119 δισ. δολάρια για πυρηνικά το 2025: πάνε σε υποβρύχια και σιλό, όχι σε βόμβες

119 δισ. δολάρια το 2025. 69,2 δισ. οι ΗΠΑ μόνες, με αύξηση 12,4 δισ. σε έναν χρόνο. 350 νέα σιλό πυραύλων ολοκληρωμένα ή σχεδόν ολοκληρωμένα στην κινεζική έρημο. Η νέα έκθεση της ICAN, της διεθνούς εκστρατείας για την κατάργηση των πυρηνικών, καταγράφει αύξηση δαπανών 19% μέσα σε δώδεκα μήνες (ICAN, Reuters). Αυτά τα χρήματα δεν αγοράζουν περισσότερες κεφαλές. Ξαναχτίζουν ολόκληρο τον μηχανισμό που τις μεταφέρει στον στόχο. Και αυτό εξηγεί γιατί η δαπάνη, μόλις ξεκινήσει, δεν σταματά εύκολα.

Δεν αγοράζονται βόμβες, ξαναχτίζονται οι φορείς

Η αμερικανική περίπτωση είναι το καθαρότερο παράδειγμα της λογικής αυτής. Από τα 69,2 δισ., ελάχιστα πηγαίνουν σε νέες κεφαλές. Το βάρος είναι στα μέσα παράδοσης. Τα υποβρύχια Columbia-class απορρόφησαν περίπου 9,8 δισ. το οικονομικό έτος 2025. Το βομβαρδιστικό B-21 Raider πήρε 5,3 δισ. Ο νέος διηπειρωτικός πύραυλος Sentinel περίπου 3,2-3,7 δισ. Και η NNSA, η αμερικανική υπηρεσία πυρηνικών όπλων, έλαβε 19,8 δισ. για κεφαλές, παράταση ζωής παλιών συστημάτων και την ίδια την παραγωγική βάση (Arms Control Association, NNSA).

Το επίσημο επιχείρημα της Ουάσιγκτον είναι ότι πρόκειται για αντικατάσταση γερασμένων συστημάτων, όχι για νέα κούρσα. Όμως το Sentinel πέρασε ήδη από τον Δεκέμβριο 2023 σε καθεστώς υπέρβασης κόστους, με την εκτίμηση να εκτοξεύεται στα 141 δισ. δολάρια, και το Πεντάγωνο επέλεξε να το κρατήσει ζωντανό (SIPRI). Συνολικά, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου υπολόγισε 946 δισ. δολάρια για λειτουργία και εκσυγχρονισμό την περίοδο 2025-2034 (CBO). Μόλις ξεκινήσει η κατασκευή υποβρυχίων και η ανακαίνιση εργοστασίων κεφαλών, η δαπάνη κλειδώνει για δεκαετίες. Δημιουργείται μια βιομηχανική βάση που τροφοδοτεί τον εαυτό της: η ICAN καταγράφει ήδη τουλάχιστον 25 εταιρείες με ενεργά πυρηνικά συμβόλαια και παραγγελίες 394 δισ. δολαρίων σε αναμονή (ICAN, Reuters).

Παράλληλες πορείες, ίδια κατεύθυνση

Πεκίνο: σιλό αντί για λέξεις. Με την Κίνα, ο αριθμός των 13,5 δισ. είναι εξωτερική εκτίμηση. Το Πεκίνο δηλώνει δόγμα «ελάχιστης αποτροπής» και δεν δημοσιεύει ξεχωριστό πυρηνικό προϋπολογισμό (FMPRC). Το επαληθεύσιμο δεν είναι λογιστικό, είναι υλικό. Η SIPRI και η Federation of American Scientists συγκλίνουν σε απόθεμα γύρω στις 600 κεφαλές το 2025, με πρόβλεψη άνω των 1.000 ως το 2030, και χαρτογραφούν τα νέα πεδία σιλό σε Yumen, Hami και Ordos (SIPRI, FAS). Η αντίφαση είναι ορατή από δορυφόρο: ρητορική μετριοπάθειας, υποδομές για πολύ μεγαλύτερο οπλοστάσιο.

Μόσχα: αργά αλλά ασταμάτητα. Μετά την επιτυχή δοκιμή του διηπειρωτικού Sarmat πριν τρεις εβδομάδες (To Brief), το ρωσικό πρόγραμμα είναι βιομηχανική αντικατάσταση υπό πολεμική οικονομία. Το πιο χειροπιαστό κομμάτι είναι η ναυτική γραμμή Borei-A, τα νέα υποβρύχια στρατηγικής κρούσης, με την ένταξη του πέμπτου σκάφους το 2025 (Naval News). Οι κυρώσεις δεν σταματούν τα προγράμματα. Τα κάνουν ακριβότερα και πιο αργά, με στενωπούς στα εργοστάσια Krasmash και Sevmash (Carnegie).

Λονδίνο: θολός λογαριασμός. Ακόμη και η Βρετανία, που δημοσιεύει περισσότερα στοιχεία, δυσκολεύεται να εξηγήσει πού πήγαν τα χρήματα. Οι αμυντικές πυρηνικές δαπάνες έφτασαν περίπου 10,9 δισ. λίρες το 2024/25, σχεδόν το 18% του προϋπολογισμού άμυνας, ενώ το Εθνικό Ελεγκτικό Γραφείο εντόπισε 6,13 δισ. λίρες σε έργα υπό κατασκευή που δεν τεκμηριώνονταν επαρκώς για έλεγχο (UK Defence Journal, NAO).

Από τις 5 Φεβρουαρίου 2026, η New START δεν ισχύει. Μαζί της χάθηκαν τα αριθμητικά όρια, οι επιθεωρήσεις και κάθε υποχρέωση διαφάνειας μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας (UN News, CFR). Η έκρηξη των συμβολαίων είναι η βιομηχανική συνέπεια αυτού του κενού: όταν πάψει να υπάρχει οροφή, ο μόνος περιορισμός γίνεται η παραγωγική ικανότητα.

Για την Ελλάδα, μη πυρηνική χώρα μέσα σε νατοϊκή και πλέον και γαλλική αρχιτεκτονική αποτροπής, το διακύβευμα δεν είναι αν θα αποκτήσει κεφαλές. Το ΝΑΤΟ δηλώνει ότι η αποτροπή του στηρίζεται πρωτίστως στις αμερικανικές στρατηγικές δυνάμεις και ότι όλοι οι σύμμαχοι συμμετέχουν στον σχεδιασμό της, ακόμη κι αν δεν φιλοξενούν όπλα (NATO). Η ελληνική συμβολή είναι συμβατική αλλά στρατηγικά χρήσιμη: τα F-35 που εγκαθίστανται στην Ανδραβίδα, η αμερικανική πρόσβαση σε Σούδα και Αλεξανδρούπολη (ΥΠΕΘΑ, The Aviationist). Αυτό που δεν συζητείται είναι σε ποια πυρηνική αρχιτεκτονική εντάσσεται έμμεσα η χώρα, μια αρχιτεκτονική της οποίας το μέγεθος και τον ρυθμό αποφασίζουν αλλού.

Για πρώτη φορά από το 1972, οι δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις χτίζουν χωρίς κανέναν δεσμευτικό κανόνα, καμία επιθεώρηση, κανέναν θεσμό να μετρά τι ακριβώς αγοράζουν τα 119 δισ.