές. Εκεί έχει συγκεντρωθεί το μεγαλύτερο μέρος των ακινητοποιημένων ρωσικών assets στην ΕΕ. Αυτό εξηγεί γιατί το Βέλγιο λέει ουσιαστικά: «αν γίνει ζημιά, θα πέσει πρώτα πάνω μας».

---

Τι σημαίνει «δάνειο με collateral» αντί για «κατάσχεση»

Η ευρωπαϊκή πρόταση που συζητήθηκε πολιτικά περιγράφεται συχνά ως «reparations loan»: ένα μεγάλο δάνειο προς την Ουκρανία, με βάση την ιδέα ότι η Ρωσία θα όφειλε κάποτε αποζημιώσεις. Η τεχνική προσπάθεια είναι να χρησιμοποιηθούν τα ακινητοποιημένα ρωσικά assets ως εξασφάλιση (collateral) για χρηματοδότηση, χωρίς να γίνει ευθεία δήμευση/κατάσχεση του κεφαλαίου.

Γιατί αυτό έχει σημασία; Επειδή η «κατάσχεση» (confiscation) ανοίγει πιο άμεσα τη σύγκρουση με:

• την κυριαρχική ασυλία (sovereign immunity: κανόνας ότι το κράτος και ειδικά η κεντρική του τράπεζα προστατεύονται από κατασχέσεις στο εξωτερικό),
• τα δικαιώματα ιδιοκτησίας,
• και τον φόβο ότι το ευρώ θα θεωρηθεί λιγότερο «ασφαλές καταφύγιο» για κρατικά αποθεματικά τρίτων χωρών.

Οι Βρυξέλλες έχουν ήδη θωρακίσει το «πάγωμα» για μεγαλύτερο ορίζοντα, ώστε τα assets να μη μπορούν εύκολα να επιστραφούν. (https://www.reuters.com/business/finance/eu-set-indefinitely-freeze-russian-assets-removing-obstacle-ukraine-loan-2025-12-12/?utm_source=openai) Αλλά άλλο πράγμα το «κρατάω ακίνητο» και άλλο το «το μετατρέπω σε εργαλείο δανεισμού με ρίσκο δικαστικών/αγοραίων επιπτώσεων».

---

---

Ανάλυση μέσα από τα 7 γεωπολιτικά πλαίσια

1) Ανταγωνισμός μεγάλων δυνάμεων: ΕΕ–Ρωσία, με τις ΗΠΑ στο βάθος

Στο πλαίσιο ΗΠΑ–Κίνα–Ρωσία, η ουκρανική υπόθεση είναι το σημείο που κρίνει αν η Ευρώπη είναι γεωπολιτικός παίκτης ή χώρος (arena) που άλλοι διαμορφώνουν. Η Ρωσία επιδιώκει να αποδείξει ότι μπορεί να αντέξει τις κυρώσεις και να «σπάσει» τη δυτική συνοχή, ενώ η ΕΕ θέλει να αποδείξει ότι έχει διάρκεια (staying power).

Η παρουσία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και η πίεση για χρηματοδότηση πριν από την άνοιξη του 2026 εντάσσονται σε αυτή τη λογική: χωρίς σταθερή χρηματοδότηση, η Ουκρανία κινδυνεύει με δημοσιονομική κατάρρευση (μισθοί, συντάξεις, βασικές λειτουργίες κράτους), που μεταφράζεται τελικά σε στρατιωτική εξασθένηση. Η Βαρσοβία το είπε ωμά: «money today or blood tomorrow» — δηλαδή χρήμα τώρα ή αίμα μετά. (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/18/eu-leaders-summit-funding-deal-for-ukraine?utm_source=openai)

Ταυτόχρονα, η ΕΕ στέλνει μήνυμα και προς την Ουάσιγκτον: αν οι ΗΠΑ μειώσουν τη στήριξη, η Ευρώπη θα καλυφθεί μόνη της ή όχι; Εδώ κρίνεται η «στρατηγική αυτονομία» όχι ως σύνθημα, αλλά ως χρηματοδοτική ικανότητα.

2) Συμμαχίες: ενότητα ΕΕ, ρήγματα και ο «εκβιασμός» του βέτο

Η ΕΕ λειτουργεί με σύνθετη ισορροπία: κοινό συμφέρον, αλλά εθνικό ρίσκο. Στην υπόθεση των ρωσικών assets φαίνονται τρία επίπεδα συμμαχιών:

1. Ο πυρήνας υπέρ (π.χ. Γερμανία, Πολωνία) που θεωρεί ότι χωρίς μεγάλο ευρωπαϊκό χρήμα, η Ουκρανία λυγίζει και η Ευρώπη αποσταθεροποιείται.
2. Οι επιφυλακτικοί λόγω έκθεσης (Βέλγιο), που δεν λένε «όχι στην Ουκρανία», λένε «όχι να πληρώσω μόνος μου τη ζημιά αν κάτι πάει στραβά». (https://www.reuters.com/world/new-eu-draft-text-russian-assets-offers-uncapped-guarantees-belgium-2025-12-18/?utm_source=openai)
3. Οι αντίπαλοι για πολιτικούς λόγους (Ουγγαρία), που χρησιμοποιούν τέτοιες αποφάσεις για να διαπραγματευτούν άλλα ανταλλάγματα ή να κρατήσουν ανοιχτούς διαύλους με τη Μόσχα.

Το Βέλγιο ζητά «unlimited guarantees», δηλαδή μια μορφή απεριόριστης κάλυψης ρίσκου από όλα τα κράτη-μέλη, ώστε αν υπάρξει δικαστική/χρηματοπιστωτική ζημία, να «μοιραστεί» και να μη γίνει βελγική εθνική κρίση. (https://www.reuters.com/world/new-eu-draft-text-russian-assets-offers-uncapped-guarantees-belgium-2025-12-18/?utm_source=openai) Αυτό είναι κλασική μάχη εντός συμμαχίας: όλοι θέλουν το αποτέλεσμα, κανείς δεν θέλει να είναι το «ασφαλιστήριο συμβόλαιο» των άλλων.

3) Οικονομικός πόλεμος: κυρώσεις, αποθέματα, και η αξιοπιστία του ευρώ

Η δέσμευση ρωσικών κρατικών assets είναι ίσως το πιο καθαρό παράδειγμα ότι η οικονομία έχει γίνει όπλο. Η λογική των υποστηρικτών είναι απλή: η Ρωσία έκανε την καταστροφή, άρα το ρωσικό κράτος πρέπει να πληρώσει. Η λογική των επιφυλακτικών είναι επίσης απλή: αν η ΕΕ φαίνεται να «ακουμπά» κρατικά αποθέματα τρίτων, η αγορά μπορεί να αναρωτηθεί: «Αύριο, ποιος είναι ο επόμενος;»

Η ΕΕ έχει ήδη εφαρμόσει την πιο «ήπια» εκδοχή: να διοχετεύει στην Ουκρανία τα windfall profits (τα απροσδόκητα κέρδη/έσοδα που δημιουργούνται όσο τα assets μένουν ακινητοποιημένα). Το νομικό πλαίσιο για διάθεση καθαρών κερδών εγκρίθηκε από το Συμβούλιο. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/) Και υπήρξαν μεταφορές, όπως η πρώτη δόση €1,5 δισ. το 2024 από κέρδη των ακινητοποιημένων assets. (https://enlargement.ec.europa.eu/news/first-transfer-eu15-billion-proceeds-immobilised-russian-assets-made-available-support-ukraine-today-2024-07-26_en)

Αλλά τώρα το ζητούμενο είναι μεγαλύτερο: όχι «παίρνω τα κέρδη», αλλά «χτίζω χρηματοδότηση πάνω στο κεφάλαιο». Εκεί ανεβαίνει εκθετικά το ρίσκο.

Στο ίδιο μοτίβο κινείται και η G7: το σχήμα ERA (Extraordinary Revenue Acceleration) ανακοίνωσε περίπου $50 δισ. δάνεια προς την Ουκρανία, που σχεδιάζονται να εξυπηρετούνται από έσοδα συνδεδεμένα με τα immobilised ρωσικά assets. (https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/statements-releases/2024/06/14/g7-leaders-statement-8/) Οι ΗΠΑ μάλιστα ανακοίνωσαν εκταμίευση $20 δισ. στο πλαίσιο ERA. (https://home.treasury.gov/news/press-releases/jy2744) Άρα δεν μιλάμε για ευρωπαϊκή ιδιοτροπία, αλλά για ευρύτερη δυτική προσπάθεια να μετατρέψει τα «παγωμένα» assets σε ροή χρηματοδότησης.

4) Ενεργειακή γεωπολιτική: το χρήμα του πολέμου και η επόμενη εξάρτηση

Η ενέργεια είναι το «αίμα» του συστήματος γιατί μεταφράζεται σε κρατικά έσοδα και στρατιωτική αντοχή. Η ΕΕ έχει μειώσει την εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο σε σχέση με το 2021, αλλά η Ρωσία εξακολουθεί να χρηματοδοτείται από εξαγωγές ενέργειας προς τρίτες αγορές. Αυτό σημαίνει ότι:

• η Ουκρανία χρειάζεται σταθερή χρηματοδότηση για να κρατήσει κράτος και υποδομές,
• η Ευρώπη χρειάζεται να αποτρέψει την «κόπωση» που θα έφερνε νέους ενεργειακούς/πληθωριστικούς κραδασμούς,
• και η Ρωσία χρειάζεται να δείξει ότι οι κυρώσεις δεν οδηγούν σε στρατηγική ήττα.

Για την Ελλάδα, η ενεργειακή διάσταση είναι έμμεση αλλά πραγματική: η σταθερότητα στην Ανατολική Ευρώπη επηρεάζει τις ευρωπαϊκές τιμές ενέργειας και το κόστος κεφαλαίου (κόστος χρήματος) που περνά σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Δεν είναι «ο αγωγός σήμερα», είναι η μακροοικονομική θερμοκρασία της Ευρώπης αύριο.

5) Περιφερειακές δυνάμεις («ταραξίες»): Ουγγαρία, Τουρκία, και το παιχνίδι των εξαιρέσεων

Η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν, που χαρακτήρισε την ιδέα «stupid», λειτουργεί ως περιφερειακός παίκτης εντός ΝΑΤΟ/ΕΕ που επιδιώκει διαπραγματευτική πρόσοδο: μπλοκάρω, άρα παίρνω ανταλλάγματα. (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/18/eu-leaders-summit-funding-deal-for-ukraine?utm_source=openai)

Το ευρύτερο μήνυμα είναι ότι η ευρωπαϊκή ενότητα δεν είναι δεδομένη. Και αυτό αφορά άμεσα την Ελλάδα: όταν μια Ένωση δυσκολεύεται να πάρει απόφαση για χρηματοδότηση της Ουκρανίας, πόσο εύκολα θα πάρει σκληρές αποφάσεις σε κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο; Οι θεσμοί είναι ισχυροί όσο είναι και η πολιτική βούληση.

6) Διεθνείς θεσμοί και «Διεθνές Δίκαιο»: κυριαρχική ασυλία, ιδιοκτησία, και το όριο της νομιμοποίησης

Η Ελλάδα παραδοσιακά επενδύει στο διεθνές δίκαιο. Εδώ όμως βλέπουμε ένα γκρίζο πεδίο: η «ακινητοποίηση» μέσω κυρώσεων είναι πιο εύκολα υπερασπίσιμη νομικά από την πλήρη «κατάσχεση». Όσο η ΕΕ πάει προς εργαλειοποίηση κεφαλαίου, τόσο αυξάνει η πιθανότητα:

• μακροχρόνιων δικαστικών διενέξεων,
• αντιποίνων,
• και κυρίως: απονομιμοποίησης στα μάτια τρίτων κρατών που κρατούν αποθέματα σε ευρώ.

Για τις χώρες της Ευρωζώνης υπάρχει και ένα δεύτερο, πιο τεχνικό στρώμα: οι δημοσιονομικοί κανόνες και η στατιστική καταγραφή.

Τι είναι «εγγύηση» και «ενδεχόμενη υποχρέωση» (contingent liability)

• Εγγύηση: νομική δέσμευση ότι αν ο δανειολήπτης δεν πληρώσει, πληρώνεις εσύ.
• Contingent liability (ενδεχόμενη υποχρέωση): δεν είναι άμεσο χρέος σήμερα, αλλά μπορεί να γίνει αύριο αν συμβεί ένα γεγονός (π.χ. κληθεί η εγγύηση).

Στους κανόνες δημοσιονομικής στατιστικής, αυτά συχνά αντιμετωπίζονται ως «ρίσκα» που δεν περνούν αυτόματα στο χρέος/έλλειμμα μέχρι να ενεργοποιηθούν, αλλά απαιτούν παρακολούθηση και διαφάνεια. (https://www.imf.org/external/np/fad/trans/manual/sec02a.htm?utm_source=openai)

Αυτό εξηγεί γιατί χώρες όπως η Ελλάδα λένε: «ναι, αλλά με ρήτρα διαφυγής και χωρίς να μετρήσει ως χρέος αν δεν ενεργοποιηθεί».

7) Κλιμάκωση συγκρούσεων: νομικά αντίποινα, κατασχέσεις «σε καθρέφτη» και υβριδικός πόλεμος

Η Ρωσία αντιμετωπίζει την ιδέα ως «κλοπή» και απειλεί με αντίμετρα. Το εργαλείο που έχει είναι λιγότερο στρατιωτικό και περισσότερο νομικο-οικονομικό: αγωγές, διεκδικήσεις, και κινήσεις που στοχεύουν να αυξήσουν το κόστος για συγκεκριμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ή χρηματοπιστωτικούς κόμβους.

Υπάρχει ήδη κατεύθυνση κλιμάκωσης προς ευρωπαϊκές τράπεζες μέσω ρωσικών δικαστηρίων, σύμφωνα με ρεπορτάζ. (https://www.reuters.com/business/finance/russias-central-bank-says-it-will-sue-european-banks-russian-court-over-frozen-2025-12-18/) Το ρίσκο δεν είναι ότι η Μόσχα θα «γκρεμίσει» το ευρωπαϊκό σύστημα. Το ρεαλιστικό ρίσκο είναι πιο πεζό: αβεβαιότητα, νομικές εκκρεμότητες, και αύξηση κόστους για τον πιο ευάλωτο κρίκο (στην προκειμένη το Βέλγιο/Euroclear).

---

Cui bono: ποιος κερδίζει ισχύ, ποιος χάνει

Κερδίζει (αν περάσει το σχέδιο)

1. Η ΕΕ ως γεωπολιτικός δρών: δείχνει ότι μπορεί να παράγει χρηματοδότηση μεγάλης κλίμακας χωρίς να περιμένει την Ουάσιγκτον. Αυτό είναι «σκληρή ισχύς» μέσω οικονομικών εργαλείων.
2. Η Πολωνία και η γραμμή των ανατολικών κρατών: επικυρώνεται η λογική τους ότι η άμυνα της Ευρώπης περνά μέσα από τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, όχι μόνο από ανακοινώσεις. (https://www.theguardian.com/world/2025/dec/18/eu-leaders-summit-funding-deal-for-ukraine?utm_source=openai)
3. Η Ουκρανία: αγοράζει χρόνο, σταθερότητα κράτους, και δυνατότητα να συνεχίσει τον πόλεμο φθοράς.

Χάνει (ή πιέζεται)

1. Η Ρωσία: όχι μόνο οικονομικά, αλλά συμβολικά—αν τα αποθέματα της κεντρικής τράπεζας γίνουν εργαλείο του αντιπάλου, μειώνεται η στρατηγική της ευελιξία.
2. Το Βέλγιο ως «host» χρηματοπιστωτικής υποδομής: κινδυνεύει να γίνει ο «σάκος του μποξ» νομικών επιθέσεων, εξ ου και η άμυνα που παίζει. (https://www.reuters.com/world/new-eu-draft-text-russian-assets-offers-uncapped-guarantees-belgium-2025-12-18/?utm_source=openai)
3. Η εμπιστοσύνη τρίτων στο ευρώ: αν και δύσκολο να μετρηθεί άμεσα, είναι το πιο στρατηγικό διακύβευμα.

Αν δεν περάσει (ή μείνει ημίμετρο)

Κερδίζει η Ρωσία σε έναν τομέα: αποδεικνύει ότι μπορεί να προκαλέσει ρήγματα και καθυστέρηση. Και αυτό συχνά είναι αρκετό στον οικονομικό πόλεμο, όπου ο χρόνος είναι πόρος.

---

Η ελληνική διάσταση: γιατί πρέπει να μας νοιάζει (χωρίς υπερβολές)

Η είδηση δεν αλλάζει από μόνη της την τιμή της βενζίνης αύριο. Αλλά ακουμπά τέσσερα ελληνικά συμφέροντα:

1) Ασφάλεια: η Ελλάδα θέλει μια ΕΕ που μπορεί να αποφασίζει

Μια Ευρώπη που δεν μπορεί να κλείσει χρηματοδοτικό κενό στην Ουκρανία δυσκολεύεται να χτίσει αποτροπή και στα δικά μας σύνορα. Η Ελλάδα, ως κράτος πρώτης γραμμής στην Ανατολική Μεσόγειο, έχει συμφέρον σε ευρωπαϊκή συνοχή: όχι ως «ηθική αξία», αλλά ως πρακτικό πολλαπλασιαστή ισχύος.

2) Οικονομία/δημοσιονομικό ρίσκο: τι σημαίνει «ελληνική εγγύηση»

Στη συζήτηση έχουν κυκλοφορήσει κατανομές εγγυήσεων ανά κράτος. Για την Ελλάδα αναφέρεται ποσό γύρω στα €2,7–2,8 δισ., αλλά είναι κρίσιμο να το δούμε ως εκτίμηση από διαρροές/προσχέδια, όχι ως τελική νομική δέσμευση που έχει ήδη υπογραφεί. (https://www.kyivpost.com/post/65827)

Αν (λέμε αν) η Ελλάδα μπει σε σχήμα εγγυήσεων, το ρεαλιστικό πλαίσιο είναι:

• Σενάριο 1 (το συνηθέστερο σε τέτοιες δομές): η εγγύηση δεν καλείται ποτέ → δημοσιονομικό κόστος πρακτικά μηδενικό, αλλά υπάρχει πολιτικό/αγοραίο ρίσκο.
• Σενάριο 2 (μερική κλήση): πληρώνεις μέρος, ανάλογα με τους όρους.
• Σενάριο 3 (ακραίο): πληρώνεις έως το όριο της εγγύησης.

Γι’ αυτό έχει σημασία το «νομικό κείμενο» (fine print) περισσότερο από τις δηλώσεις: αν οι εγγυήσεις είναι «απεριόριστες» ή «on demand» χωρίς σαφείς όρους, το ρίσκο αλλάζει ποιοτικά. (https://www.reuters.com/world/new-eu-draft-text-russian-assets-offers-uncapped-guarantees-belgium-2025-12-18/?utm_source=openai)

3) Θεσμική θέση: η Ελλάδα θέλει να είναι στους «λογικούς υποστηρικτές»

Η Αθήνα έχει συμφέρον να φαίνεται ότι στηρίζει την Ουκρανία, αλλά και ότι υπερασπίζεται τη θεσμική τάξη και τη δημοσιονομική λογική. Με άλλα λόγια: στήριξη με δικλίδες.

4) Μηχανισμοί μετάδοσης στην καθημερινότητα (οι έμμεσοι δρόμοι)

• Αν η Ουκρανία μείνει χωρίς χρηματοδότηση και αυξηθεί η αστάθεια, η Ευρώπη μπορεί να δει νέο κύμα οικονομικής αβεβαιότητας, άρα υψηλότερο κόστος δανεισμού.
• Σε παρατεταμένη αστάθεια, αυξάνεται η πιθανότητα μεταναστευτικών/προσφυγικών πιέσεων μέσω ευρύτερης αποσταθεροποίησης.
• Η πολιτική ένταση εντός ΕΕ επηρεάζει πακέτα που αφορούν και εμάς (άμυνα, ενέργεια, δημοσιονομικοί χώροι).

---

Πιθανά σενάρια από εδώ και πέρα

Σενάριο Α: Συμβιβασμός τύπου «περισσότερα κέρδη, λιγότερο κεφάλαιο»

Η πιο ρεαλιστική «γέφυρα» είναι να επεκταθεί αυτό που ήδη γίνεται: μεγαλύτερη αξιοποίηση των windfall profits, που έχει ήδη νομικό και επιχειρησιακό προηγούμενο. (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/) Αυτό είναι πολιτικά πιο εύκολο, αλλά μάλλον ανεπαρκές για τις ανάγκες 2026–2027.

Σενάριο Β: Δάνειο με ισχυρό burden-sharing (οι Βέλγοι παίρνουν το «αλεξίπτωτο» τους)

Αν οι «27» συμφωνήσουν σε αξιόπιστο επιμερισμό ρίσκου και σαφείς εγγυήσεις, το Βέλγιο μπορεί να πάψει να είναι «μοναχικός στόχος». Αυτή είναι η καρδιά της διαπραγμάτευσης. (https://www.euronews.com/my-europe/2025/12/18/make-or-break-summit-eu-leaders-meet-to-unblock-reparations-loan-for-ukraine?utm_source=openai)

Σενάριο Γ: Παράκαμψη μέσω ευρύτερου G7/διεθνούς σχήματος

Η Δύση ήδη κινείται μέσω G7 στο ERA. (https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/statements-releases/2024/06/14/g7-leaders-statement-8/) Μια περαιτέρω «διεθνοποίηση» του σχήματος μοιράζει πολιτικά το κόστος, αλλά δεν εξαφανίζει το νομικό ρίσκο.

Σενάριο Δ: Παρατεταμένο αδιέξοδο – η ΕΕ πληρώνει, αλλά ακριβότερα πολιτικά

Η ΕΕ βρήκε λύση δανείου €90 δισ. (https://apnews.com/article/abc7b025112dba1f074755e454c29681) Αν όμως μείνει εκεί, τότε:

• πληρώνει από ευρωπαϊκούς πόρους/δομές,
• χωρίς να μεταφέρει κόστος στη Ρωσία,
• και αφήνει τη Μόσχα να λέει ότι «η Ευρώπη δεν τόλμησε».

---

Το συμπέρασμα στη «γλώσσα της ισχύος»

Η συζήτηση για τα frozen Russian assets είναι ένα τεστ μετατροπής οικονομικής μάζας σε στρατηγικό αποτέλεσμα. Η Ευρώπη έχει τα χρήματα, έχει το νομικό πλαίσιο κυρώσεων που δημιούργησε μετά το 2022, και έχει ήδη προηγούμενο αξιοποίησης κερδών. (https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2024/1470/oj/eng) (https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2024/05/21/extraordinary-revenues-generated-by-immobilised-russian-assets-council-greenlights-the-use-of-windfall-net-profits-to-support-ukraine-s-self-defence-and-reconstruction/)

Αλλά το σημείο θραύσης είναι αυτό που πάντα διαλύει συμμαχίες: η κατανομή κινδύνου. Όσο το ρίσκο φαίνεται να συγκεντρώνεται στο Βέλγιο, θα υπάρχει αντίσταση. Όσο η Ουγγαρία μπορεί να παίζει βέτο, θα υπάρχει καθυστέρηση. Και όσο η Ρωσία απειλεί με νομική κλιμάκωση, θα υπάρχει «φόβος κόστους» στο ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό κέντρο. (https://www.reuters.com/business/finance/russias-central-bank-says-it-will-sue-european-banks-russian-court-over-frozen-2025-12-18/)

Για την Ελλάδα, η σωστή ανάγνωση είναι ψύχραιμη: δεν είναι άμεσος οικονομικός σεισμός, είναι όμως σήμα για το πόσο «λειτουργική» είναι η Ευρώπη όταν ανεβαίνει η πίεση. Και σε μια γειτονιά όπως η δική μας, η λειτουργική Ευρώπη δεν είναι πολυτέλεια—είναι πολλαπλασιαστής ασφάλειας.