Στα 104 ευρώ το γέμισμα 50 λίτρων βενζίνης

Ένα γέμισμα 50 λίτρων απλής αμόλυβδης 95 κόστιζε στις 7 Σεπτεμβρίου κατά μέσο όρο 104,65 ευρώ στην Ελλάδα, και 115,90 ευρώ αν το βάζατε στις Κυκλάδες (δελτίο ΔΙΜΕΑ 7/9). Αυτή είναι η χειροπιαστή πλευρά μιας ανόδου που η κρατική στατιστική μόλις μέτρησε: η μέση τιμή της 95άρας ανέβηκε από 2,050 σε 2,093 ευρώ το λίτρο μέσα σε έξι ημέρες, μια αύξηση 4,3 λεπτών ή 2,1%, ενώ το πετρέλαιο κίνησης πήγε από 2,016 σε 2,054 ευρώ. Για τον οδηγό, αυτό σημαίνει περίπου δύο ευρώ παραπάνω σε κάθε γέμισμα.

Από αυτό το κόστος αξίζει να πάμε προς τα πίσω στην αλυσίδα, γιατί εκεί κρύβεται η παρανόηση της εβδομάδας. Τα διεθνή πρωτοσέλιδα μίλησαν για «πετρέλαιο στα 100 δολάρια», όμως το συμβόλαιο αναφοράς Brent δεν έκλεισε ποτέ εκεί: οι επίσημες τιμές κλεισίματος κινήθηκαν από 94,65 δολάρια την 1η Σεπτεμβρίου σε 96,28 στις 4/9 (Morningstar), και στις 7/9 το αργό ανέβηκε σε υψηλό έξι εβδομάδων γύρω στα 98 δολάρια, χωρίς να σπάσει τα 100 δολάρια (CNBC). Πλησίασε, δηλαδή, αλλά δεν το κατέκτησε.

Γιατί η αντλία δεν διαβάζει την οθόνη του Brent

Το κλειδί είναι ότι στην αντλία δεν πληρώνουμε αργό πετρέλαιο, πληρώνουμε έτοιμο καύσιμο. Και η τιμή του έτοιμου προϊόντος μετριέται με άλλο μέγεθος, το λεγόμενο crack spread: τη διαφορά ανάμεσα στην τιμή της βενζίνης ή του ντίζελ που βγαίνει από το διυλιστήριο και στην τιμή του αργού από το οποίο φτιάχτηκε. Όταν τα διυλιστήρια δυσκολεύονται να καλύψουν τη ζήτηση, αυτή η διαφορά φουσκώνει, και ο λογαριασμός καταλήγει στον οδηγό. Στις αρχές Σεπτεμβρίου το περιθώριο ήταν φαρδύ, περίπου 62 δολάρια το βαρέλι για την ευρωπαϊκή βενζίνη και έως 78,91 για το ντίζελ, κοντά σε επίπεδα που θύμιζαν το 2022 (Reuters/oEnergetice, Euronews). Γι' αυτό η βενζίνη μπορεί να ακριβαίνει ακόμη κι όταν το αργό μένει κάτω από τα ρεκόρ του: η στενότητα δεν είναι στο πετρέλαιο, είναι στο έτοιμο καύσιμο.

Πάνω σε αυτό μπαίνει ο ελληνικός λογαριασμός. Από τις 19 Αυγούστου έως την 1η Σεπτεμβρίου τα τιμολόγια των διυλιστηρίων ανέβασαν την 95άρα περίπου 3,5 λεπτά το λίτρο, τόσο στα ΕΛΠΕ όσο και στη Motor Oil (Πελοπόννησος). Ακολουθούν αποθήκευση, μεταφορά, χονδρικά και λιανικά περιθώρια, και ένα φορολογικό πάτωμα που δεν κουνιέται με τις διεθνείς αγορές: Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης 0,70 ευρώ στη βενζίνη, συν ΦΠΑ 24% (ΠΟΠΕΚ). Σε μια αμόλυβδη γύρω στα 2,09 ευρώ, φόροι και ΦΠΑ αντιστοιχούν σε περίπου 1,10 ευρώ, λίγο πάνω από τη μισή τιμή. Πρόσθεσε και τη χρονική υστέρηση: μερικές ημέρες έως μία-δύο εβδομάδες, όσο εξαντλούνται τα παλιότερα αποθέματα. Γι' αυτό η οθόνη του Brent και η ταμπέλα του πρατηρίου σπάνια δείχνουν το ίδιο πράγμα την ίδια μέρα.

Το κράτος απαντά με προσωρινή απορρόφηση, όχι με αλλαγή στον μηχανισμό. Για τον Σεπτέμβριο παρατείνεται η κρατική επιδότηση 8 λεπτών προ ΦΠΑ στο πετρέλαιο κίνησης, περίπου 9,9 λεπτά στην τελική τιμή, με κόστος γύρω στα 30 εκατ. ευρώ (ΥΠΕΘΟΟ). Ξεχωριστά, η HELLENiQ ENERGY δίνει έκτακτη έκπτωση στη χονδρική· σύμφωνα με το Business Daily, το όφελος δεν φτάνει εγγυημένα στην αντλία, αφού περνά πρώτα από τις εταιρείες εμπορίας (Business Daily). Την ίδια λογική είδαμε τις προηγούμενες μέρες και στην απάντηση στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σοκ σε αέριο και καύσιμα (To Brief): η ανακούφιση καλύπτει μέρος της ακρίβειας, δεν αλλάζει τον τρόπο που μεταδίδεται.

Η φημολογούμενη «βενζίνη πάνω από 2,50 ευρώ» στα νησιά αφορά την premium 100 οκτανίων, ένα ακριβότερο, ξεχωριστό προϊόν (Newsit). Η απλή αμόλυβδη που βάζουν οι περισσότεροι ήταν στις Κυκλάδες κατά μέσο όρο 2,318 ευρώ, ακριβή μεν, αλλά όχι στα επίπεδα του τίτλου.

Τι μένει, λοιπόν, από την εβδομάδα; Η επιβάρυνση στην αντλία είναι μετρημένη και πραγματική: δύο ευρώ παραπάνω το γέμισμα, με τον πληθωρισμό ήδη στο 3,7% στην Ελλάδα και την ενέργεια στην Ευρωζώνη στο +14,3% ετησίως (Eurostat). Το «νέο κύμα ακρίβειας» σε τρόφιμα, υπηρεσίες και επιτόκια, όμως, δεν έχει μετρηθεί ακόμη. Η ΕΚΤ τοποθετεί τη μετάδοση από το αργό στην αντλία σε έναν με δύο μήνες (ΕΚΤ), και δεύτερος γύρος ανατιμήσεων θα φανεί μόνο αν οι αυξήσεις κρατήσουν και μπουν επίμονα σε μη ενεργειακά αγαθά. Μέχρι τότε, το σίγουρο κόστος γράφεται στην απόδειξη του πρατηρίου· το επόμενο κύμα είναι κίνδυνος προς παρακολούθηση, όχι γεγονός.