175.000 εργαζόμενοι κινητοποιήθηκαν στα γερμανικά εργοστάσια αυτοκινήτου

Τη Δευτέρα 21 Σεπτεμβρίου η παραγωγή αυτοκινήτων στη Γερμανία σταμάτησε κατά τόπους για λίγες ώρες. Κατά την καταμέτρηση της IG Metall, του μεγαλύτερου βιομηχανικού συνδικάτου της Ευρώπης, περίπου 175.000 εργαζόμενοι συμμετείχαν σε περίπου 280 δράσεις: εργοστασιακές συνελεύσεις, «ενεργά διαλείμματα», συγκεντρώσεις στις πύλες, αυτοκινητοπομπές (IG Metall). Ανεξάρτητη εθνική καταμέτρηση δεν υπάρχει, υπάρχουν όμως τοπικές διασταυρώσεις που δίνουν το μέτρο της κλίμακας: περίπου 20.000 άνθρωποι μόνο στη Mercedes-Benz στο Ζίντελφινγκεν (SWR). Η πρόεδρος της IG Metall Christiane Benner κατηγόρησε τις διοικήσεις ότι οδηγούν τον κλάδο «με τέρμα ταχύτητα στον τοίχο» (NDR).

Μέχρι τώρα η ιστορία ήταν εταιρική: η Volkswagen είχε εγκρίνει σχέδιο που ανεβάζει τις περικοπές στις 100.000 θέσεις παγκοσμίως έως το 2030 (To Brief). Αυτό που άλλαξε στις 21 Σεπτεμβρίου είναι η έκταση. Κινητοποιήσεις έγιναν σε VW, Mercedes-Benz, BMW, Audi, Porsche, Daimler Truck και MAN, αλλά και στους προμηθευτές Bosch, ZF, Mahle και Brose (BR24).

Δύο προτάσεις πάνω στο ίδιο τραπέζι

Ο λόγος που όλα αυτά γίνονται τώρα είναι ο νέος γύρος συλλογικών διαπραγματεύσεων για τη μεταλλουργία και την ηλεκτροβιομηχανία, που καλύπτει πάνω από 3,7 εκατομμύρια εργαζομένους. Οι εργοδότες ζητούν περισσότερες ώρες χωρίς ανάλογη αύξηση του μηνιαίου μισθού. Ο Martin Brudermüller, πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου της Mercedes-Benz, μίλησε ανοιχτά για επιστροφή από τις 35 στις 40 ώρες (Staatsanzeiger)· η διοίκηση έφερε στο τραπέζι πρόταση για 38 (Tagesschau)· και ο Peter Sebastian Krause της εργοδοτικής Südwestmetall δήλωσε ότι το μεγαλύτερο ωράριο «δεν πρέπει να είναι ταμπού» (Zeit). Το επιχείρημά τους έχει βάση: η γερμανική παραγωγή αυτοκινήτων το πεντάμηνο Ιανουαρίου-Μαΐου 2026 ήταν 19% κάτω από το 2019 (VDA). Άδεια γραμμή παραγωγής κοστίζει όσο και γεμάτη.

Απέναντι, η κοινή γραμμή των περιφερειών της IG Metall είναι αύξηση 5% για δώδεκα μήνες, μεγαλύτερη ενίσχυση των χαμηλότερων κλιμακίων, συμμετοχή στα κέρδη των εύρωστων επιχειρήσεων και δεσμευτικές συμφωνίες για θέσεις, εργοστάσια και νέες επενδύσεις στις προβληματικές επιχειρήσεις (Deutschlandfunk). Το συνδικάτο υπολογίζει ότι οι 40 ώρες με τον ίδιο μισθό σημαίνουν περίπου 14% μείωση της ωριαίας αμοιβής (IG Metall). Η τελική πανγερμανική απαίτηση επρόκειτο να εγκριθεί στις 23 Σεπτεμβρίου.

Ο αριθμός που κρίνει τη διαπραγμάτευση

Η πτώση είναι βαθύτερη στους προμηθευτές εξαρτημάτων (μείον 7,6%) παρά στους κατασκευαστές οχημάτων και κινητήρων (μείον 6,1%) (Süddeutsche). Και τα εταιρικά σχέδια προβλέπουν συνέχεια: περίπου 50.000 λιγότερες θέσεις στη Γερμανία για τον όμιλο VW έως το 2030, περίπου 8.000 στην BMW έως το τέλος του 2027, 11.000 έως 14.000 στη ZF έως το 2028 (MDR).

Γιατί συρρικνώνεται; Επειδή τρεις πιέσεις έπεσαν μαζί. Τα αμιγώς ηλεκτρικά ανέβηκαν από 13,6% των νέων ταξινομήσεων στην ΕΕ το 2024 σε 20,7% στο πρώτο εξάμηνο του 2026, και κάθε ηλεκτρικό θέλει λιγότερα κομμάτια και λιγότερα χέρια από ένα βενζινοκίνητο (ACEA). Οι εξαγωγές αυτοκινήτων της ΕΕ προς την Κίνα έπεσαν 43% το 2025, ενώ οι γερμανικές εισαγωγές νέων οχημάτων από την Κίνα υπερδιπλασιάστηκαν στο επτάμηνο του 2026 (Destatis). Και οι Ευρωπαίοι αγόρασαν το 2025 περίπου 2,2 εκατομμύρια λιγότερα καινούργια αυτοκίνητα από ό,τι το 2019.

Καμία αξιόπιστη μελέτη δεν επιμερίζει ποσοστά ευθύνης στους τρεις παράγοντες. Ένα όμως προκύπτει από την ίδια την αριθμητική: οι μισθοί αποτελούν περίπου το 17% του συνολικού κόστους (Tagesschau), άρα πέντε επιπλέον ώρες την εβδομάδα δεν φτιάχνουν ούτε το ενεργειακό κόστος ούτε το λογισμικό ούτε τη ζήτηση. Γι' αυτό και η Daniela Cavallo, επικεφαλής του συμβουλίου εργαζομένων της VW, δεν ζήτησε τη Δευτέρα μισθούς αλλά φθηνότερο βιομηχανικό ρεύμα και εμπορική προστασία: τα δύο πράγματα που καμία συλλογική σύμβαση δεν μπορεί να δώσει.

Ο λογαριασμός, πάντως, μοιράζεται άνισα. Οι εργαζόμενοι πληρώνουν με θέσεις, παγωμένες αποδοχές και λιγότερες παροχές· τα κορυφαία στελέχη είδαν μικρότερα bonus, όχι αντίστοιχη απώλεια εισοδήματος (ο Oliver Blume έλαβε περίπου 7,4 εκατ. ευρώ για το 2025, Onvista/Reuters), ενώ VW και Mercedes συνέχισαν να προτείνουν μερίσματα παρά την πτώση κερδών.

Τι μπορεί πράγματι να πετύχει μια σύμβαση; Ο συμβιβασμός VW και IG Metall του 2024 το δείχνει καθαρά: 35.000 λιγότερες θέσεις έως το 2030 χωρίς υποχρεωτικές απολύσεις και χωρίς άμεσα λουκέτα, με αντάλλαγμα πάγωμα αποδοχών (Reuters). Δεν κράτησε τις θέσεις. Άλλαξε τον χρόνο και τον τρόπο που χάνονται. Τα υπόλοιπα κρίνονται αλλού: στο κόστος της ενέργειας, στην αλυσίδα μπαταριών (το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης διαθέτει 1,8 δισ. ευρώ, Κομισιόν) και στο αν η Ευρώπη θα φτιάξει φθηνά ηλεκτρικά πριν τα φτιάξουν οι άλλοι.

Οι διαπραγματεύσεις αρχίζουν μεταξύ 7 και 14 Οκτωβρίου, οι μισθολογικές συμβάσεις λήγουν στις 31 Οκτωβρίου και από την 1η Νοεμβρίου επιτρέπονται προειδοποιητικές απεργίες. Μέχρι τότε, οι 42.300 θέσεις που χάθηκαν μέσα σε έναν χρόνο έχουν ήδη απαντήσει στο πρώτο ερώτημα: ο κλάδος μικραίνει. Το δεύτερο, ποιος θα πληρώσει τη συρρίκνωση, παραμένει πάνω στο τραπέζι, και η IG Metall μόλις έδειξε ότι δεν σκοπεύει να τη χρεωθεί μόνη της.