144 σχολεία δεν ανοίγουν στην Κεντρική Μακεδονία φέτος

Τρία νηπιαγωγεία στον νομό Κιλκίς λειτουργούσαν κανονικά μέχρι τον Ιούνιο, με ένα παιδί στο Μυριόφυτο, δύο στο Γυναικόκαστρο και τρία στη Γρίβα, και από Σεπτέμβριο δεν ξανανοίγουν (Eidisis). Είναι η ορατή άκρη μιας απόφασης που βάζει σε αναστολή 144 νηπιαγωγεία και δημοτικά σε όλη την Κεντρική Μακεδονία. Αναστολή σημαίνει ετήσια μη λειτουργία, όχι κατάργηση, και οι οικογένειες των παιδιών πρέπει να βρουν άλλο σχολείο από την πρώτη μέρα της χρονιάς.

Η απόφαση της Περιφερειακής Διεύθυνσης Εκπαίδευσης δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ στις 14 Αυγούστου και αφορά 99 νηπιαγωγεία και 45 δημοτικά, σε Θεσσαλονίκη, Κιλκίς, Πέλλα, Πιερία, Σέρρες, Χαλκιδική και Ημαθία (ΦΕΚ, esos). Υπογράφει ο περιφερειακός διευθυντής εκπαίδευσης Αλέξανδρος Κόπτσης (Serres24). Είναι μακράν η βαρύτερη περίπτωση της χώρας: πανελλαδικά οι αναστολές φτάνουν τουλάχιστον τις 287, και η Κεντρική Μακεδονία μόνη της σηκώνει σχεδόν τις μισές (Alfavita, Έθνος).

Ο αριθμός όμως δεν είναι κύμα νέων λουκέτων, αλλά απόθεμα. Οι 144 μονάδες δεν κλείνουν όλες τώρα για πρώτη φορά. Στις Σέρρες, όπου η εικόνα καταγράφηκε αναλυτικά, από τις 20 μονάδες σε αναστολή (Ε.Βήμα Σερρών) οι τουλάχιστον 17 βρίσκονται σε επαναλαμβανόμενη ή πολυετή αδράνεια, κάποιες στην 7η ή τη 12η χρονιά, μία επί 15 χρόνια (Serres24). Και οι αιτίες δεν είναι μόνο οι μηδενικές εγγραφές: δίπλα τους στέκουν ο πολύ μικρός αριθμός μαθητών και, σε μεμονωμένες μονάδες, η έλλειψη κατάλληλου διδακτηρίου. Το ΦΕΚ δεν φωτογραφίζει μια απόφαση μιας ημέρας· καταγράφει μια διαδικασία που τρέχει στην περιφέρεια εδώ και χρόνια.

Το υπόβαθρο είναι σαφές δημογραφικά. Στην Κεντρική Μακεδονία οι γεννήσεις έπεσαν από 11.256 το 2024 σε 10.600 το 2025, περίπου 650 λιγότερες μέσα σε έναν χρόνο, που σημαίνει ότι οι επόμενες γενιές νηπίων θα είναι ακόμη μικρότερες (ΕΛΣΤΑΤ). Η ίδια η Περιφέρεια εντοπίζει τις μεγαλύτερες μειώσεις σε Σέρρες, Κιλκίς και Πέλλα (ΠΚΜ), ακριβώς τις ζώνες που τροφοδοτούν τα μονοθέσια και ολιγοθέσια σχολεία που τώρα σταματούν να λειτουργούν. Πανελλαδικά, τα σχολεία έχασαν περίπου 21.000 μαθητές σε τρεις χρονιές (To Brief).

Αναστρέψιμο στα χαρτιά

Η κυβέρνηση το διαβάζει ως εξορθολογισμό. Πανελλαδικά, το υπουργείο Παιδείας προχωρά για το 2026-2027 σε 75 καταργήσεις και 146 υποβιβασμούς σχολικών μονάδων (ΥΠΑΙΘΑ), και η υπουργός Σοφία Ζαχαράκη το παρουσίασε, όπως μεταφέρθηκε από την κάλυψη του Υπουργικού Συμβουλίου, ως «συμμάζεμα» του σχολικού χάρτη ώστε να ακολουθεί τον πραγματικό αριθμό μαθητών (Alfavita). Ο πρόεδρος της ΔΟΕ Νικόλας Βουρδουμπάς αντέτεινε ότι «συμμάζεμα βαφτίστηκαν οι καταργήσεις», με τμήματα που γίνονται πιο πυκνά σε ακατάλληλες αίθουσες (Dnews), ενώ το ΠΑΣΟΚ, με τον Στέφανο Παραστατίδη, μίλησε για εκπαιδευτικούς που «εξαφανίστηκαν» πίσω από τους αριθμούς της υπουργικής παρουσίασης (News247).

Σε ένα σημείο η υπουργός έχει δίκιο: η αναστολή δεν είναι οριστικό κλείσιμο. Στο μειονοτικό δημοτικό του Κέχρου, στη Ροδόπη, η αναστολή ήρθη φέτος επειδή μαζεύτηκαν αρκετές εγγραφές, απόδειξη ότι ένα σχολείο μπορεί να ξαναζωντανέψει (esos). Όσο όμως η αδράνεια τραβάει, τόσο η μονάδα παύει να αντιμετωπίζεται ως ενεργό σχολείο: το κλειστό δημοτικό των Φράστων στα Τζουμέρκα παραχωρήθηκε το 2024 για δέκα χρόνια ως ερευνητικός χώρος (Boulouki), και το παλιό δημοτικό του Παλαιού Καρλοβασίου στη Σάμο ανακαινίζεται για να στεγάσει πολιτιστικούς συλλόγους (ΕΡΤ). Δεν είναι κανόνας ότι κάθε πολυετής αναστολή γίνεται οριστική απώλεια. Είναι όμως η συνηθέστερη διαδρομή μέσω της οποίας η δημογραφική κάμψη μετατρέπεται σε μόνιμη εξαφάνιση δημόσιας υποδομής.

Και εδώ η απόφαση σταματά να είναι αριθμός. Η μεταφορά των μαθητών είναι αρμοδιότητα των Περιφερειών, με όριο δωρεάν μετακίνησης τα 1.200 μέτρα και, για τα νήπια, υποχρέωση να τα παραλαμβάνει ενήλικος στην αποβίβαση, δηλαδή δεν αρκεί να βρεθεί λεωφορείο, πρέπει να υπάρχει και διαθέσιμος ενήλικος κάθε πρωί (Eduplus). Πόσα παιδιά μετακινούνται από κάθε χωριό, σε ποιο σχολείο υποδοχής και με ποιο δρομολόγιο δεν έχει δημοσιοποιηθεί ανά μονάδα. Αυτό είναι το ερώτημα που χρωστά η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι: με ποια εγγύηση ένα παιδί στο Μυριόφυτο θα φτάνει στην τάξη του όπως θα έφτανε ένα παιδί στη Θεσσαλονίκη.