Το 1 δισ. της ΔΕΘ πάει σε φοροελαφρύνσεις, όχι επιδόματα

Η κυβέρνηση ετοιμάζει για τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης ένα πακέτο περίπου 1 δισ. ευρώ, με πιθανή διεύρυνση προς τα 1,3-1,5 δισ. αν αντέξουν τα έσοδα ως τα τέλη Αυγούστου (Newsit). Το κρίσιμο δεν είναι το ποσό, αλλά η επιλογή διανομής: αντί για οριζόντια επιδόματα, το Μέγαρο Μαξίμου προκρίνει «παραγωγικές» φοροελαφρύνσεις, δηλαδή ελαφρύνσεις που περνούν πρώτα από τον ισολογισμό της επιχείρησης ή του επαγγελματία και μόνο έμμεσα, αργότερα, μπορεί να φτάσουν σε μισθούς ή τιμές. Ποιος κερδίζει και ποιος κοιτάζει από μακριά, εξαρτάται ακριβώς από αυτή τη λέξη.

Τι είναι πάνω στο τραπέζι

Τρία μέτρα ξεχωρίζουν, όλα ακόμη ως σενάρια. Πρώτο, η μείωση της προκαταβολής φόρου, δηλαδή του φόρου που πληρώνεις σήμερα έναντι της επόμενης χρονιάς. Σήμερα είναι 55% για φυσικά πρόσωπα με επιχειρηματική δραστηριότητα, 80% για εταιρείες και 100% για τράπεζες (Enikonomia), με το σενάριο να τη ρίχνει προς το 40% για επαγγελματίες και κάτω από 60% για επιχειρήσεις (OT). Δεύτερο, η σταδιακή κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα: επιβαρύνει πάνω από 250.000 επιχειρήσεις με 1.000 ευρώ τον χρόνο, βάση κόστους που ξεπερνά τα 250 εκατ. ευρώ (OT). Τρίτο, διορθώσεις (όχι κατάργηση φέτος) στο τεκμαρτό εισόδημα, το ελάχιστο που η εφορία θεωρεί ότι βγάζει ένας επαγγελματίας ακόμη κι αν δηλώνει λιγότερα.

Η λογική της κυβέρνησης, όπως την έχει διατυπώσει ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, είναι «μόνιμα, κοστολογημένα, στοχευμένα και εντός ορίων», όχι επιστροφή σε γενικευμένες παροχές. Ο διαθέσιμος χώρος, τονίζει, δεν είναι όλο το πλεόνασμα αλλά «εκείνο το μέρος που μπορώ να ξοδέψω μέσα στο πλαίσιο των δημοσιονομικών κανόνων» (Parapolitika). Υπάρχει και τεχνοκρατικό επιχείρημα υπέρ αυτής της επιλογής: μελέτη της Τράπεζας της Ελλάδος δείχνει ότι οι προσωρινές μειώσεις ΦΠΑ περνούν μόλις κατά 19%-25% στις τελικές τιμές, άρα κοστίζουν πολύ και φαίνονται λίγο στο ράφι (Bank of Greece). Το ΔΝΤ, από την πλευρά του, ζητά η όποια στήριξη να μένει «στοχευμένη και προσωρινή» και να μη σταματά η μείωση του χρέους (IMF).

Από πού βγήκαν αυτά τα λεφτά

Εδώ κρύβεται η αντίφαση. Η κυβέρνηση παρουσιάζει το 1 δισ. ως παραγωγική επιστροφή δημοσιονομικού χώρου, χωρίς να δείχνει ποιο μέρος του είναι δομικό και ποιο ήρθε από τον πληθωρισμό. Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι η υπεραπόδοση του 2025 στηρίχθηκε σε υψηλότερα έσοδα, «ιδίως από ΦΠΑ» (European Commission). Με άλλα λόγια, ο χώρος παράγεται σε μεγάλο βαθμό πάνω στην ακρίβεια: όταν ανεβαίνουν οι τιμές, φουσκώνει και ο ΦΠΑ που εισπράττει το κράτος. Το μεγαλύτερο μέρος της υπεραπόδοσης της τετραετίας 2022-2025 προήλθε από φόρους, όχι από περικοπές δαπανών (To Brief). Η Τράπεζα της Ελλάδος προειδοποιεί μάλιστα ότι σε πληθωρισμό κόστους η επίδραση στο πρωτογενές αποτέλεσμα μπορεί να γίνει αρνητική και επίμονη μεσοπρόθεσμα, άρα αυτά τα έσοδα δεν πρέπει να θεωρούνται αυτομάτως μόνιμος χώρος (Bank of Greece).

Αυτό αλλάζει το πώς διαβάζεται το πακέτο. Οι άμεσοι κερδισμένοι είναι όσοι έχουν κέρδη, δηλωμένο εισόδημα και φορολογική έκθεση. Όσοι πιέζονται από την ακρίβεια κυρίως ως καταναλωτές (χαμηλόμισθοι, άνεργοι, συνταξιούχοι με μικρή φορολογική βάση) βλέπουν ελάχιστη άμεση ανακούφιση. Και δεν είναι λίγοι: το 27,5% του πληθυσμού ήταν το 2025 σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ (Eurostat).

Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει ο Πιερρακάκης στη Θεσσαλονίκη δεν είναι αν υπάρχει το 1 δισ., αλλά κάτι πιο άβολο: πόσο από αυτό επιστρέφει σε όσους πλήρωσαν πρώτοι, μέσω τιμών, για να δημιουργηθεί.