139 νεκροί ταξιδεύοντας στην εμπόλεμη Υεμένη

Τη νύχτα της 8ης προς 9η Οκτωβρίου, ένα σκάφος ξεκίνησε από την ακτή κοντά στην Ομπόκ του Τζιμπουτί με προορισμό την Υεμένη και ανατράπηκε λίγο μετά τον απόπλου. Τουλάχιστον 139 άνθρωποι πνίγηκαν (Reuters). Ταξίδευαν προς μια χώρα σε πόλεμο, την ίδια στιγμή που χιλιάδες άλλοι περνούν το ίδιο στενό αντίστροφα για να γλιτώσουν από αυτόν (ΟΗΕ Γενεύη). Πολλοί από όσους κάνουν αυτό το ταξίδι δεν πηγαίνουν στην Υεμένη για να μείνουν εκεί. Τη χρησιμοποιούν ως πέρασμα για να φτάσουν στις δουλειές του Κόλπου (ΟΗΕ).

Ένας διάδρομος, όχι προορισμός

Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ, ο οργανισμός του ΟΗΕ για τη μετανάστευση) ονομάζει αυτή τη διαδρομή «ανατολική». Ξεκινά από την Αιθιοπία, περνά στο Τζιμπουτί, συνεχίζει με βάρκα ως τις ακτές της Υεμένης και από εκεί οδηγεί στη Σαουδική Αραβία. Η Υεμένη είναι το έδαφος που πρέπει να διασχίσει κανείς ως τα σαουδαραβικά σύνορα, και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις έχουν καταγράψει εκεί κράτηση, εκμετάλλευση και βία σε βάρος των μεταναστών.

Φέτος σε αυτούς τους κινδύνους προστέθηκε ο πόλεμος. Οι Χούθι πλήττουν πλέον το ίδιο το Ριάντ (To Brief) και η Σαουδική Αραβία απαντά με εντατικότερους βομβαρδισμούς στην Υεμένη. Το πέρασμα έγινε πιο επικίνδυνο, αλλά δεν έκλεισε: ο ΔΟΜ καταγράφει ότι οι μετακινήσεις συνεχίζονται παρά την κλιμάκωση (ΟΗΕ–ΔΟΜ). Από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι οι μάχες προκάλεσαν το ναυάγιο.

Στο τέλος του δρόμου τους περιμένει μια φρουρούμενη μεθόριος. Οι σαουδαραβικές αρχές ανακοίνωσαν 1.315 συλλήψεις για απόπειρα παράτυπης εισόδου σε μία μόνο εβδομάδα στα τέλη Αυγούστου, και το 58% αφορούσε Αιθίοπες (σαουδαραβικά στοιχεία). Τους αριθμούς αυτούς δεν τους έχει επαληθεύσει κάποιος ανεξάρτητος φορέας. Η Human Rights Watch έχει καταγγείλει ότι Σαουδάραβες συνοριοφύλακες σκότωσαν Αιθίοπες μετανάστες στα σύνορα το 2022 και το 2023, και το Ριάντ το αρνείται (HRW, Reuters). Η ασφάλεια λοιπόν δεν είναι αυτό που σπρώχνει τους ανθρώπους σε αυτόν τον δρόμο. Τους σπρώχνει η προσδοκία ενός μισθού, που κανείς δεν τους εγγυάται.

Τι έγινε στην Ομπόκ

Σύμφωνα με τη νεότερη καταμέτρηση του ΔΟΜ, που δημοσίευσε ο ΟΗΕ, στο σκάφος επέβαιναν 305 άνθρωποι. Τουλάχιστον 139 βρέθηκαν νεκροί, περίπου 84 αγνοούνται και 82 επέζησαν (ΟΗΕ). Με άλλα λόγια, λιγότεροι από τρεις στους δέκα βγήκαν ζωντανοί. Ο πρώτος απολογισμός ήταν χαμηλότερος και αναθεωρήθηκε προς τα πάνω όταν ανασύρθηκαν κι άλλες σοροί (AP). Όσοι επιζώντες καταγράφηκαν ήταν Αιθίοπες.

Η τύχη του σκάφους φαίνεται ότι κρίθηκε στα πρώτα λεπτά. Επιζώντες περιέγραψαν ότι άρχισε να γέρνει προς τα πίσω μόλις επιβιβάστηκαν όλοι. Ο επικεφαλής της αποστολής του ΔΟΜ στο Τζιμπουτί, Κουασάκ, εκτίμησε ότι βυθίστηκε κυρίως επειδή ήταν υπερφορτωμένο (PBS). Η μαρτυρία και ο αριθμός των επιβατών κάνουν την υπερφόρτωση την απλούστερη εξήγηση, όμως τεχνικό πόρισμα δεν υπάρχει ακόμη. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία για τη χωρητικότητα του σκάφους, ούτε τα ονόματα του χειριστή και όσων οργάνωσαν το ταξίδι (AFP).

Το ναυάγιο άφησε 223 νεκρούς ή αγνοουμένους. Ο αριθμός αυτός είναι περίπου το ένα τέταρτο όσων χάθηκαν σε ολόκληρη την ανατολική διαδρομή στο εννεάμηνο Ιανουαρίου έως Σεπτεμβρίου 2025: τότε ο ΔΟΜ είχε καταγράψει 890 νεκρούς ή αγνοουμένους, υπερδιπλάσιους από τους 421 του ίδιου διαστήματος του 2024 (ΔΟΜ).

Δύο ρεύματα στην ίδια ακτή

Μέσα στις περίπου τρεις εβδομάδες έως τις 6 Οκτωβρίου, ο ΔΟΜ μέτρησε πάνω από 3.700 αφίξεις στο Τζιμπουτί από την Υεμένη. Από τις 10 Σεπτεμβρίου κατέγραψε επίσης πάνω από 20.000 μετακινήσεις από την Αιθιοπία προς το Τζιμπουτί (ΟΗΕ Γενεύη). Οι «μετακινήσεις» δεν αντιστοιχούν απαραίτητα σε ισάριθμους ανθρώπους, γιατί ο ίδιος άνθρωπος μπορεί να μετρηθεί περισσότερες φορές, ούτε σημαίνουν ότι όλοι πέρασαν τελικά τη θάλασσα. Δείχνουν όμως προς ποια κατεύθυνση κινείται η ροή. Η περιοχή της Ομπόκ πρέπει να υποδεχθεί όσους φεύγουν από τον πόλεμο και ταυτόχρονα να βοηθήσει τους εγκλωβισμένους μετανάστες, ενώ ήδη αντιμετωπίζει ελλείψεις νερού (DW).

Στην ίδια ακτή, τις ίδιες εβδομάδες, άλλοι φτάνουν από την Υεμένη για να σωθούν και άλλοι ξεκινούν προς τα εκεί. Ο πόλεμος δεν έκλεισε τη διαδρομή, γιατί αυτό που την κρατά ανοιχτή δεν βρίσκεται στην Υεμένη αλλά στους μισθούς του Κόλπου.